Kırmızı et tüketimi ve piyasasına ilişkin değerlendirme

Gelişmiş ülkelerde et tüketiminde miktar ve kalite yapısı; gelişmekte ve az gelişmiş ülkelerde tüketim yeterliliği esas alınmakta, buna uygun politikalar ve pazar yapılanmaları öne çıkmaktadır.

Dunya Gida - - İçindekiler - Prof. Dr. Erdoğan Güneş Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

Dünyada ve Türkiye’de et tüketimi ve tüketim tercihleri, gelir düzeyi, alıșkanlık, güvenilirlikten etkilenmektedir. Belirtilen alanlarda yașanan gelișmelerle iç pazar ve piyasa yapısı çeșitli düzenlemelerle yönlendirilmekte, bu yönüyle gelișmelerin küresel ilenmesinin önemi görülmektedir. Yapılan çeșitli çalıșma ve araștırmalarda tüketim üzerine yaș, cinsiyet, eğitim, hane halkı sayısı, gelir düzeyi, güvenilirlik gibi konuların etkili olduğu buna bölgesel yapı ve ulașılabildiğinin de eklemenin gerekli olduğu düșünülmektedir. Tüketici algı, eğilimi ve davranıșına ilișkin pek çok araștırmada, kırmızı et güvenilirliği yanında tüketimde fiyat ve kalitenin etkili olduğu izlenmektedir.

Beslemenin temelinde ve gereksinim duyulan proteinin karșılanmasında, dengeli beslenerek hayat standardının artmasında, gıda tüketiminin ve bunun içinde de protein ve kaynak olarak da et tüketiminin önemi büyüktür. Dünya beslenme sıralamasında ülkelerin yerinin belirlenmesinde protein ve özellikle et tüketimi önemli olmakta, gelișmișlik düzeyi olarak da hayvansal kaynaklardan sağlanan et tüketimi belirleyici olmaktadır. Dünyada et tüketimi ve özellikle talebin kaynağı olan gelișmekte olan ülkelerde et üretiminde ar-

tıșlar yașanmaktadır. Gelișmiș ülkelerde et tüketiminde miktar ve kalite yapısı öne çıkarken, gelișmekte ve özellikle az gelișmiș ülkelerde et tüketim yeterliliği esas olarak alınmakta, buna uygun politikalar ve pazar yapılanmaları belirlenmektedir. Artan gelir ve eğitim düzeyi ile tüketimde güvenlik, kalite kriterleri açısından standartlașma, hijyen, etiketleme gibi nitelikli üretim yapısı tercih edilmektedir. Dünya üzerinde gelișmeler hastalıklar zararlı hormonlar, kalıntılar gibi çeșitli sorunlar, tüketicilerin beslenme sürecinde gelir durumlarına daha fazla para vererek güvenli ürünlere yönelimlerini artırmaktadır. Günümüzde tüketiciler sağlıklarıyla ilgili olarak iletișim tekniklerindeki gelișmelerle risk tașıyan unsurlardan hızlı olarak haber alabilmekte ve talep yapılarını değișir hale sokabilmektedirler. Bu süreç, ülke gelișmiș yapısına göre değișmektedir. Son yıllarda gelișen ülkelerde tüketim artıșı daha hızlı görülürken, gelișmiș ülkelerde sağlık sorunlarının artıșı tüketimi azaltabilmektedir. Bu yönüyle ABD’de taze et tüketiminin kiși bașına 5.5 kg azaldığı vurgulanmaktadır. Bu arada az gelișmiș ülkelere doğru gidildikçe ete ulașılabilirlik daha öne çıkan bir konu ve sorun alanı olarak ortaya çıkmaktadır.

Dünyada olduğu gibi Türkiye de kentleșme ve gelir düzeyi artıșı beslenme alıșkanlıklarının ve nitelikli beslenmenin artmasına neden olușturmakta ve et talebini artırmaktadır. Bu alanda düzenli ve sürekli olmayan uygulama ve çalıșmalar, sorunlar görüldüğünde ani müdahaleler ile giderilmeye çalıșılmakta, ancak düzenli ve sürdürülebilir politikaların uygulanmasını gerekli kılmaktadır. Bu durum ete olan

talebi olumsuz etkilemektedir. ABD yıllık kiși bașı et tüketiminin 116.7 kg, Arjantin’de 99.5 kg, Avustralya’da 93.9 kg iken Türkiye’de yalnızca 18.6 kilogram olduğunu görülmektedir. Son yıllarda büyükbaș ve küçükbaș hayvan sayısındaki azalmaya bağlı olarak et üretimindeki azalmaların fiyat artıșına yol açtığını ve sorunun çözümü amaçlı ithalata yönelimleri gerekli kılmaktadır. Fiyat artıșı sonucunda Türkiye’de bir yandan azalan et tüketimini artırmak hedef iken diğer yandan nitelikli beslenme konusunu sürekli hale getirmek amacıyla ete ulașmada yașanan sorunları ortadan kaldırmak gerekmektedir. Tüketici gelir durumu yanında et talebine yönelik yașanan güvenilirlik sorunları da ortaya çıkmaktadır. Buna ilișkin önlemlerin așılmasında tekrar gündeme gelmektedir. Diğer yandan ithalatla ette güvenlikle ilgili olarak üretim, ișleme, satıș, koruma paketleme gibi ev dıșı konular da tüketicinin algısını ve yönelimini olușturmada etkili olmaktadır.

Son zamanlarda yurt dıșından ithal edilen etlere olan güvensizlik de bu süreçte denetim ve kontrol uygulamalarını önemli hale getirmektedir. Sağlıklı et tüketiminde hayvanların uygun koșullarda beslenmesi, yetiștirilmesi, hijyenik koșullarda kesilmesi ve etlerin hijyenik ortamlarda hazırlanması ve tüketime sunulmasıyla sağlanabilir. Bu bakımdan bilinen ve izlenebilen ürünlerin varlığı zorunludur.

Belirtilen yönleriyle et tüketimini nasıl artırırız sorusu, piyasa yapısının düzenlenip kaliteli ve uygun fiyatlı ürünler yanında gelir artıșını yükseltici uygulamalar ve ete olan güvenin tesis edilmesiyle așılabilir. Bu yönüyle üretimden tüketime bütüncül bakıș açısı gereklidir ve paydașların kar hedefinde risk paylașımı yaklașımlarıyla sorunun çözümüne inanılmaktadır. Bu durum risk yönetimi ve stratejilerini sistematik ve profesyonel anlayıșla yapılmasını gerekli kılmaktadır. Hayvansal üretimden bașlayarak yapılacak düzenlemelerde kaynak kullanım etkinliğini artıracak ve maliyeti azaltacak, üretimden kaçıșı önleyecek, ölçek büyüklüğüne ulașabilecek ișletmeleri destekleyecek, küçük ișletmelerin birlikte üretim organizasyonlarını artıracak, iç piyasa yapısını sürekli ve etkin denetleyecek ve düzenleyecek olușumlara gerek vardır ve bu alanda bilimsel alan bazlı çalıșmalar artırılmalıdır. Et piyasası içinde her așamada üretimin geliștirilmesinde, pazarın șeffaf ve ișlevselliğine artırmada ve iyileștirmede, dengelere uygun stratejilerin paydașların hak ve hukuklarına uygun düzenlemelere gerek duyulmaktadır. Et piyasasının sürekli bir sorun unsuru olarak ele alınması ve spekülatif konulara malzeme olamaması gereklidir. Tüketicilerin sağlık, sürdürülebilirlik ve etik konularını göz önüne alarak gıda tercihlerinde daha duyarlı olmaya bașlaması, üretim ve pazarlamada pazarlama karması unsurlarının etkinlikle ele alınması orunludur. Kaynak kullanım ekinliğinin önemli olduğu çağımızda, kayıpların azaltılması, güvenilirliğin sağlanmasında modern ve nitelikli üretimin yanında endüstriyel organizasyonlar ve tüketici bilincinin eğitimle artırılması gerekmektedir. Tüketicinin kırmızı et değer zinciri sürecinde șüphe ve tereddütleri azalmalıdır. Bu alanda pazar koșul ve kurallarının ortak akılla kurgulanarak politikaların buna uygun geliștirilmesi ülke hayvancılığı yanında et sanayii açısından ve kısaca ekonomi açısından önemlidir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.