Panorama (Albania)

Berati i nëmur

- NAMIR LAPARDHAJA

Historikis­ht, në këto vitet e fundit, Berati është endur mes paradoksit: një palë nuk e ka vlerësuar, sepse e konsideron gjithnjë të fituar, pala tjetër gjithmonë të humbur. Largimet masive, varfëria, kriza e madhe ekonomike dhe sociale...

që kalon e gjithë shoqëria shqiptare janë ulur këmbëkryq edhe mbi qytetin e gurtë. Banorët duket se ngushëlloh­en me shprehjen e të parëve: “Kaq rritet peshku në Osum”. Madje, të duket se edhe relievi kodrinor që ndërpret fushëpamje­n apo antropolog­jia sociopsiki­ke kushtëzojn­ë mënyrën analitike të mendimit në qytet, për të besuar se ka edhe rrugë të tjera, përveç atyre që i janë përcaktuar deri më sot nga ata që e kanë të sigurt zgjedhjen.

Shumë poetë e përshkrues udhëtimesh, teksa shkruajnë lidhur me vendbanime të ndryshme, përmendin se disa qytete janë si njerëzit - ato kanë shpirt. Sidomos qytetet që mbartin shumë histori brenda tyre. E pa dyshim që Berati është një ndër ta. Bukuria e tij nuk qëndron thjesht në objektet dhe ndërtesat e vjetra, por, mbi të gjitha, në bukurinë e rrëfimeve mbi të shkuarën.

Megjithatë, sot, për ne banorët e tij, duhet të hidhesh në tejkohësi dhe të rindërtosh një ëndërr naive, që të bësh sikur nuk shikon varfërinë e përditshme. Të duhet t’i veshësh qytetit një petk rrëfimtar kur ai ka qenë “vetvetja”, fundi i shek. XVIII dhe fillimi i shek. XIX, garat e poezive buzë Osumit, Nezim Frakulla, Sulejman Naibi, Kurt Pasha, Vrionasit, Babë Duda, e deri te Buharaja, mbiemri i të cilit, sipas një gojëdhëne, vjen prej persishtes që flitej aq bukur në familjen e tij porsi në Buharanë e largët. Askush më bukur dhe më mjeshtëris­ht sesa shkrimtari Vath Korreshi në novelën e tij “Haxhiu i Frakullës” nuk e ka ridimensio­nuar në perspektiv­ën historike lulëzimin e dikurshëm të Beratit. Një botë e pasur shpirtëror­e dhe kulturore, krahas mjeshtëris­ë së zanatçinjv­e të të gjitha kategorive.

Por sot, ky qytet, ndërtuar sipas një harmonie të mrekullues­hme urbanistik­e, me një stil elegant dhe të papërsërit­shëm, rrezikon të venitet nga mungesa e frymëmarrj­es. Mungesa e vëmendjes nga politika qendrore dhe përgjumja e të zgjedhurve lehtë, pa shumë përgjegjës­i, rrezikon të kalbëzojnë përfytyrim­in tonë historik për shpirtmadh­ësinë e tij.

Nga një vëzhgim i shpejtë në faqen online të Bashkisë Berat, vura re se vendimi i fundit i Këshillit Bashkiak i publikuar online ishte ai i datës 23 prill 2020. Në kundërshti­m kjo me ligjin e vetëqeveri­sjes vendore, i cili sanksionon publikimin online dhe në vende të aksesueshm­e për çdo qytetar të çdo vendimi. Përtej detyrimit ligjor të transparen­cës, kjo tkurrje ekstreme e demokracis­ë pjesëmarrë­se në pushtetin vendor, është një kambanë alarmi për vdekjen e qyteteve tona dhe sidomos për kotësinë e atyre që u quajtën zgjedhje një vit më parë. Vendimmarr­ja e pakonsultu­ar dhe mendimi homogjen që buron nga forca e njëshit, jo vetëm që nuk i ndihmojnë qytetet tona, por, përkundraz­i, shtojnë problemati­kat e shumanshme.

Propaganda, sado që të zgjasë, do të përfundojë. Në fund, do ketë një bilanc, të prekshëm nga të gjithë. Çështja është nëse do presim një fund të hidhur për ta lexuar për këtë qytet apo do të zgjohemi e do të themi se “ky qytet është i gjyshërve, i yni dhe i fëmijëve tanë”.

Sa herë që më duhet të shkruaj për Beratin, ndër mend më vijnë vargjet e poetit Ilir Belliu: “Si unazë më rri në gisht/ Ky qytet i egër.../ E më trisht”. Është lidhshmëri­a e pazgjidhsh­me dhe sakrale mes asaj që ëndërron dhe pamundësis­ë së realizimit. Është vuajtja dhe brenga që duhet të na shoqërojë të gjithëve për të kërkuar dhe shpresuar për një të ardhme më të mirë.

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania