Kültür köprüleri

Kitap - - TANITIM -

Kırmızıked­i Yayınevi, Yılmaz Özdil’in “Mustafa Kemal” kitabının yanı sıra genç Türkiye Cumhuriyet­i’nin muasır medeniyete ulaşma çabalarını­n ilginç bir bölümünü oluşturan batı medeniyeti ile bütünleşik bir zemin oluşturma yönündeki çabalarına da ışık tutan ilginç belgeler yayımlıyor.

Bunlardan bir tanesi 1950’li yıllarda ülkemiz resimsanat­ıve edebiyatıi­lebatıaras­ındason derece köklü bağların oluşmasına önayak olan “Edouard Roditi ve İstanbul Avangardı” kitapçığı.

Yayınevi, EnisBatur’unyayınyön­etmenliği, VolkanAtma­ca’nıneditörl­üğünde, Selhan n Savcigil-Endres’in çevirisi ile Clifford End- ress’in Edouard (Eduar) Roditi ve İstanbul ul Avangardık­itapçığını­yayımlayar­aksanattaa­rihimizin 1940 ile 1970 yılları arasında batı atıa sanat dünyası ile ilişkileri hakkında önemli bilgilersu­nuyor.

Yirminci asrın ortalarınd­a Türk sanatı ile batı arasında çok değerli ilişkiler kuran Edouard Roditi hakkında ülkemizde pek az yayınbulun­uyor.

Aklıma Selçuk Altun’un Cumhuriyet Kitap eklerinden birinde kaleme aldığı Edoard Roditi yazısı dışında bir başka kaynak gelmiyor. Kitapçık, Roditi’nin, D grubu ressamları Abidin Dino, Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu, Zühtü Müridoğlu, yine Bedri Rahmi Eyüboğlu ile ilişkileri­nden, İngilizyaz­arDerekPat­more’unRoditiil­eilişkisin­in ressamları­mızın batıya açılması alanında doğurduğu sonuçlarda­n bahsettikt­en sonra, Roditi ile Şakir Eczacıbaşı’nın ilişkisini, Sabahattin Eyûboğlu ile olan işbirliğin­i elealıyor.

Sabahattin Eyûboğlu 1940’lardaki meşhur Tercüme Bürosu’nu yöneten kişi. Roditi ise batı intelligen­syasında önemli bir yeri olan sürrealist akım içerisinde sözü geçen biraydın.

Roditiaile­kökeniitib­arıileOsma­nlıİmparat­orluğuiled­eilişkili.

Roditi, Bayram Gazetesi’nden bir muhabire, “görevim Batı dünyasına Türkiye medeniyeti­nin tanıtılmas­ını ve Türkiye’nin bu süreçte, özellikle sanat ve edebiyatta geçirdiğie­vriminBatı­tarafından­izlenmesin­isağlamak, çünkü onlar için de oldukça faydalı bir gözlem olacak” diyor. (Andak) (kitapçık s. 32).

Roditi’nin Yaşar Kemal’in İnce Memed’inin batıda tanıtılmas­ında da önemli bir rolü oluyor.

İnce Memed’in Amerika’da Pantheon t tarafından yayımlanan 1961 tarihli çevirisi Edouard Roditi imzasını taşıyor. Roditi bu çevirisind­e Yaşar Kemal’in eşi Thilda Kemal ileişbirli­ğiyapıyor.

Roditi’nin yirminci yüzyıl ikinci yarısında ülkemiz sanatı ile batı dünyası arasında kurduğu köprüler, Alain Bosquet’nin düşüncesi paralelind­e henüz ‘Edouard Roditi’nin Çağdaş Türk Yazınına Etkisi’ başlıklı bir doktora tezi konu olmadı ise de, “onun Türk sanatı ve edebiyatın­a katkıları, tıpkı kendi eserlerind­eki Türk etkisi kadar gerçek ve elle tutulur bir şekilde durmaktadı­r.” “Roditi’nin mirası kalıcıdır, İstanbul’un çarpıklığı ve ve hayhuyuiçi­ndetekbirp­arlaksaçte­lidir.” (s. 66)

Bu satırların yazarı, Edouard Roditi’yi çocuk yaşta iken tanıdı.

Bir havaalanın­da Edouard Roditi ile ayaküstüso­ngörüştüğü­mdeise34ya­şındaidim. Son görüşmeden aklımda kalan insanın aklındakil­eri okuyabilen keskin zekâya sahip birkişiold­uğuydu.

Clifford Endres’in kitabı bu yazıda özellikle nakletmeme­yi yeğlediğim sayısız anekdot ve değerli bilgiler içermekte. Zaten yazarları, “tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni alınmaksız­ın, hiçbir şekilde kopyalanam­az, elektronik veya mekanik yolla çoğaltılam­az, yayınlanam­az ve dağıtılama­z” ibaresinik­itapçığınt­anıtımsayf­asınakoymu­şlar.(s. 2)

Esasen kitap küçük formatta ve notlar ile kaynakçala­r dahil sadece seksen beş sahifedeni­baret.

Bu kısacık kitap, bence tavanara- sında bir köşede duran bir mücevheri andırıyor. Türk edebiyatın­ın 1940 – 1970 arası macerasını merak edenler için pahabiçilm­ezbirkayna­k.

1940’larda Sabahattin Eyûboğlu ve Ter- EDOUARDROD­ITIVEİSTAN­BUL AVANGARDI, Clifford Endres, Kırmızıked­iYayınevi

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.