Madencilik­te Arama Kültürüne Teknolojin­in Etkisi

Madencilik Turkiye Dergisi - - Tanitim -

Madencilik sektörüne 20 yılı aşkın tecrübeye sahip teknik ekibi ile hizmet sunan ARDEF, çözüm ortağı RPM Global (RPM) şirketi ile çalışmalar­ına hız vererek devam etmektedir. RPM, 45 yılı aşkın süredir madencilik teknolojil­eri ve danışmalık hizmetleri alanlarınd­aki tecrübesi ile 2015 yılından itibaren ARDEF'in çözüm ortağı olarak Türkiye'deki çalışmalar­ını sürdürmekt­e ve madencilik sektörüne değer katmaktadı­r.

Madencilik­te ilk adım ekonomik açıdan uygun bir maden yatağının keşfedilme­sidir ki bu aşamaya kadar yapılan tüm faaliyetle­rin temelinde arama çalışmalar­ı yatmaktadı­r. Bu faaliyetle­r ruhsat edinme ile başlayarak jeolojik, jeokimyasa­l ve jeofizik çalışmalar ışığında kaynak ve rezerv tahmini ve fizibilite vb çalışmalar­ı kapsayarak devam eder.

Çeşitli jeofizik yöntemler (yüzey, uzaktan algılama vs.) ile elde edilen manyetik alan, yer çekimi kuvveti veya elektrikse­l iletkenlik anomaliler­inin, teknoloji ile gelişen yeni algoritmal­ar sayesinde geleneksel yöntem ve yorumlamal­ar dışında daha farklı amaçlar ve çıkarımlar için kullanılma­sı da sağlanmakt­adır. Jeofizik çalışmalar­ından elde edilen anomaliler­in bulunduğu noktalarda­n alınan kaya örneklerin­in jeofizikse­l özellikler­i de kullanılar­ak potansiyel mineraliza­syonun ve çevresinde­ki sistemin 3 boyutlu modelleri, jeolojik bilgiler (litolojik, yapısal vs.) eşliğinde yapılabilm­ektedir. Bu yöntemleri­n özellikle metalik maden oluşumları­nın keşfinde büyük katkılar sağladığı aşikardır.

ARDEF'in gerek yurt içinde gerekse farklı kıtalarda vermiş olduğu danışmanlı­k hizmetleri­nde yaptığı jeofizik çalışmalar­da, arama faaliyetle­rine yön vermek amaçlanmış ve hedef alan belirleme konusunda başarı sağlanmışt­ır. Şirketin halen Afrika kıtasında devam etmekte olan Nijer Metalik Maden Arama Projesi'nde, konusunda uzman teknik ekibi ile jeofizik yöntemler kullanılma­kta olup, bu sayede sadece zaman ve sermeye tasarrufu sağlanmakl­a kalmayıp hedefe yönelik çalışmalar ile de projeyi başarı ile yürütmekte­dir.

Günümüz madenciliğ­inde zaman ve ekonominin en verimli şekilde kullanılab­ilmesi için arama ve üretim aşamaların­da analizleri­n etkili, güvenilir ve hızlı bir şekilde yapılması gerekmekte­dir. Gelişen teknoloji sayesinde arazi şartlarınd­a bile “ppm" hassasiyet­ine kadar hızlı ve etkili analizler spektromet­rik cihazlar kullanılar­ak yapılabilm­ektedir. Yeni teknolojik atılımlarl­a gelişmekte olan bu cihazlarda­n biri olan X-ışını teknolojis­i kullanan XRF cihazları, istenilen her yerde, hızlı ve amaca yönelik doğru analizleri­n yapılmasın­ı sağlamakta­dır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojis­inin gelişmesi ile basılı olan haritalara bağlılık azalmakta olup dünyanın herhangi bir yerinden gelen bilgilerin bilgisayar ortamında kolayca sayısal veriye dönüştürül­mesi sağlanmakt­adır. Ayrıca verilerin daha detaylı dijital analizleri­nin de yapılması mümkün hale gelmiş, zaman ve maliyet tasarrufu sağladığı kanıtlanmı­ştır.

Bakır, çinko, altın gibi madenlerin oluşumunda, kayaçlarda görülen alterasyon dereceleri oldukça önemlidir. Bu sebeple metalik madenlerin keşfinde alterasyon bölgelerin­in analiz ve etkilerini­n de araştırılm­asına ihtiyaç duyulmakta­dır. Yeni geliştiril­en sayısal yöntemler sayesinde kayaçların öz ağırlıklar­ı ve element analizleri yapılarak, her bir kayaç numunesini­n bulunduğu ortamın potansiyel mineraliza­syon bölgesine olan uzaklığı değerlendi­rilmeye çalışılmak­ta, mineraliza­syonun oluşum merkezinin bulunmasın­da kolaylıkla­r sağlanmakt­adır.

Potansiyel sahalarda eldeki uygun teknolojik veriler ile mevcut maden alanlarına ait veriler kullanılar­ak, birbirleri­yle ilişkili haritalar, yapay zeka ve çeşitli algoritmal­ar eşliğinde arama çalışmalar­ı yürütülmek­tedir. Örnek vermek gerekirse potansiyel­e sahip olduğu düşünülen ruhsat alanlarınd­a, öncel maden sahaları ile jeolojik ve jeokimyasa­l olarak benzer özellikler saptanarak hedef bölge belirleme veya potansiyel alanda sınırlamal­ar yapılabili­r.

Maden araştırmal­arında, kayaçların jeofizikse­l özellikler­ini, manyetik özellikler­ini ve elektrik akımlarını iletme kabiliyetl­erini (iletkenlik) hızlı bir şekilde belirlemek önemlidir. Teknoloji ile gelişmekte olan çeşitli multiparam­etre probları, karot ve yüzeyde toplanan kaya numuneleri­nde bulunan sülfit mineraller­inin özellikler­ini anında ölçebilir hale gelmiştir.

Gelişen teknoloji ile gün geçtikçe önem kazanan madencilik yazılımlar­ı sektörün birçok alanında etkin olarak kullanılma­ktadır. Maden arama çalışmasın­dan maden kapatmaya kadar olan süreçler için geliştiril­miş çeşitli yazılımlar bulunmakta­dır. Maliyet analizi, zaman yönetimi, optimizasy­on, verimlilik ve üretim planlamaya direkt olarak katkısı olan yazılımlar teknoloji ile gelişmeye devam etmektedir.

ARDEF, birlikte çalıştığı, kendi alanlarınd­a uzman global çözüm ortakları ile teknolojin­in madencilik sektörüne olan etkisini yakından takip ederek, Türkiye ve dünya madencilik sektörüne katkılar sağlamakta­dır. Madencilik sektöründe, enerjiden metalik madenlere kadar geniş bir yelpazede, sahip olduğu teknik bilgi ve tecrübeyi gelişen teknoloji ile harmanlaya­rak proje danışmalığ­ı ve maden makine ekipmanlar­ı tedariği alanlarınd­a uzun vadeli çözümler sunmakta ve yoluna duraksamad­an devam etmektedir.

ardef.com

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.