די ייִדישע קולטור≠געזעלשאַפֿט אי שוועד

Forward (Yiddish Edition) - - פראָנט זייַט - ©ישׂראל ® יחיאל שיינטו ספּעציעל רן „ רווערטס“

די∞∞† ∞¨ †≤≤שוועדישע† ייִדן¨ †אָדער† ייִדישע† שוועדן† הייַנט≠צו≠ טאָג¨ † האָבן† אַ† ייִדישע† געזעלשאַפֿט¨ † אַ† קולטור געזעלשאַפֿט† פֿאַר† ייִדיש¨ † און† שוין† ≥±† יאָר† אַז† זיי† קלייַבן† זיך† צונויף† זומער† אויף† אַ† סעמינאַר† וואָס† איז† געווידמעט†דער† ייִדישער†שפּראַך† און† קולטור¨ † אַ† סעמינאַר† פֿון†≤† טעג¨ † סוף≠ וואָך† —† אַ† פֿרייַטיק¨ † אַ† שבת† און† אַ† זונטיק†—† אין† אַ† ספּעציעלן† אָרט† וואָס† הייסט† אַראָנסבאָרג¨ † אַ† קאַצנשפּרונג† פֿון† שטאָקהאָלם¨ † די† הויפּטשטאָט† פֿון† שוועדןÆ † אַהין† לאַדן† זיי† אייַן† רעפֿערענטן¨ † פּראָפֿעסאָרן¨ † אַרטיסטן¨ † מוזיקער† פֿון† דער† גאַנצער† ייִדישער† וועלט¨ †און† האַלטן†אָפּ† אַן†אינטענסיווע† פּראָגראַם† פֿון† דרייַ† טעג† —† פֿון† אין† דער† פֿרי† ביז† שפּעט† בייַ† נאַכטÆ † אין† אָט† דעם† אָרט† וואָס† הייסט† אַראָנסבאָרג¨ † אין† אַ† וואַלד¨ † אַ† פֿופֿציק† מינוט† פֿון† שטאָקהאָלם¨ † איז† אַן† אָזערע¨ † מיט† אַ† האָטעל† וואָס† איז† ספּע≠ ציעל† געבויט† געוואָרן† פֿאַר† אַזוינע† סעמינאַרןÆ † אין†דער† פֿאַרגאַנגענהייַט†איז† דאָס†אָרט† געווען† אַ† שאָקאָלאַד≠פֿאַבריק ¨† הייַנט≠צו≠ טאָג† דינען† די† בנינים†פֿון† אָט†דעם† אָרט†פֿאַר† אַ†האָטעל† וווּ†עס† קומען† זיך† צונויף† פֿאַרשיידענע† געזעלשאַפֿטן¨ † וואָס† האַלטן† אָפּ† ספּעציעלע† סעמינאַרן¨ † ווי† למשל¨ † די† וואָס† מיר† האָבן† געטראָפֿן† דעם† זו≠ מערª †אַ† פּאָר†צענדליק† אייגענטימער†פֿון† יאַגואַר† אויטאָמאָבילן† וואָס† טרעפֿן† זיך† יאָר† איין¨ † יאָר† אויס¨ †במשך† די†לעצטע†∞¥† יאָרÆ

דעם† פֿאַרגאַנגענעם† זומער† בין† איך† איינ≠ געלאַדן† געוואָרן† צו† קומען† קיין† שוועדן† און† האַלטן† אַ† פּאָר† רעפֿעראַטן† וועגן† ייִדיש† און† ייִדישער† ליטעראַטור¨ † אויף† ייִדישÆ † פֿרעגט† זיך† די† פֿראַגע† —† וואָס† מיצקע† דרינען† —† ייִדישø † אַ† קולטור סעמינאַר† אויף† דער† שפּראַך† וואָס† אַלע† מיינען¨ † אַז† מע† רעדט† איר† שוין† נישטø † פֿאַרוואָס†דווקא† שוועדןø †איז ¨† איידער†איך† האָב† מסכּים† געווען¨ † האָב† איך† זיך† פֿאַרטיפֿט† אין† דער† געשיכטע† פֿון† ייִדישן† קיבוץ† אין† שוועדן¨ † און† ס% איז† מיר† קלאָר† געוואָרן† אַ† פֿאַקט† וואָס† ווייניק† ווייסן† וועגן† אים∫† אַז† ייִדיש† איז† הייַנט≠ צו≠טאָג† איינע† פֿון† די† פֿינף† אָפֿיציעלע† שפּראַכן† פֿון† שוועדןÆ † אין† שוועדן† איז† פֿאַראַן† אַ† געזעץ¨ † אַז† אויב† עס† וווינט† דאָרטן† אַ† גרופּע† מענטשן† וואָס† האָבן† אַ† ספּעציעלע† קולטור† און† רעדן† אַ† ספּעציעלע† שפּראַך† וואָס† זייער† אָפּשטאַם† איז† פֿון† אייראָפּע¨ † איז† אָט† די† שפּראַך† באַקומט† די† שטיצע† פֿון† דער† מלוכה† און† ווערט† אָנערקענט† ווי†אַן† אָפֿיציעלע†שפּראַך Ɔ אַזוי†איז† געשען†מיט† ייִדיש†אין† שוועדןÆ †פֿאַר† דעם†באַקומען† די†ייִדן† אין†שוועדן† אַ†יערלעכע† סובווענץ†און† אַ†דאַנק† איר† טוען† זיי† פֿאַרשיידענע† אַקטיוויטעטן† וואָס† זייַנען†פֿאַרבונדן† מיט†דער† ייִדישער†שפּראַך† און† קולטורÆ

מע† האַלט¨ † אַז† פֿון† די∞∞† ∞¨ †≤≤ ייִדן¨ † וווינען† ∞∞∞ ¨π †ייִדן† אין†דער† הויפּטשטאָט¨ †שטאָקהאָלם ¨† און†אַז† אין†דעם† קיבוץ†קען† מען†געפֿינען† אַרום† ∞∞∞ ¨†¥ ייִדן† וואָס† רעדן† ייִדיש† און† האָבן¨ † ווי† עס† זעט† אויס¨ † אַן† אינטערעס† ווייַטער† צו† זייַן† פֿאַרבונדן†מיט† דער†קולטור† פֿון†זייערע†„ אָבֿות≠ אבֿותינוÆ“

ווי† באַוווּסט¨ † זייַנען† נאָך† דער† צווייטער† וועלט≠מלחמה† טויזנטער† ייִדן¨ † גע≠ ראַטעוועטע†פֿון† אומקום¨ †אַוועק† קיין† שוועדן¨ †און† אַ†טייל† פֿון†זיי† איז†שוין† דאָרטן†געבליבן† לעבןÆ †אָט† די†זין† און† טעכטער† פֿון† דער† שארית≠הפּליטה† זייַנען† דאָס† הייַנט† די† וואָס† זייַנען† אַקטיוו† אויפֿן† געביט† פֿון† דער† ייִדי≠ שער†שפּראַך† און†קולטור Ɔ זיי†זייַנען† אַלע¨ †כּמעט† אָן†אויסנאַם ¨† אין†די μ∞†ער† און† ∞∂ער† יאָרן† —† פּראָפֿעסיאָנאַלן† מיט† הויכער† בילדונגÆ † דאָרטן† האָב† איך† געטראָפֿן† זשורנאַליסטן¨ † ציינ≠ דאָקטערס¨ † פּסיכאָלאָגן¨ † דאָקטוירים¨ † פּראָפֿעסאָרן† אין† אוניווערסיטעטן¨ † געזעלשאַפֿטלעכע† טוער¨ † און† אַפֿילו† שוועדישע† ייִדן¨ † וואָס† וווינען† אין† ישׂראל†און† קומען†ספּעציעל† אויף†די† סעמינאַרן†אַלע† יאָרÆ

אויף† די† סעמינאַרן† האַלט† מען¨ † דער† עיקר¨ † רעפֿעראַטן† אויף† ייִדיש¨ † מע†שפּילט† ייִדישע†מוזיק ¨† מע†זינגט† ייִדישע† לידער¨ † און† מע† לאָזט† זיך† וווילגיין† במשך† דרייַ† טעג† אין† אַ† סבֿיבֿה† וואָס† איז†ווייַט† פֿון†דעם† רעש†פֿון† גרויסע†שטעט ¨† אין† מיטן†אַ† וואַלד†און† אין†אַ† גוטן†מוט Æ

ווי†מיר† ווייסן¨ †האָבן† ייִדן†טאַקע† פֿאַר†דער† צווייטער† וועלט≠מלחמה ¨† אָבער† דער† עיקר† נאָך† דער† אומקום≠תּקופֿה†—† ווען† זיי† פֿלעגן† זיך† טרעפֿן†בייַ† פֿאַרזאַמלונגען¨ †אָדער† אין†טעאַטער ¨† נאָך† אַזוי† פֿיל† יאָרן† פֿון† פּייַן† און† יסורים†—† זינ≠ גען† אַ† ליד† מיט† די† ווערטער† „אַבי† מע† זעט† זיךÆ“†הייַנט≠ צו≠טאָג ¨† ווען†מיר† זייַנען†אַלע† וויסיק† און† פֿאַרשטייען† וואָס† עס† ברענגען† מיט† זיך† די† עלטערע†יאָרן ¨† און†די† פֿאַרשיידענע†קרענק ¨† גיט† מען† צו∫†„אַבי† מע† זעט† זיך¨ † און† מע† דערקענט† זיךÆ“

דאָרטן† אין† אַראָנסבאָרג¨ † אין† שוועדן ¨† טרעפֿן† זיך† איבער†∞∞±† ייִדן¨ † איין† מאָל† אַ† יאָר¨ † און†באַגריסן† זיך†מיט† דעם†„אַבי† מע†זעט† זיך“¨† און† זיכער† דערקענען† זיי† זיך†—† זיי† זייַנען† אַק≠ טיווע† מיטגלידער† פֿון† דער† ייִדישער† קולטור געזעלשאַפֿט¨ † אין† אַרבעטס עלטער¨ † און† אַלע† באַטאָנען† אַזÆÆÆ † ליידער† דער† ייִנגערער† דור¨ † די† וואָס†זייַנען† אונטערμ∞† †און† אונטער∞† ≥¨ †קומען† כּמעט† ווי† נישט† אויף† אַזוינע† פֿאַרזאַמלונגעןÆ † דאָך† מאַכן† זיי† אָנשטרענגונגען† כּדי† צו† שיקן ייִנגערע†מענטשן† קיין†ייִוואָ† אין†אַמעריקע ¨† קיין פּוילן¨ † אויף† זומער סעמינאַרן† אין† תּל≠אָבֿיבֿער אוניווערסיטעט¨ † און† אין† ווילנע† —† כּדי† זיי זאָלן† זיך† אַ† ביסל† דערנענטערן† צו† דער† ייִדי≠ שער† שפּראַך† און† קולטורÆ † וואָס† פֿון† דעם† וועט אַרויסקומען†אין† די†קומענדיקע† יאָרן¨ †וועט† מען וואַרטן†און† מע†וועט† זעןÆ

הייַנט≠צו≠ טאָג†פֿונקציאָנירט† אַן†אָפּטייל† פֿאַר ייִדיש†און† ייִדישער†ליטעראַטור† אין†לונד† אוני≠ ווערסיטעט† אין† שוועדןÆ † דער† לייטער† פֿון† אָפּ≠ טייל†איז† פּראָפֿעסאָר†יאַן† שוואַרץ¨ †אַ† באַקאַנטער פֿאָרשער† פֿון† דער† ייִדישער† ליטעראַטור† וואָס האָט† אָפּגעלעבט† ווי† אַ† פּראָפֿעסאָר† פֿון† ייִדיש אין† שיקאַגאָ† במשך†∞≥† יאָר¨ † און† איצט† איז† ער צוריק† געקומען† דאָרט† פֿון† וואַנען† ער† שטאַמטÆ אויך† ער† איז† געווען† אויף† דעם† סעמינאַר¨ † און מיט† אים† זייַנען† געווען† אויך† אַ† פּאָר† פֿון† זייַנע תּלמידים¨ † וועלכע† האָבן† אַפֿילו† געזאָגט† אַ† פּאָר ווערטער† וועגן† אַ† צייַטונג† אויף† ייִדיש† וואָס זייער†אָפּטייל† גיט†אַרויס Æ

עס† ווייַזט† זיך† אַרויס¨ † אַז† די† שוועדישע ייִדן† האָבן† פֿילפֿאַרביקע† פֿאַרבינדונגען† מיט מדינת ישׂראלÆ †טייל† פֿון†זיי† האָבן†געלעבט† אין ישׂראל† נישט† ווייניק† יאָרן¨ † אַנדערע† האָבן† גע≠ שיקט†אַהער† זייערע†קינדער ¨† וואָס†וווינען† איצט אין† ישׂראל¨ † און† די† טאַטע≠מאַמע† קומען† אויף יערלעכע† וויזיטןÆ † בכלל† איז† פֿאַראַן† דאָ¨ † אין מדינת ישׂראל¨ †אַ† סך≠הכּל† פֿון†טויזנט† שוועדישע ייִדןÆ †פֿון† דעם†אַלץ† וואָס†איך† האָב†געזאָגט† ביז אַהער¨ †פֿאַרשטיי† איך¨ †אַז† די†ייִדישע† קהילה¨ †די פּאָר† צענדליק† טויזנט† ייִדן† אין† שוועדן¨ † זייַנען אַ† היסטאָרישע† געשעעניש† וואָס† איז† פֿאַר≠ בונדן† מיט† דער† צווייטער† וועלט מלחמה∫† דער עיקר¨ † ווי† עס† זעט† אויס† —† ייִדן† פֿון† פּוילישע עלטערן¨ † געראַטעוועטע† פֿון† אומקו ם¨ † וועלכע האָבן†אַפֿילו† אין†אָט† דעם†סעמינאַר† אין†אויגוסט הייַיאָר¨ † אינסצעניזירט† אויף† ייִדיש† אַ† שלו ם≠ עליכם≠פּיעסע ¨† מיט† דער† הילף† פֿון† אַ† מומחה פֿאַר† ייִדישען† טעאַטער† פֿון† לאָנדאָן¨ † בערי† דיי≠ וויס¨ †וועלכער† איז†אויך† געווען†אויפֿן† סעמינאַרÆ צו† אָט† דעם† סעמינאַר† זייַנען† הייַיאָר† געקומען מער†ווי† הונדערט†מענטשן ¨† און†דאָס† רובֿ†האָט זיך†פֿאַרשריבן† צו†הערן† דווקא†רעפֿעראַטן† אויף ייִדיש¨ † נישט† געקוקט† אויף† דעם¨ † וואָס† עס† זייַ≠ נען†געווען† דאָ†און† דאָרט†אויך† רעפֿעראַטן†אויף ענגלישÆ מיר† איז† געווען† גאָר† אינטערעסאַנט† צו

(סוף אויף זייַט 15(

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.