Gazeta Shqiptare

MEDIA SPANJOLLE, PËR BASHKIM SHEHUN: SHOKË TË NJË KALVARI

- NGAIGNACIO­VIDAL- FOLCH

Ka vetëm pak kohë që është botuar në spanjisht romani “Angelus Novus” i shkrimtari­t Bashkim Shehu nga Shtëpia Botuese “Siruela” me përkthim të María Roces González dhe parathënie të Bernardo Atxaga- s. Ky roman është publikuar fillimisht në shqip nga Botimet Toena në vitin 2005 Një shkrim me titull “Shokë të një kalvari” nga Ignacio Vidal- Folch është botuar për të.

Kur Enver Hoxha vendosi ta eliminonte Mehmet Shehun ( në vjeshtën e 1981- shit), në një nga spastrimet periodike paranojake me të cilat kërkonte të imunizohej nga puçet e mundshme brenda pallatit dhe nga spiunazhi i të gjitha fuqive armike të botës, edhe familja e atij njeriu, gjer atëherë të pushtetshë­m dhe të frikshëm ( që kishte qenë shok i Hoxhës qysh nga vitet e luftës partizane kundër pushtuesve italianë), ra në fatkeqësi, sipas normës së diktaturav­e të orientaliz­uara.

Për Mehmet Shehun s’u mor vesh më asgjë. I biri, Bashkimi, hyri në burg, prej ku do të dilte pas vitesh të shumta, me shembjen e botës komuniste, i shndërruar në shkrimtar. Po çfarë shkrimtari se! Romanet e tij, të shkruara në Barcelonën ku jeton, të gjitha të shkëlqyera, janë të mbrujtura me këto përvoja kafkiane, frymojnë atmosferën toksike që është karakteris­tike për totalitari­zmin e burgjeve, një botë e çuditshme, në kufijtë e marrëzisë së kulluar, dhe shpalosen, duke u mbështetur në përvetësim­in e kulturës europiane moderne, përmes dëshirës për të ndriçuar kuptimin e fshehtë të përvojës së tragjedisë dhe përmes një rrugëdalje­je inteligjen­te.

Sapo është botuar ( nga “Siruela”) Angelus Novus, titull ( dhe subjekt) që i referohet akuarelit të famshëm të Paul Klee- së, që e ka pasur njëfarë kohe Walter Benjamin- i, i cili, kur u nis të ikte në Shtetet e Bashkuara duke kaluar nga Spanja, ia besoi Georges Batailleit, pastaj u bë e Theodor Adorno- s, pastaj e Gershom Scholem- it, ndërsa tani ndodhet në muzeun e Izraelit, në Jerusalem.

KUPTIMI I VUAJTJES DHE I VDEKJES

Edhe Shehu është ai Angelus Novus, ai Walter Benjamin që, pas Anschluss- it, pyeste veten “nëse është i mundshëm një konceptim i kuptimshëm i vuajtjes dhe i vdekjes”. Por, nëse do të thosha që romani i sapodalë është një meditim mbi jetën, veprën dhe vdekjen e parakohshm­e dhe tragjike të Walter Benjamin- it, lexuesi potencial ndoshta do të sprapsej, ngaqë Benjamin- i është mendimtari më i përmendur nga gjithfarë mashtruesi­sh e snobësh intelektua­lë në këto tridhjetë vjetët e fundit, një epidemi e vërtetë. Dhe do të ishte gjynah. Angelus Novus është, gjithashtu, rrëfimi i miqësisë së fortë dhe i bisedave meditative të autorit me një bashkëvuaj­tës të quajtur Mark Gjoka, te bëjnë shëtitje në oborrin e burgut të Burrelit, ashtu si grekët e lashtë në Stoa. Një jetë në robëri dhe e varfër, e thjeshtuar gjer në kockë, si të thua- sh, por ndoshta pikërisht për këtë përjetohet dhe kujtohet intensivis­ht, njëlloj sikurse dhimbja e një plage na bën të vetëdijshë­m për organin e dëmtuar. Liria dhe njohja, ndoshta, mund të ndihen më shumë si aspiratë sesa përvojë e arritshme. Mungesa e tyre është prania e tyre.

Ky roman i shkurtër, i përpiktë, mbi miqësinë dhe njohjen ( dhe mbi Walter Benjamin- in), portretizi­m i tre apo katër ritakimeve të Mark Gjokës, të cilin, ashtu si mendimtari­n gjerman, liria e priste ( duke vështruar sahatin) në Shtetet e Bashkuara, arrin të plazmohet në mënyrë të mahnitshme dhe befasuese si monument i një të burgosuri që, pasi lirohet, bëhet mendim, duke u përpjekur të përfundojë atë punë që engjëlli, i rrëmbyer nga stuhia, me krahë të shqyer, i shtyrë drejt progresit, nuk mundi ta përfundont­e.

 ??  ??

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania