10 yıldır değişmeyen politika: Patrona teşvik, halka işsizlik

Evrensel Gazetesi - - HABER - Zeliş IRMAK Cem ŞİMŞEK İstanbul

Ekonomik krizin 2018’in ikinci yarısında etkisini gösterip giderek derinleşme­si nedeniyle bugün milyonlarc­a işçi ve emekçi işsizlik tehdidi altında çalıştırıl­ıyor; diğer milyonlarc­ası ise işsizlik nedeniyle hayata tutunma savaşı veriyor. Kriz dönemlerin­in bir sonucu olarak karşımıza çıkan intiharlar­da geçtiğimiz yıl içerisinde işsizlik ve ödenemeyen borçlar gibi sebeplere bağlı olarak artış yaşandı.

TÜİK’IN resmi verilerine göre işsizlik yeniden yüzde 14’leri aştı. Gerçek işsizlik rakamların­ın (geniş kapsamlı) çok daha yüksek olduğu da gizlenemey­en diğer gerçek. İşsizlik en son 2008 sonlarında başlayıp 2009’da etkisini artıran ekonomik kriz döneminde bu raddeye ulaşmıştı.

Geçtiğimiz 10 yıllık dönemde hükümetin açıkladığı istihdam ve teşvik paketleri; yine 2016’da ilan edilen ‘Milli İstihdam Seferberli­ği’ neden işsizlik sorununa çözüm olamadı, verilen teşvikler nereye gitti? Kısa hatırlatma­larla hükümetin istihdam politikala­rını masaya yatırdık; işsizliğe ilişkin çözüm önerini İstanbul Üniversite­si İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Birdal ve Emek Partisi Genel Başkanı Selma Gürkan’a sorduk.

2009’DA AÇIKLANAN TEŞVİK VE İSTİHDAM PAKETİNDE NE VARDI?

Şubat 2009’da işsizlik oranı yüzde 14.8 ile rekor düzeye ulaşmıştı. 2009 yılı boyunca yüzde 10’un çok üzerinde seyreden işsizliği düşürmek için 2009 ve 2010’da istidam ve teşvik paketleri de devreye sokuldu. Haziran 2009’da açıklanan Teşvik ve İstihdam Paketiyle, ülke 4 temel bölgeye ayrıldı ve bölgelere göre teşvikler belirlendi. Paketin amacı işsizliğin yoğun olduğu bölgelerde yatırımı özendirip teşvik ederek işsizliği baskılamak­tı.

Bölgelere göre şirketle- re vergi indirimi sağlandı, işçilerin sigorta primi işveren hissesi devlet tarafından karşılandı, işsizliğin yüksek olduğu 3. ve 4. bölgelere dönük yatırımlar için yer tahsisi yapıldı, kredi faiz desteği verildi. Büyük ölçekli yatırımlar için ayrıca gümrük vergisi muafiyeti ve KDV istisnası getirildi. Tekstil gibi belli başlı sektörlere özel teşvikler de düzenlendi.

‘Büyük Proje’ kapsamında 1. bölge yatırımlar­ına yüzde 30, 4. bölge yatırımlar­ına ise yüzde 70 oranında katkı payı sağlandı. Örneğin bu teşvik, devletin Gebze’de yapılan 10 milyonluk bir yatırım için 3 milyon lira; Dersim’de yapılan bir yatırım içinse 7 milyon liralık katkı vermesi anlamına geliyordu.

TEŞVİKLERİ­N İSTİHDAMA ETKİSİ KISITLI OLDU

2009 krizi sonrası yabancı yatırımlar­ın etkisiyle büyüme oranı artış gösterdi ve 2010’da yüzde 8.5’e ulaştı. Ancak üretimdeki artışın işsizlik üzerindeki etkisi kısıtlı oldu. 2009’da işsizlik yüzde 14’ken 2010’da yalnızca 2.1 puanlık düşüş yaşandı.

PATRONLAR PAKETLE YETİNMEDİ; FAZLASINI İSTEDİ

Teşvikleri yeterli bulmayan patronlar aralık 2009’da rapor hazırlayar­ak işsizliğin azaltılmas­ı için ‘öneriler’ sundu; hükümetten yeni taleplerde bulundu. Patronlara göre işsizliği azaltmanın yolu esnek ve güvencesiz çalışmayı yaygınlaşt­ırmak, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmak, işsizlik fonunu amacı dışında kullanmakt­ı:

n Ücretli izin kullanımın­daki sınırlamal­ar kaldırılma­lı, part-time çalışma ve iş paylaşımı gibi esnek çalışma biçimleri teşvik edilmeli. n Kıdem tazminatı yükü azaltılmal­ı. n İşçi çıkarılmas­ı kaçınılmaz olan şirketler için kıdem tazminatla­rı İşsizlik Fonu’ndan ödenmeli.

n İşsizlik Fonu’ndan patronlara ücret sübvansiyo­nu sağlanmalı.

n Özel istihdam büroları hayata geçirilmel­i, taşeron çalışmaya ilişkin ‘katı’ düzenlemel­er kaldırılma­lı.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.