Kültür köprüleri

Kitap - - TANITIM -

Kırmızıkedi Yayınevi, Yılmaz Özdil’in “Mustafa Kemal” kitabının yanı sıra genç Türkiye Cumhuriyeti’nin muasır medeniyete ulaşma çabalarının ilginç bir bölümünü oluşturan batı medeniyeti ile bütünleşik bir zemin oluşturma yönündeki çabalarına da ışık tutan ilginç belgeler yayımlıyor.

Bunlardan bir tanesi 1950’li yıllarda ülkemiz resimsanatıve edebiyatıilebatıarasındason derece köklü bağların oluşmasına önayak olan “Edouard Roditi ve İstanbul Avangardı” kitapçığı.

Yayınevi, EnisBatur’unyayınyönetmenliği, VolkanAtmaca’nıneditörlüğünde, Selhan n Savcigil-Endres’in çevirisi ile Clifford End- ress’in Edouard (Eduar) Roditi ve İstanbul ul Avangardıkitapçığınıyayımlayaraksanattaarihimizin 1940 ile 1970 yılları arasında batı atıa sanat dünyası ile ilişkileri hakkında önemli bilgilersunuyor.

Yirminci asrın ortalarında Türk sanatı ile batı arasında çok değerli ilişkiler kuran Edouard Roditi hakkında ülkemizde pek az yayınbulunuyor.

Aklıma Selçuk Altun’un Cumhuriyet Kitap eklerinden birinde kaleme aldığı Edoard Roditi yazısı dışında bir başka kaynak gelmiyor. Kitapçık, Roditi’nin, D grubu ressamları Abidin Dino, Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu, Zühtü Müridoğlu, yine Bedri Rahmi Eyüboğlu ile ilişkilerinden, İngilizyazarDerekPatmore’unRoditiileilişkisinin ressamlarımızın batıya açılması alanında doğurduğu sonuçlardan bahsettikten sonra, Roditi ile Şakir Eczacıbaşı’nın ilişkisini, Sabahattin Eyûboğlu ile olan işbirliğini elealıyor.

Sabahattin Eyûboğlu 1940’lardaki meşhur Tercüme Bürosu’nu yöneten kişi. Roditi ise batı intelligensyasında önemli bir yeri olan sürrealist akım içerisinde sözü geçen biraydın.

RoditiailekökeniitibarıileOsmanlıİmparatorluğuiledeilişkili.

Roditi, Bayram Gazetesi’nden bir muhabire, “görevim Batı dünyasına Türkiye medeniyetinin tanıtılmasını ve Türkiye’nin bu süreçte, özellikle sanat ve edebiyatta geçirdiğievriminBatıtarafındanizlenmesinisağlamak, çünkü onlar için de oldukça faydalı bir gözlem olacak” diyor. (Andak) (kitapçık s. 32).

Roditi’nin Yaşar Kemal’in İnce Memed’inin batıda tanıtılmasında da önemli bir rolü oluyor.

İnce Memed’in Amerika’da Pantheon t tarafından yayımlanan 1961 tarihli çevirisi Edouard Roditi imzasını taşıyor. Roditi bu çevirisinde Yaşar Kemal’in eşi Thilda Kemal ileişbirliğiyapıyor.

Roditi’nin yirminci yüzyıl ikinci yarısında ülkemiz sanatı ile batı dünyası arasında kurduğu köprüler, Alain Bosquet’nin düşüncesi paralelinde henüz ‘Edouard Roditi’nin Çağdaş Türk Yazınına Etkisi’ başlıklı bir doktora tezi konu olmadı ise de, “onun Türk sanatı ve edebiyatına katkıları, tıpkı kendi eserlerindeki Türk etkisi kadar gerçek ve elle tutulur bir şekilde durmaktadır.” “Roditi’nin mirası kalıcıdır, İstanbul’un çarpıklığı ve ve hayhuyuiçindetekbirparlaksaçtelidir.” (s. 66)

Bu satırların yazarı, Edouard Roditi’yi çocuk yaşta iken tanıdı.

Bir havaalanında Edouard Roditi ile ayaküstüsongörüştüğümdeise34yaşındaidim. Son görüşmeden aklımda kalan insanın aklındakileri okuyabilen keskin zekâya sahip birkişiolduğuydu.

Clifford Endres’in kitabı bu yazıda özellikle nakletmemeyi yeğlediğim sayısız anekdot ve değerli bilgiler içermekte. Zaten yazarları, “tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni alınmaksızın, hiçbir şekilde kopyalanamaz, elektronik veya mekanik yolla çoğaltılamaz, yayınlanamaz ve dağıtılamaz” ibaresinikitapçığıntanıtımsayfasınakoymuşlar.(s. 2)

Esasen kitap küçük formatta ve notlar ile kaynakçalar dahil sadece seksen beş sahifedenibaret.

Bu kısacık kitap, bence tavanara- sında bir köşede duran bir mücevheri andırıyor. Türk edebiyatının 1940 – 1970 arası macerasını merak edenler için pahabiçilmezbirkaynak.

1940’larda Sabahattin Eyûboğlu ve Ter- EDOUARDRODITIVEİSTANBUL AVANGARDI, Clifford Endres, KırmızıkediYayınevi

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.