Mars’tan haber var

Popular Science (Turkey) - - İÇINDEKILER -

MarsExpress,Mars’ınuydularınıSatürn’ün halkalarınınönündefotoğrafladı

ESA’nın Mars Express sondasından gelen yeni fotoğraflar ve video görüntüleri, Phobos’la Deimos’u Satürn’ün ve arka plandaki yıldızların önünden geçerkengösteriyor,böyleceKızıl Gezegen’in gizemli aylarınınyüzeyinevekonumuna dair bilgiler sunuyor.

Mars’ın iki küçük doğal uydusu ilginç cisimler. ESA’nın Mars Express’i gibi uzay araçları sayesinde büyüklüklerini, görünümlerini ve konumlarını biliyo- ruz. Ancak yanıt bekleyen birçok soru işareti var. Ne zamanveneredeoluştular? Bileşimleri nedir? Yüzeylerinde tam olarak ne var ve öğrenmek için bir keşif aracı yollayabilir miyiz?

Mars Express, Mars’ı ve uydularını yıllardır inceliyor. Uydu kısa süre önce hem Mars’ın en iç ve en büyükuydusuolan26kmçaplıPhobos’uhemdeonun6,2 kmçaplıküçükkardeşiDeimos’u görüntüleyerek yeni bir video ve fotoğraf dizisi oluşturdu. Videoda 30 adet ayrı kare birleştirilmiş ve böylece gaz devi Satürn, Phobos’un kendisinden kabaca bir milyar kilometre uzakta, etrafın halkalarla çevrili küçük bir nokta halinde görünüyor.

Kesinkonumlandırma

Mars Express 14 yıldan uzun süredir Kızıl Gezegen’de çalışıyor. Şu anda Mars’ta başka birkaç uzay aracı daha olsa da (örneğin ESA’nın ExoMars Eser Gaz Yörünge Aracı) Mars Express’in kutba yakın eliptik yörüngesi belirli gözlemler konusunda büyük avantaj sağlıyor. Özellikle de bu yörünge sayesinde Phobos’a diğer tüm uzay araçlarından daha fazla yaklaşıyor ve periyodik biçimde Phobos’u 150 km yakından inceleyebiliyor. Hatta 2017’nin yaz ayında 115 km kadar yaklaşabildi.

Phobos’la Satürn’ün videosu Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamera tarafından 26 Kasım 2016’da çekildi. Mars Express bu görüntüleri yakaladığında saniyede 3 km hızla yol alıyordu. Bu da Phobos’un kesin konumunu bilmenin önemini gösteriyor çünkü uzay aracının, kayalık uydunun yanından geçerken sadece birkaç saniyesi vardı.

Bilim insanları ayların gökyüzündeki konumuna ilişkin bilgimizi güncel tutmakiçinonlarıarkaplanreferans yıldızlarının ve diğer Güneş Sistemi cisimlerinin önünde görüntülemeye çalışıyorlar. Bu hesaplanan konumlar inanılmaz hassaslıkta ve sadece birkaç kilometre yanılma payı var.

Yüzeyaraştırması

Bu görüntüler ayların yüzeyini ve yapısını anlamak için de önemli. Phobos’u Satürn’ünyanındagösteren fotoğraflarınyanısıra,Mars ExpressaynızamandaPhobos’u8Ocak2018’debirreferans yıldızıyla görüntüledi (kırmızı daireyle işaretlenmiş). Phobos’un yakın çekim görüntüleri 12 Eylül

2017 tarihli ve uydunun delik deşik yüzeyini gösteriyor. Deimos’la Satürn’ün fotoğrafıysa 15 Ocak 2018 tarihini taşıyor.

Yakın geçişler sırasında çekilen fotoğraflarda Phobos’un düzensiz, delikli ve yumrularla dolu yüzeyi ayrıntılı olarak görülüyor. Phobos, Güneş Sistemi’nde kendi büyüklüğüne kıyasla en geniş çarpma kraterlerinden birine sahip. Stickney kraterinin 9 km’lik çapı, uydununçapınınüçtebirine denkgeliyor.Krater,karelerdeki en büyük krater olarak göze çarpıyor. Ayın hep aynı yüzü gezegeni görüyor. Bu da yüzeyinin tam bir haritasını çıkarmak için Mars Express’in birkaç defa geçiş yaptığıanlamınageliyor.

Deimos ise Mars Express’in çektiği yeni görüntülerde düzensiz ve kısmen gölgelerde kalan bir uydu olarak seçiliyor. Arkada ise Satürn’ün zarif halkaları, küçük bir noktanın etrafındaki çember şeklinde çıkmış. Deimos, ağabeyine göre Mars’tan epey daha uzakta. Phobos yüzeyden yalnızca 6.000 km uzaktayken Deimos neredeyse 23.500 km uzaktaki bir yörüngede dönüyor. Kar- şılaştırma için hemen söyleyelim ki bizim uydumuz olan Ay, Deimos-Mars mesafesinin 16 katı uzaklıkta yer alıyor.

GeleceğinMarsseferleri

Mars sistemine ilişkin bilmek istediğimiz birçok şey var. Aylar özellikle gizemlerinikoruyorçünkükökenleri, oluşumları ve bileşimleri hakkında yanıtlanmamış sorular var. Kızıl Gezegen’e yakınlıkları da işin içine girince, bu küçük ayların gelecek görevlerde hedef alınması planlanıyor. Özellikle dePhobosuzunsüredirolası birinişveörnektoplamagöreviiçindüşünülüyor.Mars’a yakınlığı ve bir yüzünün sürekligezegenedönükolması nedeniylebuuydu,dahakalıcı bir gözlem noktası olabilir. Bu da Mars yüzeyinin ve atmosferinin uzun vadeli gözlemlenmesini sağlayıp, diğer uzay araçları için bilgi aktarım noktası olmasını sağlayabilir.

Hem Phobos’un hem de Deimos’un konumu, yüzeyi, bileşimi ve yer şekilleri konusunda Mars Express gözlemleri sayesinde bilgi edinmek, gelecekte yapılacak görevleri tasarlamada büyük önem taşıyor.

Phobos yüzeyi

Phobos yüzey serisi

Deimos ve Satürn

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.