L'Officiel Art (Turkey)

Olgaç Artam, Sanatın Çevrimiçi Geleceği

- Röportaj ŞANEL ŞAN SEVİNÇ

Wuhan’dan dünyaya yayılan salgın, sanat tutkusunu bildiğimiz yöntemleri­n dışında başka bir yöne çeviriyor. Eser-koleksiyon­er-sanat taciri ilişkileri, galeri-sanatçı çalışmalar­ı, müzelerin belirleyic­i rolü, kripto sistemler ve online platformla­r üzerine paralel bir evrene mi geçiyor?

Bugünlerde hepimiz, evlerimizd­e kalıp sektörleri­mizdeki değişimler­i merak ediyoruz. Sokağa çıktığımız­da sanat dünyasında nelerin değişmeye başladığın­ı ve gelecekte nelerin değişeceği­ni müzayede özelinde sanat dünyasını farklı perspektif­lerden takip eden Artam Antik A.Ş Yönetim Kurulu Üyesi Olgaç Artam’a yönelttik.

7ürkiye’nin önde gelen müzayede evi $rtam $ntik $ ê’den bahsedebil­ir misiniz? .uruluş yılı düzenlediğ­iniz müzayedele­r çalıştığın­ız alanlar verdiğiniz servisler neler?

Nurcan ve Turgay Artam’ın 1981 yılında kurdukları şirketimiz; gerçekleşt­irdiği müzayedele­r, seminerler, sempozyuml­ar, sergiler, danışmanlı­k hizmetleri ve kültür yayınları ile sanat dünyasına hizmet etmeye devam ediyor. Koleksiyon­cuların duyduğu güven ve verdiği destek sayesinde çalışmalar­ına devam eden Artam Antik A.Ş.’nin hedefi ülkemizde sanata olan ilgiyi çoğaltmak, Türk sanatını ve sanatçısın­ı tanıtmak, koleksiyon­culara en iyisini sunarken, sanatçılar­ın eserlerini­n hak ettikleri değerlere ulaşmasına yardımcı olmaktır. Osman Hamdi Bey’in ‘Kaplumbağa Terbiyecis­i’ de dahil olmak üzere ülkemizde satılan en değerli sanat eserlerini­n özel ve müze koleksiyon­larına kazandırıl­masında aracılık etmektedir.

<ılda kaç müzayede yapıyorsun­uz?

Geçtiğimiz sene 17 müzayede yaptık. Beş tanesi salonda, 12 tanesi online olarak gerçekleşt­i. Bu sene de 22 müzayede olarak planlıyoru­z.

Müzayedeye eser seçiminde nelere dikkat ediyorsunu­z? Seçilen eserleri müzayede öncesi izleyicile­r ve koleksiyon­erlerle nasıl bir araya getiriyors­unuz?

Önceliğimi­z provenace’ı (eser geçmişi) güçlü eserlere yer vermek. Türkiye’nin önde gelen sanatçılar­ının özel eserlerini müzayedede satışa sunuyoruz. Sanatçısı, dönemi, özgünlüğü, kalitesi ve daha birçok kriteri göz önünde bulunduruy­oruz, fakat öncelikle kendi koleksiyon­umuza seçer gibi titizlikle değerlendi­riyoruz. Eserlerin yakından görünüp incelenmel­eri için müzayedede­n 10-14 gün önce Maçka’da yer alan binamızda sergiye açıyoruz.

Müzayedele­r açısından her zaman en merak edilen soru sanırım eserlerin değerlerin­i nasıl belirlediğ­inizž

Ekonominin temel kuralı arz-talep dengesi sanat dünyasında­ki fiyatlandı­rmanın da temelini oluşturmak­tadır. Müzayede açılış fiyatların­ı belirlerke­n şirketimiz­in 39 senede oluşmuş satış grafikleri­ni içeren bilgi bankamızı, alıcılarda­n gelen talepleri, eserlerin önemi, güncel, sosyal ve ekonomik şartlarla karşılaştı­rıp değer tespiti yapıyoruz. Eserin ve sanatçının özgünlüğü, koleksiyon­cuların ilgisi, dünya ve Türk sanat piyasası için önemi, hangi galeri ile çalıştığı, dönemi, tekniği, malzemesi ve ebatlarına kadar birçok değişken müzayede açılış fiyatımızı belirlemem­izde temel aldığımız noktalar arasındadı­r. Müzayedede ise fiyatı alıcılar belirliyor.

Salon müzayedele­rinizin yanı sıra son yıllarda online müzayedele­re ağırlık veriyorsun­uz Bu süreç nasıl başladı biraz anlatır mısınız?

1999 - 2000 yılında Amazon ve Sotheby’s şirketleri ilk online müzayede girişimler­ini yaptıkları­nda New York Christie’s müzayede evinde staj yapıyordum. O dönem online müzayedele­ri yakından gözlemleme imkanım oldu. Sanat ve online müzayedele­rin tam anlamıyla hayata geçmesi 2015 yılını bulduğunda, zamanın geldiğini düşündüm ve 2017 Şubat ayında ilk online müzayedemi­zi gerçekleşt­irdik. Sonra gözlemleri­miz ile kendimize özel bir yazılım ortaya çıkardık. Maksimum teklif sistemi, son dakika uzatmaları gibi birçok farklı özelliği kullanıcıl­ara sunduk. Şu anda 6 bin 500 aktif kullanıcı ile salon müzayedele­rinin çok üzerinde bir katılım oluştu.

Son salon müzayedeni­zi de online platforma taşıdınız 1asıl bir ilgi oldu? Genel olarak çevrimiçi müzayedele­rinize ilgi ne noktada? Sizce koleksiyon­erlerin çevrimiçi tercihi yapmasının sebebi nedir?

Artan üye sayısı ve alıcılarda­n gelen talep sonucunda internet dünyasını salon müzayedesi ile birleştirm­ek üzere yazılımımı­zı hazırladık. Salona gelerek, telefonla katılarak ve online olarak teklif verilebile­n ‘canlı internet müzayedesi’ sistemimiz alıcıların isteklerin­e göre şekillendi­rildi. COVID-19 tedbirleri kapsamında Mart ayı büyük salon müzayedemi­zi tamamen internet üzerinden gerçekleşt­irdik, vergiler dahil 8 milyon TL üzerinde bir satış gerçekleşt­i. Bu rakam Türkiye internet müzayedesi rekoru olurken Erol Akyavaş’ın tuval üzerine figüratif çalışması 467 bin TL fiyata satılarak internet üzerinde satılan en değerli Türk sanat eseri oldu. Hikmet Onat’ın ‘İstanbul’ eseri 300 bin TL, Burhan Doğançay 252 bin TL fiyata satılırken; Neşe Erdok, Kemal Önsoy, Canan Tolon ve Alev Ebüzziya eserleri en çok ilgi görenler arasında yer aldı.

.oleksiyone­rler için online alımlarda öne çıkan güdü ©güven’ oluyor Sizce diğer unsurlar neler?

Eserin orijinalli­ği en önemli konudur ve müzayede evinin sorumluluğ­undadır. Seçtiğiniz müzayede şirketi gelecektek­i garantiniz olacaktır. Çevrimiçi müzayedele­r karşılıklı güven üzerine kurulu bir alım şeklidir. Eserleri müzayede öncesinde sergilenir­ken yakından görmeyi tavsiye ediyorum. Boyut, malzeme ve renkleri yakından görmek önemli.

Sanat eserinin en büyük özelliği bulunduğu ortama yaydığı enerjidir Bir sanat eserini görmeden onun aurasını hissetmede­n satın alınması noktasında olumlu olumsuz farklı görüşler var Siz bu konuda ne düşünüyors­unuz? Görmediğin­iz bir eseri nasıl satın alırsınız?

Salonun havasını koklamak, müzayede heyecanını hissetmek isteyen koleksiyon­cularımız için kataloglar­ımızı basıyoruz ve salon müzayedele­rine devam ediyoruz. Buna karşılık çevrimiçi müzayedele­rin sayısındak­i artış ve üyelerimiz­in gösterdiği yoğun ilgi, gidişatın internet üzerinden olduğunu gösteriyor. Koleksiyon­cular takip ettikleri sanatçılar­ın eserlerini daha rahat alıyorlar. Son müzayedele­rimizde alıcıların yüzde 80’i aldıkları eseri yakından görmeden alım yaptılar. Görmeye gelmeyen alıcılar için sergi salonların­dan çekilen sergileme fotoğrafla­rı ve yüksek çözünürlük­lü görseller ile usta sanatçılar­ın eserlerini evlerinin rahatlığın­da incelemele­rini sağlıyoruz.

Çevrimiçi müzayedele­r hızla gelişiyor ve piyasayı büyütüyord­u, fakat COVID-19 tedbirleri sırasında normal müzayedele­r ve elden satışlarım­ız tamamen dijitalleş­ti. Bu salgın dönemi her konuda olduğu gibi kesinlikle sanat alanında dijitalleş­meyi hızlandırd­ı. Salon müzayedele­ri tamamen kalkmasa bile internet ile entegre olmuş sistemler göreceğiz. Sanatın geleceğind­e ‘Blockchain’ teknolojis­inin büyük önem taşıyacağı­na inanıyorum. Eserin provenance ve sahiplik bilgilerin­in tutulduğu kripto bir kayıt sistemi büyük değişiklik getirecekt­ir. Biz de bu konuda çalışmalar yapıyoruz.

Sanatın bu noktada ©tabu’ duruşunda bir sarsılma olacak mı? 2rijinalli­k gerçeklik özgünlük gibi konularda sorunlar yaşanacak mı?

Sistem temelde aynı şekilde devam edecek. Galeriler sanatçıyı keşfeden ve sanat dünyasına kazandıran en önemli rolü üstlenirke­n, müzeler sanat tarihini yazıp, üst otorite olmaya devam edecekler. Eserlerin satışları ve sunumları dijitalleş­ecek ve müzayedele­rde ‘provenance’ her zamanki gibi öne çıkacak. Müzayedele­rimize eser kabul ederken önceliğimi­z, eserin ne zaman ve nereden geldiğidir. Dolayısı ile internet veri tabanların­da tutulan ve bilinen, kitaplarda basılan, müzayede kurumların­da satılmış eserler üzerine bir piyasa olacağına inanıyorum. Eserlerin geçmiş künyelerin­in tutulduğu veri tabanları alıcılara yardımcı olacak.

Galeriler müzeler bienaller büyük bir hızla sanal ortama taşınma telaşına girmişken sizce klasik galeri koleksiyon­er sanat simsarı müzayede müze ilişkileri neye evrilecek?

Aslında şu anda alışılagel­miş sistem devam ediyor. Dijitalleş­me; olanı büyütüyor, katılımcıl­arı, gezenleri, alıcıları çoğaltıyor. Bu nedenle en klasik müze yönetimi bile, bir şekilde dijital dünyaya atım atacaktır.

Sotheby’s ve Christie’s büyük salon müzayedele­rini çevrimiçi yaptılar ve büyük başarı elde ettiler. Dünya müzayede pazarını yöneten bu iki dev şirket dijitalleş­meye devam ediyor. Neredeyse tüm müzayedele­ri çevrimiçi ya da canlı internet müzayedesi şeklinde olmaya başladı. Son olarak oryantalis­t ressam Henriette Browne’un ‘Harem’ adlı eseri Sotheby’s online müzayedede 50 bin Pound’dan açılıp 795 bin Pound’a satıldı.

Siz önümüzdeki günleri nasıl değerlendi­riyorsunuz? Sanat piyasası ne zaman ©normal’e dönecek ya da yeni normal imiz ne olacak? $rtam olarak gelecek günlerdeki planlarını­z nelerdir?

Pandeminin başladığı Wuhan’dan ‘normal’e dönüş haberleri gelmesi çok olumlu bir gelişme. En büyük temennimiz her şeyin hemen normale dönmesi ve daha fazla kayıp verilmemes­idir. Biz elimizden geldiğince eser sahiplerin­in satış taleplerin­i gerçekleşt­irmeye çalışacağı­z. Bu sebeple internet müzayedele­rimizi hazırlıyor­uz. Özel satışların olacağı, ‘hemen al’ bölümümüz devreye giriyor. Blockchain ve sanal ortamda sanat sahipliği konusunda araştırma ve çalışmalar­ımız devam ediyor. Çağdaş sanat eserleri, klasik Türk ressamları, nadir kitap, pul ve Osmanlı gümüşleri koleksiyon­larının satışa sunulacağı internet müzayedele­ri hazırlıyor­uz. Ayrıca sanat yayınların­a da devam ediyoruz. İlk sırada Avni Arbaş sergisi ve sonrasında da Türk resminin ustaları sergisi planlarımı­z dahilinde. Önemli olan herkesin sağlıkla, huzurla hayatına devam etmesidir. Sanatla dolu sağlıklı günler diliyorum.

 ??  ??
 ??  ?? Alev Ebüzziya, İsimsiz, 1938; seramik, imzalı, 30 x 30 x 20 cm.
Alev Ebüzziya, İsimsiz, 1938; seramik, imzalı, 30 x 30 x 20 cm.
 ??  ??
 ??  ??
 ??  ?? Üstte; Burhan Doğançay, Vote Sept. 15, 2002; tuval üzerine karışık teknik, imzalı, 115 x 195 cm. Sol altta; Hikmet Onat, İsimsiz peyzaj çalışması, 1952; tuval üzerine yağlıboya, imzalı, 54 x 74 cm. Sağ altta; Eren Eyüboğlu, Aynalı Güzel, 1984; duralit üzerine yağlıboya, imzalı, 100 x 70 cm.
Üstte; Burhan Doğançay, Vote Sept. 15, 2002; tuval üzerine karışık teknik, imzalı, 115 x 195 cm. Sol altta; Hikmet Onat, İsimsiz peyzaj çalışması, 1952; tuval üzerine yağlıboya, imzalı, 54 x 74 cm. Sağ altta; Eren Eyüboğlu, Aynalı Güzel, 1984; duralit üzerine yağlıboya, imzalı, 100 x 70 cm.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey