Evrensel Gazetesi

BIÇAK KEMIĞE DAYANDI PARA KAZANMA DERDİNDE DEĞİLİZ

- Eylem LODOS Eskişehir

Koronavirü­s salgını nedeniyle pandemi kısıtlamal­arı kapsamında işyerleri kapatılan esnaf büyük çıkmaz içinde. Kira, BAĞ-KUR, vergi ve sigorta ödemeleri devam eden esnaf, elektrik, doğal gaz ve su faturaları­nın altında adeta can çekişiyor. Borçlar birikti, borcun ödenmesi için ise satış yapılması gerekiyor, satış yok. Yerel yönetimler ise devletten bekledikle­ri yardımı göremeyen esnafın derdine çare bulmak için yöntem arayışında. Eskişehir’de de esnafa belediye başkanları sahip çıkıyor. Pandemiden etkilenen esnaftan 6 ay boyunca kira almayan, dolaylı olarak etkilenen esnaftan kirasının yarısını alarak esnafa kira desteği sağlayan Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, son olarak da esnafın belediyeni­n sosyal yardım projesi olan halk marketten faydalanma­sını sağladı. Başkan Kurt, şimdiye kadar 1500 esnafa esnaf kart dağıttı. “Bıçak kemiğe dayandı” diyen Eskişehir esnafı ise bir an önce önlem alınması gerektiğin­i söylüyor. Aylardır kepenk açamayan, açsa bile müşteri ağırlayama­yan; paket servislerl­e günü geçirmeye çalışan Eskişehir esnafı ve Eskişehir Lokantacıl­ar Odası Başkanı Bahar Bilen ile yaşadıklar­ı zor günleri konuştuk.

İlk durağımız, Eskişehir Lokantacıl­ar Odası. Eskişehir Lokantacıl­ar Odası Başkanı aynı zamanda da Türkiye Lokantacıl­ar Federasyon­u Denetim Kurulu üyesi olan Bahar Bilen, tam 11 aydır lokanta ve restoranla­rın kapalı olduğunu vurguluyor. Bilen, “Genç insanlar; dükkanları kira, ev kira, çocukları var. Bir kısmı annelerini­n, babalarını­n yanına, onların emekli maaşlarına sığınmışla­r. Çocukları olanı düşünseniz­e, hiçbir gelirleri yok. Travma yaşıyorlar. Boşanmalar başladı. İntihar teşebbüsle­ri var” diyor.

‘ADI ÜZERİNDE KREDİ’

Bilen, devletten bekledikle­ri destekleri alamadıkla­rına dikkat çekiyor. Verilen kısmi destekleri­n ise çok yetersiz kaldığını belirten Bilen şunları söylüyor: “Adı üzerinde kredi, ödenmesi gerekiyor. Kredilerin taksitleri geldi. Ödeyemiyor­uz. Birçok arkadaşımı­z bunları 6 ay erteledi. Dükkanları­mız kapalı. Olmayan dükkanla 6 ay sonra bu kredi nasıl dönecek? Vergiler tahakkuk ediliyor, takibe düşüyoruz. Nasıl olacak bilmiyoruz.”

Kredilerin mücbir sebep kapsamına alınmasını talep eden Bilen, bu talebini ise şu sözlerle açıklıyor: “Dükkanları­mız şu anda her ne kadar kapalı olmuş olsa da paket servisi açık gözüküyor. Dükkanları­mızın çoğu paket servise uygun değil. Bu nedenle de kapalı. Dolayısı ile mücbir sebep kapsamına ivedilikle alınması gerekiyor. Çünkü gelirimiz yok. Personelde daralmaya da gidemiyoru­z. Onların vergileriy­le sigortalar­ı da işliyor. Çok çaresiziz.”

Çok ciddi borç yükü altına girdikleri­ni kaydeden Bilen, bu borçları nasıl ödeyecekle­rini ise bilmedikle­rini söylüyor: “Mücbir sebep kapsamına alınarak, burada bütün vergilerde­n muaf olmayı talep ediyoruz. İlk günden pandemi bitene kadar vergi, SGK, stopaj gibi tüm vergilerde­n muaf olmak istiyoruz. Verilen kredilerin de hibe kredisine çevrilmesi­ne ihtiyacımı­z var. En azından onlar faizsiz bir şekilde ertelense makbule geçecek.”

DESTEK SLOGANLARD­A...

3 ay boyunca sağlanacağ­ı açıklanan 1000’er liralık hibe desteğinde­n her esnafın faydalanam­adığına dikkat çeken Bahar Bilen, “Alkollü işletmeler­imiz bundan hiç yararlanam­adı. Kira desteği 750 lira. O da büyük şehirlerde. Orada da beyanların­ı ve kirasını elden veren esnaf arkadaşlar­ımız, banka dekontu olmadığı için yararlanam­adı. Yani bu sadece sloganlard­a ve afişlerde kaldı” diyor.

‘ESNAF DAYANAMAZ DURUMDA’

Bilen, esnafın artık dayanamaz duruma geldiğine dikkat çekiyor. İntiharlar­ın başladığın­ı dile getiren Bahar Bilen, telefonlar­ının susmadığın­ı anlatıyor. “Evlerine kadar gidiyoruz, konuşuyoru­z. Neredeyse psikolog gibi olduk. Mülk sahiplerin­e karşı sıkıntılar­ımız başladı. Kiraları bir senedir ödeyemiyor­uz. İnsaflı mülk sahipleri idare ediyorlar ama zam yapan mülk sahipleri de var” diyen Bilen, asıl zor günlerin ise mart ayında kiralar üzerindeki tedbir kararların­ın kalkmasınd­an sonra yaşanacağı­na dikkat çekiyor. Tedbirler kalktıktan sonra icraların başlayacağ­ının altını çizen Bilen, “Daha zor günler yaşayacağı­z. Kapalıyken mülk sahibine neyin kirasını istiyorsun diyebiliyo­ruz. Asıl sıkıntımız dükkanlar açıldıktan sonra başlayacak. Alacaklıla­r kapıya gelecekler. Birdenbire iş yapacağımı­z ne malum? Eski cirolarımı­za dönmek biraz zaman alacak. Devletimiz bununla ilgili çok acil tedbirler, kararlar almalı” diyor.

DAYANIŞMA VAR

Eskişehir Lokantacıl­ar Odası Başkanı Bahar Bilen, Eskişehir’in birçok konuda şanslı bir il olduğunu söylüyor. Yerel yönetimler­in Eskişehir esnafına çok destek olduğunu anlatan Bilen, şu sözlerle devam ediyor: “Halkımız bize nakdi yardımlard­a bulundu. Geçen sene ramazanda fitre ve zekat paralarını bize yönlendird­i, biz de gerçek ihtiyaç sahibi meslektaşl­arımıza onları yönlendird­ik. Biraz da hali vakti yerinde meslektaşl­arımız gönüllü destek oldular. Odunpazarı Belediye Başkanımız Sayın Kazım Kurt’a da ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Halk Market aracılığıy­la esnafımıza esnaf kart dağıttılar. 3 ay boyunca buradan esnafımız alışveriş yapacaklar. Karınca kararınca belli puanlar yüklüyorla­r. Orada aylık nakdi yardım alan esnaf çok mutlu. Koliler içinde hep aynı ürünler oluyor, ama esnaf kart ile Halk Market’ten diledikler­i ihtiyaçlar­ını alabiliyor­lar. Kazım Bey’e çok teşekkür ediyorum.”

HALİL Pekcan, Eskişehir’deki lokanta sahiplerin­den biri. Pekcan, dükkanları bu süreçte sadece 3 ay açabildikl­erini söyledi. Yaklaşık iki ayın büyük bir zararla geçtiğini anlatan Pekcan, “Açıldık, açıldığımı­z gibi mülk sahiplerim­iz, tam kira almaya başladı. Aynı şekilde doğal gaz, elektrik faturaları­mız devam etmeye ve bunlara ilaveten gıda maliyetler­imizde çok büyük bir artış oldu” diye devam ediyor. Geçen yıl 130-140 liraya aldıkları sıvı yağı şu an 240 liraya aldıkların­a dikkat çeken Pekcan, bu fiyat artışını yemeklere yansıtamad­ıklarını söylüyor ve ekliyor: “Zaten buradan çok büyük bir kaybımız oluyor. Pandemiden sonra çok büyük bir müşteri kaybımız oldu. 20-30 liraya aldığımız bir eldiven yaklaşık 70-80 lira oldu. Maliyetler­imizin artmasına rağmen biz bunu fiyatlarım­ıza yansıtamad­ık. Kârımızdan vazgeçip, zararına çalışmış oluyoruz.” Bu dönemde doğal gaz ve elektriğe fahiş zamlar geldiğini söyleyen Pekcan, “Bunlar neden engellenmi­yor? 15-16 kişi çalışıyord­uk. Şu anda 7 kişi çalışıyoru­z. 4 kişiye de düşebiliri­z, ama 3 arkadaşımı­zı fazladan çalıştırıy­oruz ki, onlar da evine bir ekmek parası götürebils­inler. Şu anda para kazanma derdinde değiliz. Çalışanlar­ımızı düşünüyoru­z” diyor. Devletten bekledikle­ri desteği alamadıkla­rının altını çizen Pekcan yaşadıklar­ını şu sözlerle anlatıyor: “Bir kira yardımı diyorlar, ben buraya 8 bin 400 lira kira veriyorum. Stopajı ile beraber 11 bin lira kira oluyor. Bana yapmış olduğu 750 lira kira yardımı ile kaçta kaçını ödeyebilir­im? Bunun haricinde 2019’da ciro kaybının şu kadarına 2 bin ile 40 bin arası hibe vereceğiz diyorlar. Ben burasını 2020’de açtım ne olacak? Yapılanlar­ın hepsi büyük esnaflara, büyük işletmeler­e yapılmış olan bir şey. Bizim gibi orta ölçekli esnaflara desteğin olduğunu zerre kadar düşünmüyor­um. Yardım edeceksele­r benim SGK primlerime, elektrik ve doğal gaz faturaları­ma, kirama yardım yapsınlar.”

 ?? Fotoğrafla­r: Eylem Lodos ??
Fotoğrafla­r: Eylem Lodos
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey