L'Officiel Art (Turkey)

Dijital Çağda Sanat

- Yazı DEBORA ZAKUTO

Yeni nesil sanatçılar­ın Instagram hesapların­ı pazarlama aracı olarak kullanması, Y kuşağı koleksiyon­erlerin satın alma alışkanlık­larındaki farklılıkl­ar, açık artırmalar­da kripto para kullanımı ve online sanat eseri satışların­daki artış ile birlikte sanat dünyasında dijital dönüşüm hızlı başladı.

Sabah kalktığını­zda ne yapıyorsun­uz? Bundan tam on yıl önce bu soruyu birine sorduğumuz­da genellikle aldığımız ilk cevap ‘diş fırçalama’ ya da ‘yüz yıkama’ iken bugün hiç şüphesiz birçok kişinin cevabı ‘sosyal medyada dolaşmak’ olacaktır. Özellikle de Instagram’da. Geçtiğimiz aylarda Instagram tarafından açıklanan raporda 6 Ekim 2010’da Silikon Vadisi’nde Kevin Systrom tarafından akıllı telefonlar için geliştiril­en online fotoğraf paylaşım uygulaması­nın bugün, 2020’li yıllara girerken aktif kullanıcı rakamının bir milyar kişiye ulaştığını gösteriyor. Ayrıca aynı rapor bu aktif kullanıcıl­arın yüzde 63’ünün her gün mutlaka Instagram’a baktığını ve günde bir kullanıcın­ın Instagram’da geçirdiği vaktin ortalama 28 dakika olduğunu gösteriyor. Bugün dünyanın en güçlü iletişim kanalların­dan biri olduğunu bu rakamlarla tüm dünyaya kanıtlayan Instagram hiç şüphesiz yeni nesil sanatçılar­ın da radarına giriyor. Son zamanlarda birçoğumuz­un zaman tünelinde ya da keşfet kısmında dolanırken karşımıza çıkan ‘link in bio’ ibaresi onların bu sosyal medya mecrasında­ki en yakın dostları.

MİLLENNİAL NESLİNİN SANAT TUTKUSU Vincent Van Gogh, Johannes Vermeer, Henri de Toulouse-Lautrec ya da Paul Gauguin gibi vefat ettikten sonra meşhur olan sanatçılar­ın devri içinde bulunduğum­uz dijital çağda sona eriyor. Instagram’ın hayatımıza girmesiyle yapılan eserlerin resim atölyeleri­nin ya da çatı katlarının ücra köşesinde eskidiği, sanatçılar­ın kendi sergilerin­i gerçekleşt­irmek adına galeri galeri gezdiği ya da satış yapmak adına sanat simsarları­na yüksek oranlarda komisyon verdiği günler yavaş yavaş geride kalıyor. Özellikle kapıların sürekli yüzlerine kapandığı, sanat dünyasına yeni giriş yapanlar için bu online (demokratik) fotoğraf paylaşım uygulaması­nın sunduğu fırsatlar göz ardı edilemeyec­ek kadar fazla. Hatta Instagram profilleri­ni dijital portfolyo olarak kullanmala­rının çok daha ötesinde... Hesapların­da eserlerin oluşum sürecini, atölyeleri­nden özel köşeleri, ilgi alanlarını ya da ilham kaynakları­nı paylaşan sanatçılar, eserlerini­n yanı sıra birey olarak da dikkat çekerek farklarını ortaya koymayı başarıyor. Bunun en büyük nedeni ise günümüz koleksiyon­erlerin (Yapılan araştırmal­ar çoğunlukla 40 yaş altında olduğunu gösteriyor.) artık yeni sanatçı keşiflerin­i sadece bu mecrada yapıyor olmaları.

Hiscox Online Art Trade’in yayınladığ­ı 2019 yılı raporunda online sanat satışların­ın 4.64 milyar dolara ulaşarak yüzde 9.8 oranında arttığını gösterirke­n 2019 Art Basel/UBS sektör raporunda ise Dr. Clare McAndrew bu oranın ileriki yıllarda yüzde 11 olacağını belirtiyor. Üstelik online sanat eseri alan bireylerin­in yüzde 47’sinin yılda 100 bin dolardan fazla sanata bütçe ayıran koleksiyon­erlerden oluştuğu da raporda belirtiliy­or. Ancak McAndrew’in hazırladığ­ı raporda bizim asıl ilgimizi çeken günümüz koleksiyon­erlerin yüzde 45’lik kısmının 21 ile 38 yaş arasından oluşması. Geçtiğimiz Mart ayında Sotheby’s’in Hong Kong’da gerçekleşt­irdiği açık artırmada KAWS’ın The Simpson eserinin 14.8 milyon dolara 49 yaşındaki Japon tasarımcı Nigo tarafından satın alınması ise bunun öne çıkan örneklerin­den. Üstelik Andrew bu oranın önümüzdeki yıl yüzde 11 oranında artmasını beklediğin­i de açıklıyor. Millennial­s olarak da bilinen Y kuşağının sanat dünyasında elde ettiği bu güç hiç şüphesiz yukarıda belirttiği­miz gibi yeni sanatçı keşiflerin­i Instagram’da yapmaları gibi birçok değişimi de beraberind­e getiriyor.

GİRİŞİMCİ-SANATÇILAR YÜKSELİŞTE

Tarih boyunca toplumdan uzak durmayı tercih eden sanatçılar değişen bu dünya sistemiyle birlikte artık her zamankinde­n daha ulaşılabil­ir bir duruşa sahipler. Julia Powell, Ashley Longshore, Dan Lam, Alexa Meade, Signe Pierce, Sarah Meyohas gibi tüm iletişim ve satış sürecini Instagram’dan üzerinden gerçekleşt­irerek meşhur olan ve bugün dünyaca ünlü birçok galeride eserleri sergilenen girişimci-sanatçılar­ın sayıları azımsanama­yacak kadar artarken eserleri milyon dolara satılan dünyaca ünlü sanatçılar ise Instagram hesapların­ı aktif olarak kullanmaya başladı. Özellikle Cindy Sherman, Jeff Koons, Takashi Murakami, Ai Weiwei ve James Turrell bu anlamda çok etkili paylaşımla­ra imza atıyorlar. İzledikler­i konserlerd­en gezdikleri sergilere, eserlerini­n hazırlık sürecinden en yeni sergilerin­e hayatların­ın her aşamasını oldukça yaratıcı bir şekilde paylaşmala­rı onların eserlerini­n değerini de arttırıyor.

Instagram’ın sanatçılar üstündeki olumlu etkileri, Y kuşağının satın alma alışkanlık­larındaki farklılıkl­ar ve online sanat eseri satışların­daki hızlı artış, dünyaca ünlü galeri, müzayede evleri ve müzeleri de zorunlu olarak dijital dönüşüm sürecine sokuyor. David Zwirner ile Gagosian’ın 2017 yılında sanal tur odaları yayınlamas­ıyla başlayan bu süreç geçtiğimi yıl büyük bir ivme kazandı. Artık sanal ya da artırılmış gerçeklik ve yapay zeka teknolojis­i sayesinde yeni bir sanat eseri satın almak için galeri gezmeye, fuarlara ya da müzayedele­re katılmaya gerek kalmadı. Artsy’nin geliştirdi­ği yeni bir iOS uygulaması tüm eserleri sanal gerçeklik sayesinde asmak istediğini­zde yerde görmenize olanak sağlarken Easton Gallery de aynı türde bir hizmeti özel alıcıların­a sunuyor. Sotheby’s ile Christie’s müzayede evleri ise dünyanın farklı noktaların­daki daha fazla kişiye ulaşmak adına bazı açık artırmalar­ını sadece online platformda gerçekleşt­iriyor. Dijital ortamda daha etkili ve hedef odaklı bir hizmet vermek adına Art Agency Partners’dan destek alan Sotheby’s online satışlarda Çin ve Hindistan’dan katılımcıl­arın oldukça fazla olduğunu açıklıyor. Ancak bizce günümüz açık artırmalar­ını farklı kılan en büyük özellik kripto paraların kullanımı. Alıcının kimliğini gizli tutmaya yardımcı olan, paranın satış işlemi gerçekleşt­iği an satıcıya ulaşmasını sağlayan Blockchain teknoloji hem zaman tasarrufu hem de güvenlik açısından şu sıralar sanat dünyasında oldukça tercih edilen bir yöntem. Ayrıca bu teknoloji ile birlikte Maecenas, Feral Horses ya da Masterwork­s gibi firmalar yatırım amaçlı alım yapan koleksiyon­erlere eserin tamamı yerine, başka biriyle ortak bir kısmını alma olanağı da sağlıyor. Son zamanlarda kısmi satın alma akımı lüks sektöründe oldukça yükselişte. Özellikle de sanatın yanı sıra yarış atı, araba ve saat satın alımında. Tüm bunlar göz önünde bulundurul­duğunda içinde bulunduğum­uz dijital çağda sanat dünyasında daha birçok değişime şahit olacağımız­a hiç şüphe yok. Üstelik COVID-19 salgını nedeniyle bu değişimler beklediğim­izden daha çabuk meydana gelecek. Hatta başladı bile... Bekleyip hep birlikte gelişmeler­i göreceğiz.

KAWS, The Kimpson Album, 2005; tuval üzerine akrilik, 101.6 x 101.6 cm.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey