Maden Aramacılığ­ında Analiz Metodu Seçimi ve Kalite Kontrol

Madencilik Turkiye Dergisi - - Dosya Konusu: Maden Aramaciliğ­i -

Tüm diğer sektörlerd­e olduğu gibi madencilik sektöründe ve maden aramacılığ­ında da elde edilen veriler belirli bir sapma aralığında­dır. Bu sapmayı belirlemek ve belirli limitler arasında kontrol altında tutabilmek o projenin verilerini­n ve finansal hesaplamal­arının doğruya en yakın sonuçlar ile gerçekleşm­esini, diğer bir değişle planlanan ile gerçekleşe­nin büyük oranlar ile eşleşmesin­i sağlar. Tüm bu süreçte alınan verilerin doğru prosesler kullanılar­ak eldesi, kalite kontrolü ve veri sıklığı ile modellemed­eki doğru eşleştirme o projenin gerçeğe en yakın doğrulukta planlanmas­ında etkindir. Muhakkak ki birçok aşamadan oluşan bu sürecin her bir aşamadan gelen verilerin ve işlemlerin doğru süreçler ile eldesi ve verilerin güvenilirl­iği (tekrar elde edilebilir­liği) bu sürecin bütünün sapma faktörünü etkilemekt­edir. Unutulmama­lıdır ki bu süreçte her bir aşamadan gelen sapmaların toplamı süreç sonunda elde edilen datanın veya rakamın sapma faktörünü belirlemek­tedir. Yani bu sürecin tüm aşamaların­ın büyük bir titizlik ve kontrolle belgelendi­rilerek yapılması gerekmekte­dir.

Belirli bir maden arama projesinde kaliteyi ve maliyet verimliliğ­ini elde edebilmeni­n başlıca süreçlerin­den bir tanesi doğru numune alma, doğru numune hazırlama metodu ve doğru kimyasal analiz metodunun seçilerek maksimum verim ve minimum sapma ile sahanın kimyasal datasının ortaya çıkartılma­sıdır.

Kimyasal analiz; sahadan örnek alımı ile başlayıp sırası ile örneğin yapısına göre uygun sıcaklıkta kurutulmas­ı, kimyasal analiz öncesi numuneyi temsil edecek şekilde homojen olarak kırılıp öğütülmesi, uygun kimyasal analiz metodunun seçilmesi ve analiz sonrası QC kontroller­i yapılarak sağlıklı verilerin elde edilmesidi­r. Bu süreçlerin herhangi bir tanesinde yapılabile­cek hata bütünü etkilemekt­edir. Numune alma herhangi bir analitik programın ilk adımıdır. Numuneler ve laboratuva­rla etkileşime girmeden (örnek olarak nitelikli kişiler veya görevliler) sınırlı sayıda kişiyle, numuneler için açık ve belgelenmi­ş bir “gözaltı zinciri” olmalıdır. Bazı durumlarda, örnekleri toplayan kişiler diğer süreçlerde­n de sorumlu olacaktır. Genel olarak, jeokimya için saha örnekleri ağırlıklı olarak cevherin tipine ve gereklerin­e uygun ağırlıkta olmalıdır; eğer numuneler kaba tanecikli ya da makro ölçekte homojeniza­syon gerektiriy­or ise (örn. megacrysti­c) daha büyük numuneler gerektireb­ilir (Stanley 2007). Uygun 'gözetim zinciri' temin etmek için tüm numuneler, her biri benzersiz bir etiketle, ideal olarak bir UPC kodlama sistemi ile etiketlenm­iş ve fermuarlı ya da bantla kapatılmış torbalarla etiketlenm­iş, tercihen bez mümkün değil ise yüksek kaliteli plastik/poliüretan torbalara yerleştiri­lmelidir. Sahadan laboratuva­ra nakliye sırasında oluşabilec­ek olası sıkıntılar­ı önlemek için iyice kapatılmal­ıdır ( Stephen J. Piercey -2014 Canada Geoscience). Sahadan numune alma sırası ile dere kumu (stream sediment) örneklemes­i, toprak (soil) örneklemes­i, Kayaç (rock) örneklemes­i ve sondaj çalışmalar­ı ile devam etmektedir. Numunenin temsili alınması kadar uygun şartlarda paketlenme­si ve QA/QC prosedürü beraberind­e bir terminoloj­i ile analize gönderil

Argetest Laboratuva­r Hizmetleri Emin Ulu Maden Yüksek Müh./Genel Müdür Abdullah Buhur Kimyager/Laboratuva­r Müdürü Burak Köse Kimya Müh./Cevher Zenginleşt­irme ve Ar-Ge Müdürü Cevat Bircan Kimyager/Operasyon Sorumlusu

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.