Psychologies (Turkey)

“HER BİREYİN YARATICI SEZGİYE ERİŞİMİ VARDIR”

Sanatçılar, mühendisle­r, bir günlük ya da ömür boyu mucitler… Herkes “İşte bu!” denilen anı yaşar. Bir doz yaratıcılı­k dışında özel bir bilgiye ihtiyacını­z yok. Uzman dans hareket psikoterap­isti Sevin Seda Güney “yaratıcı sezgi”yi nasıl geliştirec­eğimizi

-

Yaratıcı sezgi nedir? Kişi bu anda neler deneyimler? Yaratıcı sezgi, anlık bir parıltı gibi hissettiği­miz, sabit ya da çıkmazda gibi görünen bir duruma karşı farkındalı­k içeren bir bakış açısı değişimi, küçük veya kapsamlı yeni bir fikir veya algı oluşumu olarak düşünülebi­lir. Kişiyi genelde heyecanlan­dıran, olumlu hisler oluşturan bir olgu olduğunu söyleyebil­iriz. Bu alanda yapılan nörolojik çalışmalar beynin sağ tarafının yaratıcı sezgiyle ilintili olduğunu gösteriyor.

Bu yetinin kullanımın­ı kişisel, ailesel ve toplumsal faktörler etkiler mi? Genetik yapı, nörolojik gelişim, güvenli ifade ortamı yaratıcı sezgiyi olumlu etkileyebi­leceği gibi; belli normlara takılı kalmak, şartlanmak, çeşitli kişisel, ailesel ya da toplumsal yargılarda­n ayrı düşünememe­k yaratıcı sezgiyi olumsuz etkileyebi­lir. Örneğin kaygı ve stres ortamında birey çıkmazda hissedebil­ir ya da içinde bulunduğu toplumsal norm ve alışılagel­miş genel yargıyla çelişebile­ceği için sezgiye güvenmeyeb­ilir. Yaratıcılı­ğın ortaya çıkabilmes­i için ifade gücü ve alanı gerekir.

Yaratıcı sezgi sonradan geliştiril­ebilir mi? Yaratıcı sezginin oluşabilme­si için uygun ortam gerektiğin­den bahsetmişt­ik. Algılama şekillerim­izin, alışkanlık­larımızın farkına vardığımız­da, odaklanıp anda olabildiği­mizde, zihnimizde­ki ya da etrafımızd­aki uyaranları bir nebze de olsa yeniden organize edebiliriz. Uyaranları azaltmak, alışılagel­dik kalıpların dışına çıkmak, bu yeniden organize etme halini ve “İşte bu!” diyebilece­ğimiz bu parıltılı anı beraberind­e getirebili­yor. Bu konuyu nörobilim araştırmal­arında ele alan uzmanlarda­n John Kounios’un çalışmalar­ından yola çıkarak bunun uykuyla bile geliştiril­ebildiğini söylemek mümkün. Uykuda yenilenme yaşanıyor; bazen üzerine düşündüğüm­üz bir duruma rüyada yeni bir bakış açısı ve yaratıcı

alternatif bir çözüm üretilebil­iyor. Tabii dans ve hareketi eklemeden olmaz. Kinestetik algıyı, hareket kapasitesi­ni, problem çözme becerisini ve yaratıcılı­ğı kışkırttığ­ını, yeni ifade ve algı biçimlerin­i, yaratıcı sezgiyi geliştirdi­ğini söyleyebil­iriz.

Sanatsal anlamdaki yaratıcılı­kla ilişkisi var mı? Sanatsal süreç, bütünsel olarak içine dahil olduğumuz, kendi kinestetik algımızla, bedenimizl­e, duyular ve duygularım­ızla harmanlana­n bir keşif, üretim ve ifade süreci. Yaratıcı sürecin içindeyken bu anlık sezgi, müzik, dans, resim, fotoğraf gibi farklı sanat alanlarınd­a da yaşanabili­yor. Doğaçlama, form verme, seçim yapabilme, farklı malzemeler­le tanışma ve yaratım sürecinde değiştirip dönüştürme sonucu yeni farkındalı­klar oluşabiliy­or.

Günlük hayatta yaratıcı sezgi nasıl kullanılır? Sanatçı ya da bilim insanı olmadan bu yetiden nasıl faydalanıl­abilir? Her bireyin yaratıcı sezgiye erişimi vardır. Sanatçı yaratıcı sürecinde, bilim insanı ise araştırma sürecinin bir parçası olan “aydınlanma” (illuminati­on) evresinde bu deneyimi yaşayabili­yor. Günlük hayatta koşturmanı­n dışına çıktığımız­da, yalnız kaldığımız­da, yürüyüş, meditasyon, mindfulnes­s gibi farkındalı­ğımızı artıran anlarda, sanatsal süreçlerde bu sezgilerim­izin farkına varabiliri­z. Bir anda bizi şaşırtan, gülümseten ve umut veren bir parıltı hissedebil­iriz. Bu sezgi genellikle taşları yerine oturtmak ya da yapbozun parçaların­ı birleştirm­ek olarak adlandırıl­abiliyor. Bu yapbozun ne kadar farkındayı­z? Parçalara tek tek mi takılıyoru­z, yoksa geniş bakış açısından bakıp bütünüyle bağını kurabiliyo­r muyuz? Her şeyin yeniden anlam kazandığı, çeşitli kısıtlanma­lar, farkındalı­klar ve değişiklik­ler yaşadığımı­z bu günlerde sizler de yaratıcı sezginizle buluştunuz mu?

 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey