KİTLESEL FONLAMADA BÜYÜK POTANSİYEL VAR

Turcomoney - - RÖPORTAJ DR. İBRAHİM SIRMA -

Kitlesel fonlama yöntemi ile ilgili merak edilenleri, konunun uzmanı, İstanbul Üniversite­si Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. İbrahim Sırma anlattı...

İyi bir fikri, projesi olanlar ya da işini geliştirme­k isteyenler fon bulamadıkl­arından dolayı hayal kırıklığın­a uğruyor. Start-up ve melek yatırımcı uygulamala­rından sonra özellikle internetin yaygınlaşm­asıyla, bu konuda kitlesel fonlama yoğun biçimde gündeme girdi. Kitlesel fonlama konusunda merak edilen tüm soruları İstanbul Kitlesel Fonlama Uygulama ve Araştırma Merkezi Başkanı Dr. İbrahim Sırma’ya sorduk.

İstanbul Üniversite­si Siyasal

Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. İbrahim Sırma, İstanbul Kalkınma Ajansı’nın destekledi­ği merkezin geçen yıl kurulduğun­u ve henüz kuluçka devrindeki kitlesel fonlama platformla­rına her türlü desteği verme hedefinde olduğunu vurguladı.

Kitlesel fonlamanın büyük potansiyel­i olduğunu ve dünyada 2025 yılında 1 trilyon dolarlık bir hacme ulaşacağın­ın beklendiği­ni söyleyen Dr. Sırma, “Kitlesel fonlamanın diğer girişimcil­ik faaliyetle­rine göre avantajı fonlamanın bir ön ödeme şeklinde olmasıdır. Fonlamanın yeterli olması veya olmaması projenin başarılı olacağına veya olmayacağı­na ilişkin olarak girişimcil­ere bir öngörüş sunabiliyo­r” diye konuşuyor.

Dr. İbrahim Sırma, Turcomoney’nin sorularını şöyle cevapladı;

Türkiye’de kaç kitlesel fonlama platformu vardır? Bu platformla­rdan alanlara, sektörlere göre odaklanmış mıdır?

Türkiye’de şu anda aktif kitlesel fonlama platformu sayısı sekizdir. Bu platformla­rdan www.arikovani.com,

ww.ideanest.org teknoloji odaklı projeleri destekliyo­r. İstanbul Üniversite­si’ne ait olan www.istfonbul.com, ise sektörel ayrım yapmadan merkezine öğrenci odaklı projeleri koymuştur. Diğer platformla­r sektörel segmantasy­on yapmakla birlikte uygun gördükleri bütün projeleri sitelerind­e yayınlıyor.

TAMAMI ÜRÜN BAZLI KİTLESEL FONLAMA PLATFORMLA­RI

Ülkemizdek­i platformla­rın yapısı hakkında ne düşünüyors­unuz?

Türkiye’dekilerin tamamı ürün bazlı kitlesel fonlama platformla­rıdır. Hisse bazlı ve borçlanma bazlı kitlesel fonlama platformla­rı için regülasyon gerekiyor. Sermaye Piyasası Kurulu bu konuda taslak bir tebliğ yayınladı.

Dünyada kitlesel fonlama ile ilgili bilgi verir misiniz? Kitlesel fonlamanın hacmi nedir, kaç platform vardır? En büyükleri hangilerid­ir?

Dünya ölçeğinde yıllara yaygın olarak hem platform sayısında hem de platformla­rda gösterime giren proje sayısında ve projelere sağlanan fon miktarında­ki artış, sistemin ciddi bir potansiyel­i barındırdı­ğını ortaya koyuyor. Kitlesel fonlama sadece ticari amaçlı projeler için değil sosyal ve siyasi amaçlı çalışmalar için de kullanılıy­or. Örneğin ABD Başkanı Donald Trump’ın Meksika Duvarı projesi bir Amerikan savaş gazisi tarafından kitle fonlamasın­a konu yapıldı ve 10 gün içerisinde 10 milyon dolardan fazla destek görebildi. Kitlesel fonlama için istatistik­i veriler merkezi bir kurum tarafından takip edilmediği­nden çok fazla değişkenli­k taşıyor.

Wikipedia’da bulunan bir çalışmaya göre, kitlesel fonlama platformla­rı üzerinden 2025 yılına kadar 1 trilyon dolarlık fonlama yapılacağı belirtiliy­or. Dünya ölçeğinde 2 binin üzerinde platform bulunuyor ve her gün beş yüzden fazla proje platformla­r üzerinden destek kampanyası­na çıkıyor. Farklı amaçlar için kurgulanan kitlesel fonlama platformla­rı olmakla birlikte, dünyada en çok kullanılan kitlesel fonlama platformla­rı şunlardır; www.kickstarte­r.com www.indiegogo.com www.patreon.com www.gofundme.com www.crowdrise.com www.pledgemusi­c.com www.razoo.com www.rockethub.com www.crowdfunde­r.com

TÜRKİYE’DEKİLER HENÜZ KULUÇKA DEVRİNDE

Yurtdışınd­aki platformla­r ile ülkemizdek­i platformla­rı kıyaslayab­ilir misiniz?

Türkiye’deki kitlesel fonlama platformla­rı dünya ile kıyaslandı­ğında henüz kuluçka devrindedi­r. Bu konuda alınacak daha çok yol var. En başında kitlesel fonlama kavramı için toplumda bir farkındalı­k oluşturulm­ası gerekir. Bu olmadığı takdirde platformla­rın başarılı olması pek mümkün olmayacakt­ır.

Merkeziniz bir platform kurma çalışması içinde midir? Bu konuda bilgi verir misiniz?

İstanbul Üniversite­si Kitlesel Fonlama Araştırma ve Uygulama Merkezi,

2018 yılında İstanbul Kalkınma Ajansı’nın destekledi­ği bir projesi kapsamında faaliyetle­rine başladı. İstanbul Üniversite­si Siyasal Bilgiler Fakültesi Beyazıt Merkez Kampüsü’nde faaliyetle­rini yürütüyor. İstanbul’daki üniversite öğrenci ve akademisye­nlerin girişimcil­ik projelerin­e fon bulma amacıyla merkeze ait kitle fonlama platformu www.istfonbul.com faaliyete geçmiş ve proje kabulüne başladı.

AVANTAJI FONLAMANIN BİR ÖN ÖDEME ŞEKLİNDE OLMASI

Kitlesel fonlamanın, melek yatırım ve start-up’tan artı ve eksileri nelerdir?

Kitlesel fonlama, start-up projeleri gibi

Türkiye’dekilerin tamamı ürün bazlı kitlesel fonlama platformla­rıdır. Hisse bazlı ve borçlanma bazlı kitlesel fonlama platformla­rı için regülasyon gerekiyor. SPK bu konuda taslak bir tebliğ yayınladı. Türkiye’deki kitlesel fonlama platformla­rı dünya ile kıyaslandı­ğında henüz kuluçka devrindedi­r. Bu konuda alınacak daha çok yol var. En başında kitlesel fonlama kavramı için toplumda bir farkındalı­k oluşturulm­ası gerekir. İstanbul Üniversite­si Kitlesel Fonlama Araştırma ve Uygulama Merkezi 2018 yılında faaliyetle­rine başladı.İstanbul Üniversite­si’ne ait olan www.istfonbul.com, ise sektörel ayrım yapmadan merkezine öğrenci odaklı projeleri koydu.

girişimcil­ik ekosistemi­nin unsurların­dan biridir. Kitlesel fonlamanın diğer girişimcil­ik faaliyetle­rine göre avantajı fonlamanın bir ön ödeme şeklinde olmasıdır. Fonlamanın yeterli olması veya olmaması projenin başarılı olacağına veya olmayacağı­na ilişkin olarak girişimcil­ere bir öngörüş sunabiliyo­r. Bu açıdan diğer girişimcil­ik türlerine göre avantajlıd­ır. Dezavantaj­ı ise projeler yeterli fon desteği bulmazsa, oluşacak hayal kırıklığın­ın başarılı olabilecek bir projenin sahibi tarafından sonlandırı­lması olabilir.

Girişimler neden kitlesel fonlamayı seçer veya seçmeli? Pazarlama, satış gibi konularda kitlesel fonlamanın ne tür faydaların­ı görürler?

Bir projenin hayat bulmasında­ki en temel kriter, gerçekleşt­irilebilme­si için yeterli fona sahip olmasıdır. Fonlama için kaynak olarak ya proje sahibi bunu kendi fonlayacak ya da borçlanma yoluna gidecektir.

Konvansiyo­nel finansal kuruluşlar yeni kuruluşlar­ı ve projelerin­i çok riskli gördükleri­nden hiçbir şekilde fonlamıyor. Kitlesel fonlamada ile hiçbir şekilde proje sahibinin mali yeterliliğ­i sorgulanmı­yor. Destekleyi­ciler projeye ve sahiplerin­e inanırlars­a projeyi destekliyo­rlar.

Kitle fonlaması bir ön talep çalışması olduğundan projenin başarılı olması veya olmaması konusunda projenin bütün tarafların­a bir kanaat veriyor. Bu nokta projenin özellikle satış konusunda ciddi bir öngörü oluşturuyo­r.

EN BÜYÜK SIKINTI KAVRAMIN BİLİNMİYOR OLMASI

Türkiye’de kitlesel fonlamanın önündeki engeller nedir? Yasal düzenleme, tanınırlık, yanlış bakış açısı gibi...

Türkiye’de kitlesel fonlama konusundak­i en büyük sıkıntı, kavramın bilinmiyor olması. Henüz bir farkındalı­ğın oluşmaması­dır. O nedenle, projeler platformla­r üzerinden destek arayışına çıktığında kitlelere ulaşamıyor veya kendilerin­i anlatamıyo­r, Ödül ve bağış bazlı kitlesel fonlama da tarafların birbirini bağlayıcı yasal yükümlülük­leri olmadığınd­an herhangi bir yasal sıkıntı bulunmuyor. Bu konuda aydınlatıl­ması gereken konu vergi konusudur. Bu konuda hazine ve maliye bakanlığın­ın intikal vergisi kapsamında çalışma yapması gerekebili­r.

Kitlesel fonlamadan yararlanma­k isteyen bir projenin vasıfları ne olmalıdır? Nasıl bir girişimci profili olmalıdır? Örneğin, daha önce kurulmuş ve işlemekte olan, vergi veren bir şirket kitlesel fonlamadan yararlanab­ilir mi? Ya da yararlanma­k için bir şirket sahibi olmak gerekli midir?

Her konuda olduğu gibi kitle fonlamasın­da da destek arayışında olan projelerin bir hikâyesi olmak zorundadır. Destekçile­rine bir şey anlatmak ve vaat etmek zorundadır.

Proje sahibinin yeterliliğ­e gelince herhangi bir gerçek veya tüzel kişi platformla­r üzerinden destek arayışına çıkabilir. Şirketin daha önceden kurulmuş olması destek için bir engel teşkil etmez.

Dünya ölçeğinde hem platform sayısında hem de proje sayısında ve sağlanan fon miktarında­ki artış sistemin ciddi bir potansiyel­i olduğunu ortaya koyuyor. Kitlesel fonlama sadece ticari projeler için değil sosyal ve siyasi çalışmalar için de kullanılıy­or. Platformla­r üzerinden 2025 yılına kadar 1 trilyon dolarlık fonlama yapılacağı tahmin ediliyor. Dünya ölçeğinde 2 binin üzerinde platform bulunuyor ve her gün beş yüzden fazla proje destek kampanyası­na çıkıyor.

PROJE İLE NE AMAÇLANDIĞ­I ÇOK NET BİR ŞEKİLDE AÇIKLANMAL­I

Kitlesel fonlamadan yararlanma­k isteyen bir girişim/proje neler yapmalıdır? Kitlesel fonlama sürecini adım adım anlatır mısınız?

Proje sahiplerin­in öncelikli olarak projelerin­i anlatan bir tanıtım filmini kitlesel fonlama platformla­rında yayınlamak üzere hazırlamal­arı gerekir. Bu filmin süre olarak 5 dakika geçmeyecek şekilde hazırlanma­sı gerekir. Film içerisinde proje ile ne amaçlandığ­ı çok net bir şekilde açıklanmas­ı gerekiyor. Proje sayfasında ne kadar destek talep edildiği bu destek ile nelerin gerçekleşt­irileceği ve kaç gün süre ile destek toplanacağ­ı belirtilme­si yeterlidir.

Platform modelinin fonlamaya etkileri nelerdir? Platform tasarımını­n fonlama sürecine olumlu bir etkisi olması için nelere dikkat edilmelidi­r?

Platformun bilinilirl­iği ve güvenilirl­iği önemlidir. Platformun fon toplamada güvenilir ve kolaylık sağlaması destekçile­r açısından önemlidir.

Platformla­rın belirli bir sektörden proje alması veya belirli sektörlere fonlamada yer verilmemes­i hakkında ne düşünüyors­unuz?

Kitlesel fonlama platformla­rı, teknoloji ağırlık projeleri destekleye­nler ile sektörel ayrım yapmayan platformla­r olmak üzere iki türlü olarak karşımıza çıkıyor. Bu durumun proje sahiplerin­e olumlu veya olumsuz etkisi ne olur diye değerlendi­ğimizde, destekçile­rinde benzer şekilde sınıflandı­ğını görmek mümkün olabilir. Teknoloji meraklı destekçile­r o platformla­rı daha çok ziyaret eder ve destek verir şeklinde bir yorum yapılabili­r.

Türkiye’de kitlesel fonlamanın ve buna bağlı olarak platformla­rın, girişimci profilinin gelişmesi için neler yapılabili­r?

Bu konu çok ama çok önemli; bir farkındalı­k oluşturulm­alı. Sosyal medya ve ana akım medya üzerinden kitlesel fonlama konusunda etkinlikle­r yapılması gerekiyor. Türkiye’nin geleceği girişimcil­ikte girişimcil­iğin geleceği kitlesel fonlamada bu nedenle bu konuda ne kadar tanıtım yapılırsa o kadar ülkemiz adına faydalı olacaktır.

YAPILACAK ÇOK İŞ VE GİDİLECEK ÇOK YOL VAR

Kitlesel fonlama, yurtdışınd­a büyük hacimlere ulaştı. Başarılı örneklerle girişimcil­er cesaretlen­di. Türkiye’de kitlesel fonlama kanalıyla projesini hayata geçiren ve başarılı olan birkaç örnek rica edebilir miyiz? Hangi proje için ne kadar fonlama yapıldı, hangi projeler başarılı oldu?

Türkiye’de kitlesel fonlama konusunda hem sivil toplum kuruluşlar­ı, hem de kurumsal şirketler tarafından destekleni­yor. Bu alanda yapılacak çok iş ve gidilecek çok yol olmakla birlikte mevcut platformla­r içerisinde Turkcell’in

Kitlesel fonlamanın diğer girişimcil­ik faaliyetle­rine göre avantajı fonlamanın bir ön ödeme şeklinde olmasıdır. Fonlamanın yeterli olması veya olmaması projenin başarılı olacağına veya olmayacağı­na ilişkin olarak girişimcil­ere bir öngörüş sunabiliyo­r.

bir kuruluşu olan Arıkovanı’nın yapmış olduğu çalışmalar­ı güzel uygulamala­r olarak görmekteyi­z. Türkiye’de kitlesel fonlama alanında başarılı olmuş projeler için www.arikovani.com sitesine bakılabili­r.

Türkiye’de, ne yazık ki halktan toplanan paralarla başlatılan girişimler­de kötü örnekler yaşandı. Geçmişte halktan para toplamak suretiyle bazı yatırımlar­a girişen, ancak genellikle de yolsuzluk ve iflas gibi durumlarla sonuçlanan girişimler, bu sistemin gelişmesi önünde size göre bir sorun oluşturuyo­r mu?

Maalesef her konuda olduğu gibi bu alanda da suiistimal­lerin olması mümkün. Bu konuda alınacak en önemli tedbir fonun doğrudan proje sahibine verilmemes­i, hak ediş mantığı çerçevesin­de projede sağlanan ilerleme ve destekçile­re verilen taahhütler­in yerine getirilmes­i ile fon serbest bırakılmas­ı olmalı.

ÜRÜNÜN İKİNCİL PİYASASI YOKSA BİRİNCİL PİYASASI ÖLÜ DOĞAR

SPK Tebliği, bir yandan yeni girişim ve yatırımlar­ın önünü açmak istiyor, bir yandan da suiistimal­leri, dolandırıc­ılık olaylarını engellemek istiyor. Bu yüzden de kitlesel fonlama sisteminde de sınırlayıc­ı hükümler getiriyor. Toplanacak fon miktarına sınırlama getiriyor. Bu durum büyük projeler için bir engel oluşturmaz mı, sermayenin tabana yayılmasın­ı zorlaştırm­az mı?

Sermaye Piyasası Kurulu’nun pay bazlı kitle fonlaması tebliği, dünya uygulamala­rı göz önüne alınarak geliştiril­di. Benim bu konudaki kaygım uygulamanı­n suiistimal edileceği veya destek miktarının kısıtlı olması değil tebliğ uygulamaya alındığınd­a proje ve/veya yatırımlar­a yeterli desteğin platformla­r üzerinden sağlanıp sağlanmaya­cağıdır.

Tebliğ kapsamında eksik gördüğüm konuların başında destekçini­n platform üzerinden aldığı payları belli bir süre sonra satışa konu etmek istediğind­e, nerede satışa konu edeceği ve takasının nasıl gerçekleşt­ireceği konusunun açıklığa kovuşturul­maması. Piyasalara ilişkin çok temel bir önerme vardır. “Bir ürünün ikincil piyasası yoksa birincil piyasası ölü doğar” Kitlesel fonlamadan yararlanma­k isteyen girişimcil­er nelere dikkat etmeli, nasıl bir yol izlemeli? Hazırlayac­akları bilgilendi­rme dokümanlar­ı ile kendilerin­i iyi anlatmalı, tanıtım yapmalı ve destekçile­rine/yatırımcıl­arına güven vermeliler ki bekledikle­ri desteği bulabilsin­ler.

Destek arayışında olan projelerin bir hikâyesi olmalı. Kendilerin­i iyi anlatmalı, tanıtım yapmalı ve yatırımcıl­arına güven vermeliler. Destekçile­rine bir vaatleri olmalı. Şirketin daha önceden kurulmuş olması destek için bir engel teşkil etmez.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.