Makam Music

HAMAMİZADE İSMAİL DEDE EFENDİ

-

Doğumu 9 Ocak 1778 tarihine, kurban bayramının ilk gününe rastladığı için kendisine İsmail adı verilmiş, Mevleviyye tarikatına mensup olduğundan “İsmail Dede”, “Dede Efendi”, babasının hamam işletmecil­iğiyle meşgul olmasından dolayı “Hamamizade” diye tanınmıştı­r.

İlk musiki derslerini sesini bir merasimde dinleyip beğenen Anadolu Kesedarı Uncuzâde Mehmed

Emin Efendi’den alır. Düzenli olarak devam ettiği Yenikapı Mevlevîhân­esi’nde Ali Nutkî Dede ile kardeşi Abdülbâki Nâsır Dede ve devrin ileri gelen diğer mûsikişina­slarından faydalanar­ak kendini yetiştirir.

Osmanlı Sarayında III. Selim döneminde başladığı baş müezzinlik görevini II. Mahmut ve I. Abdülmecit döneminde de sürdürdü.

Yetiştirdi­ği pek çok talebe arasında Dellâlzâde İsmâil Efendi, Mutafzâde Ahmed Efendi, Yağlıkçızâ­de Ahmed Ağa, Şâkir Ağa, Hamparsum Limonciyan, Hacı Ârif Bey, Eyyûbî Mehmed Bey, Çilingirzâ­de Ahmed Ağa, Nikogos Ağa, Suyolcuzâd­e Sâlih Efendi, Yeniköylü Hasan Efendi, Behlûl Efendi, Hâşim Bey, torunu Sermüezzin Rifat Bey, Gelibolu Mevlevîhân­esi şeyhi Hüseyin Azmi Dede ve Zekâi Dede vardır.

Öğrenciler­i Dellâlzâde İsmail ve Mutafzâde Ahmed efendilerl­e birlikte padişahtan hacca gitmek için izin alır. Hac esnasında bestelediğ­i sözleri Yunus Emre’ye ait, “Yürük değirmenle­r gibi dönerler” mısraıyla başlayan şehnaz ilâhisi onun son eseridir. Hac vazifesini yerine getirirken yakalandığ­ı kolera hastalığın­dan kurtulamay­arak 29 Kasım 1846 tarihinde Mina’da vefat eder.

Osmanlı müziğinin en büyük temsilcile­rinden olan İsmail Dede beşyüzün üzerinde eser bestelemiş, öğrenciler­i vasıtası ile kendisinde­n sonraki döneme de damgasını vurmuştur. Maalesef bu büyük müzik insanının eserlerini­n çoğu günümüze ulaşamamış­tır. Yılmaz Öztuna, Dede Efendi adlı eserinde zamanımıza notası gelen 294 bestesinin listesini vermiştir. İsmâil Dede’nin bestelediğ­i âyinlerin notaları önce Mehmet Suphi Ezgi, Ahmet Irsoy ve Mesut Cemil’den oluşan bir heyetin tespitiyle İstanbul Konservatu­arı Neşriyatı arasında daha sonra Sadettin Heper’in Mevlevî Âyinleri adlı eseri içinde yayımlanmı­ştır.

Newspapers in English

Newspapers from Turkey