Doğuştan

Kitap - - ANASAYFA - MENEKŞE POLATCAN SERBEST

Amerikalı psikolog Bella DePaulo, 147 yetişkinle yalan üzerine bir deney yapar. Deneklere günlük tutmalarını ve günlüklerine gün içerisinde insanlara söyledikleri yalanları da yazmalarını ister. Araştırmasonucundayetişkinleringüniçinde ortalama iki yalan söyledikleri ortaya çıkar. Buradaki iki yalan, büyük yalan olarak adlandıracağımız türden olanlardır. Bir de kendimizesöylediğimiz,kötüykeniyiyimdediğimizyalanlarvardırki,bunlarlagünlükyalansayımız200’ekadarçıkabilir.

Peki yalan söylemek doğuştan mı yoksa sonradanöğreniyormuyuz?Yapılanbir diğer araştırmada çocukların ilgisini çekebilecek oyuncaklarla dolu bir odaya üç yaşındaki çocuklarıgetirirler.Araştırmacılarbiroyuncağı kovanınaltınakoyarveonlargelenekadarçocuklarakovayıkaldırmamalarınısöyler.Odayıterkedengörevliler,kovayıkaldırançocukların kaç tanesinin daha sonra sorulduğundayalansöylediğinebakar.Çocuklarınyüzde 90’ı araştırmacılar odadan çıktıktan sonra kovanın altına bakmıştır, ancak sadece yüzde62’sisorulduğundayalansöyler.Aynıaraştırma beş yaşındaki çocuklarla yapıldığında ise tamamının yalan söylediği görülür: Yani, yalan sosyal öğrenmeyle gelişen bir olgudur. Zaman içinde yalan söyleyerek kendimizizordurumlardankurtarabileceğimiziöğreniriz.

Oğuz Benlioğlu, Yalan Radarı kitabında yalanı anlamak ve ipuçlarını yorumlamak üzerine kapsamlı bir rehber sunuyor. İçinde oldukça ilginç bilgi ve örneklerin de yer aldığı eseri okuduktan sonra eşinizin veya ekibinizdekiçalışanlarındavranışlarınıaslaeskisi i gibiyorumlamayacağınızaeminolabilirsiniz. z.

Beş adımlı Yalan Radarı’nın ilk adımını nnı Resmet ve Temel Al oluşturuyor. Kişinin yalan söylemediği durumlardaki temel davranışlarınıreferansalarak,yalansöyleyebileceği durumlardaki değişiklikleri gözlemlememizgerektiğinisöyleyenBenlioğlu,buadımda karşımızdaki kişi hakkında ne kadar çok veri toplarsakokadarişimizeyarayacağınınaltını çiziyor.İkinciadımiseAnıYakalamak.

Temel yüz ifadeleri içinde yalan söylendiğinde özellikle üç tanesi ön plana çıkıyor: korku, üzüntü ve mutluluk. Yalancı, yalanını söylerken en çok içeriği düzenlemeye vakit harcadığı için yüz mimiklerini kontrol etmekikinciplandadır.1960’lıyıllardaPaulEkman’ınçalışmalarısonucundaortayaçıkmış olanMikroİfadeler,40ila500milisaniye,yani saniyenin 1/25’i hızla hissettiğimiz anlık duyguların yüzümüzde mimik olarak ortaya çıkması olarak ifade ediliyor. Yalan söylenip söylenmediğini anlamaya çalışırken faydalanabileceğimiz en önemli ipucu, karşımızdaki kişinin mimikleri ile sözlerinin uyumu- dur. Birisi mutlu olduğunu söylerken mutlulukifadesinigöstermeyebilirvebubizimiçin biripucudur.ÜçüncüadımiseDavranışDeğişikliklerini Gözlemleyerek insanların beden diliyleverdikleriyalantepkileriniincelemektir. Çelişkili veya tutarsız bedel dili ya da küçüksinyallerden,meselagövdeninhareketsiz kalmasınarağmenelvekollarınhızlanmasından,yalananındakendinedokunmahissinin artmasındananlayabiliriz.

Dördüncü adımda, Benlioğlu okurlara Aç KulağınıDinlediyorvesestonuvekelimeseçiminindeyalansöylenipsöylenmediğinietkilediğiniifadeediyor.Örneğin,sesinyükselmesi ya da alçalması, derin nefes alış verişler veduraksamalarciddiyalanbelirtileriolabilir. Kelime kullanımında ise bazen özden uzaklaşma, bazen de anlamsız detaylar ve parazit kelime kullanımı yalan radarımızı açmamız gerekenönemliipuçlarıdır.SonolarakdaRa- hatsız Edici Sorular Sormak adımı geliyor. Önce muhatabınızı rahatlatıcı sorular sorarak açılmasını sağlayabilirsiniz. Şayet sorularınızı sorarken bir şeylerin yanlış gittiğini görürseniz,onoktadabirazdahaderineinmenizgerekebilir.Ozamanbirazdahafazlasoru sorabilirsiniz.

Hayatınbirgerçeğideüçyaşındakiçocuktanseksenyaşındakibirkişiyekadarherkesin yalansöylediğidir. Ancak ipuçlarını doğru yorumlarsanız yalanı anlamak da mümkündür. Yeter ki Yalan Radarını hayatageçirirkenbirdençokipucunudeğerlendirdiğinizeeminolun.Unutmayın,dünyanın en iyi yalancısı, hiç yalan söylemediğini söyleyenkişidir!

Hayatın bir gerçeği de 3 yaşındaki çocuktan 80 yaşındaki bir kişiye kadar herkesin yalan söylediğidir. Ancak ipuçlarını doğru yorumlarsanız yalanı anlamak da mümkündür. Unutmayın, dünyanın en iyi yalancısı, hiç yalan söylemediğini söyleyendir!

YALANRADARI:5ADIMDAYALANI VEYALANCIYIYAKALAMAK,

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.