MÖÅT ÀÚÂI VÙN GÙÆN VÚÁI ÀÏÌ TAÂI LÕCH SÛÃ

KYÃ NIÏMÅ 100 NÙM NGAYÂ SINH NHAÂ VÙN NGUYÏNÎ HUY TÛÚNÃG

The Thao & Van Hoa - - Vùn Hoáa Trong Nûúác -

Nguyïîn Huy Tûúãng - võ giaám àöëc àêìu tiïn. Töi àaä àoåc truyïån naây khi 10 tuöíi, bùçng saách giêëy àen. Nhaâ vùn trêìm tônh, trong saáng, duâng hû cêëu vaâ trñ tûúãng tûúång taåo khöng khñ lõch sûã maâ vêîn kïët nöëi vúái xaä höåi Viïåt Nam àûúng thúâi. 20 lêìn taái baãn Laá cúâ thïu 6 chûä vaâng, taác phêím cuöëi cuâng àûúåc nhaâ vùn viïët vaâ sûãa baãn thaão trïn giûúâng bïånh (xuêët baãn 9/1960), cho thêëy sûå cuöën huát vaâ sûác söëng cuãa truyïån. Truyïån phim Luäy hoa viïët nùm 1959 (xuêët baãn thaáng 10/ 1960); tiïíu thuyïët Söëng maäi vúái

(xuêët baãn thaáng 6/1961), laâ nhûäng taác phêím cuöëi cuâng cuãa nhaâ vùn, ra mùæt sau khi öng mêët.

Yïu treã thú, yïu sûã…

Nguyïîn Huy Tûúãng luön nhên hêåu, àöå lûúång vaâ yïu treã thú. Viïët cho thiïëu nhi, öng khöng rùn daåy treã con phaãi thïë naây thïë khaác, maâ bùçng nhûäng truyïån cöí tñch, tñch sûã hûúáng chuáng yïu thûúng con ngûúâi, yïu nhûäng caái àeåp cuãa truyïìn thöëng, cuãa nhûäng gò cha öng àïí laåi. Öng kïí laåi sûå tñch baánh chûng, truyïån Têëm Caám hay Cö beá gan daå, Gan traáng sô, Con coác laâ cêåu öng trúâi, Tòm meå... laâ vúái têm huyïët êëy, mong thiïëu niïn say mï tòm hiïíu lõch sûã.

Kõch cuãa Nguyïîn Huy Tûúãng coá 2 vúã 5 höìi: Bùæc Sún, Vuä Nhû Tö. NSND Phaåm Thõ Thaânh, àaåo diïîn vúã Vuä Nhû Tö nùm 1996 àoaåt nhiïìu huy chûúng vaâng cho vúã vaâ diïîn viïn, cho rùçng: “Nguyïîn Huy Tûúãng viïët vúã naây úã tuöíi 30, cho thêëy sûå taâi gioãi vaâ sêu sùæc khi löåt taã mêu thuêîn giûäa ngûúâi coá taâi vaâ thïë lûåc cai trõ, giûäa khaát voång nghïå sô vaâ hiïån thûåc àúâi söëng. Àêy laâ möåt trong nhûäng vúã àónh cao cuãa vùn hoåc kõch VN”.

Nhaâ sûã hoåc Dûúng Trung Quöëc khùèng àõnh Nguyïîn Huy Tûúãng cuâng vùn nghiïåp cuãa öng, mang cöët caách möåt ngûúâi viïët sûã. Öng dêën thên vaâo caách maång, söëng úã chiïën khu Viïåt Bùæc, röìi lïn Àiïån Biïn (1958); cuâng Nguyïîn Tuên, Vùn Cao vaâo Vônh Linh, Quaãng Trõ (1959), tham gia caác sûå kiïån àúâi söëng, vùn chûúng àïí röìi chñnh öng thaânh möåt chûáng nhên, möåt nhên vêåt lõch sûã. Àoåc nhûäng baâi viïët mêîn tiïåp cuãa öng, cuâng lúâi baåt cuãa nhaâ vùn Nguyïîn Tuên viïët cho truyïån phim Luäy hoa, töi àaä hiïíu vò sao Nguyïîn Huy Tûúãng say mï lõch sûã Thùng Long àïën thïë, vò öng yïu kinh thaânh naây bùçng caã linh höìn vaâ maáu thõt cuãa mònh. Möåt kinh thaânh thiïn niïn kyã cuãa muön àúâi.

Nguyïîn Huy Tûúãng yïu Haâ Nöåi maâ viïët lõch sûã Thùng Long, yïu àïën àöå nhòn thaânh luäy chiïën àêëu cuäng thaânh “luäy hoa”. Laäng maån thïë, say àúâi thïë! Nguyïîn Tuên viïët, öng vaâ Nguyïîn Huy Tûúãng hay ài quanh höì Hoaân Kiïëm. Ngay luác biïët baån ung thû gan khoá qua khoãi, öng àaä lo: “Cho möåt chên vaâo aáo quan röìi, Tûúãng vêîn coân cûúâi coân noái àûúåc, nhûng töi àaä thêëy Haâ Nöåi huåt thiïëu hùèn ài röìi möåt ngûúâi vêîn yïu caác goác phöë cöí caác ven höì ngaä ba ngaä tû ngaä nùm Thuã àö”.

… vaâ yïu Haâ Nöåi

Röìi taác giaã Möåt ngaây Chuã nhêåt, Liïn khuác möåt Haâ Nöåi khöng söëng àûúåc àïën luác Luäy hoa thaânh kõch (1996), vúã maâ Nguyïîn Tuên tûâng “muöën àoáng möåt vai, chñnh phuå khöng quan troång miïîn laâ goáp mùåt vaâo möåt saáng taác cuãa baån mònh. Tïn öng lïn aáp phñch, öng cho töi möåt doâng chûä con goåi laâ keá vaâo àêëy” - noái vui àöång viïn baån. Caã hai àïìu coá sûå nghiïåp sûâng sûäng, khöng ai “keá” ai vaâ àïìu laâ niïìm haänh diïån cuãa Haâ Nöåi. Nhû möåt nhên vêåt cuãa Nguyïîn Huy Tûúãng noái thay taác giaã: “Söëng vúái Haâ Nöåi, chïët vúái Haâ Nöåi, söëng laâm ngûúâi Haâ Nöåi, chïët röìi cuäng laâm ma cuãa Haâ Nöåi”.

Nguyïîn Huy Tûúãng viïët vïì lõch sûã vaâ vùn chûúng cuãa öng, con ngûúâi àaä ài vaâo lõch sûã vùn hoåc. Nhû cêy cöí thuå khöng chó toãa boáng, maâ coân toãa thûá aánh saáng kinh kyâ, ngên vang bùçng “rïî chûä” nöëi nhiïìu thïë hïå. Nhûäng ngûúâi úã laåi (NXB Vùn nghïå, 31/12/1948), kõch viïët trong trêån Viïåt Bùæc oai huâng àûúåc ÀD Thïë Lûä dûång, cho cöng diïîn giûäa nuái rûâng Viïåt Bùæc vaâ dûång laåi sau 1954 vúái daân diïîn viïn tiïëng tùm: Truác Quyânh, Maånh Linh, Trêìn Tiïën, Lï Mai. Bòa cuãa danh hoåa Trêìn Vùn Cêín, Nhûäng ngûúâi úã laåi àûúåc in lêìn àêìu 1.500 baãn thûúâng, 50 baãn quyá in giêëy àoã luåa coá chûä kyá taác giaã daânh tùång: “Haâ Nöåi”; “Trung àoaân Thuã àö”; “Quyïët tûã” vaâ 47 baãn àaánh söë VN1 àïën VN47. Sau 64 nùm, cuöën kõch vûâa taái baãn lêìn àêìu (3/2012).

Nguyïîn Huy Tûúãng vêîn coân úã laåi.

Tûâ traái sang: Baâ Nguyïîn Thõ Huy Hiïìn (con gaái caã cuãa cöë nhaâ vùn), NSND Phaåm Thõ Thaânh, öng Nguyïîn Huy Thùæng, nhaâ phï bònh Phaåm Xuên Nguyïn taåi höåi thaão saáng 3/5. Aãnh: Nguyïîn Àònh Toaán

Newspapers in Vietnamese

Newspapers from Viet Nam

© PressReader. All rights reserved.