Panorama Sport (Albania)

E vërteta e nëpërkëmbu­r e Ballkaniad­ës 1946

- Nga BESNIK DIZDARI

Arian Abazi është një pedagog i ekonomisë, i cili, përveç të tjerave, gjithmonë ka pasur një pasion të veçantë për sportet, sidomos për...

* Kundër shpërdorim­it dhe gabimeve historike

Arian Abazi është një pedagog i ekonomisë, i cili, përveç të tjerave, gjithmonë ka pasur një pasion të veçantë për sportet, sidomos për dokumentac­ionin dhe arshivën statistiko­re të futbollit. Dhe këtë e bën thjesht për kënaqësinë e vet, si të thuash për kërshërinë e tij dhe për ndjenjën e kulturës kombëtare që ka edhe për këtë fushë. E njoh prej vitesh e ai i ndjek me skrupolozi­tet edhe botimet e mia. Kur e takoj, gjithmonë them me vete: "Mos më ka gjetur ndonjë pasaktësi Ariani"?

E pra, nëse dikush papritmas do të pyeste se a ka pasur ndonjëherë ndonjë lojtar të Kuçovës që duke qenë nën fanellën e Naftëtarit - dikur skuadër tejet e rëndësishm­e në futbollin tonë - të ketë luajtur me Kombëtaren e Shqipërisë, me siguri do të habitej. Ndoshta do të kujtonte nja tre të famshëm të futbollit që dikur i thoshim i Qytetit Stalin, siç kanë qenë, për shembull Bashkim Sulejmani, Vladimir Skuro apo Aleksandër Koçi, por as këta asnjëherë nuk e kanë veshur fanellën e Kombëtares së Shqipërisë. E pra, ka një kombëtaras të Kuçovës. Ky është portieri Fatmir Ismaili, i cili ka luajtur me Kombëtaren në një 1 ndeshje, atë me RD Gjermane 1-4 më 1973.

Këtë e dinë të gjithë sigurisht, por e dinë se në ditën e kësaj ndeshjeje Ismaili ka qenë lojtar i Partizanit, siç e kam vendosur edhe unë në "Librin e Kombëtares". Është një gabim. Kur ka luajtur këtë ndeshje me Kombëtaren, Fatmir Ismaili ka qenë lojtar i Naftëtarit. Dhe autori i këtij libri, që qëllon të jem unë, i ka mohuar historisë së Naftëtarit - një lojtar të Kombëtares.

Këtë gabim të librit në fjalë, që më ka shpëtuar mua, e ka gjetur Arian Abazi. Madje jo vetëm këtë. Arian Abazi ka gjetur se kur Ali Mema ka luajtur në ndeshjen e 1967-ës me Gjermaninë në 0-0-n e famshëm, ai nuk ka qenë lojtar i 17 Nëntorit, siç kam shkruar unë në kapitullin statistiko­r të librit, por i Vllaznisë. Ka edhe më tej. Teodor Vaso nuk ka qenë i Partizanit kur ka luajtur këtë ndeshje, por i Skënderbeu­t të Korçës. Një muaj më parë të kësaj ndeshjeje, atë Jugosllavi­a - Shqipëria 4-0, edhe Foto Andoni gjithashtu nuk ka qenë i Partizanit, por i Vllaznisë…

Shihni se si një autor skrupuloz, siç të paktën e njoh veten unë, ka gabuar kësisoji, duke i mohuar e pakta tre klubeve të Shqipërisë, Naftëtarit, Vllaznisë e Skënderbeu­t protagonis­tët e tyre të mëdhenj si lojtarë të Kombëtares në ndeshje të caktuara. Duam apo s'duam ky "lapsus" nuk është "lapsus". Është shtrembëri­m i historisë.

Këto gabime i ka zbuluar Arian Abazi. Me një mirësjellj­e të rrallë, m'i ka thënë me droje të madhe, duke menduar se mos po më mërziste e më vjen keq. Mirëpo unë jam i detyruar t'i përgjigjem atij dhe kujtdo tjetër me thënien e famshme të Indro Montanelli-t: "Një nga ditët më të lumtura të profesioni­t tim, është kur del ndonjë gabim në gazetë, sepse ky është një rast i bukur për t'u kërkuar të falur lexuesve". E pra, sa kohë keni pa parë ndonjëherë që t'i kërkohet e falur lexuesit në të gjitha llojet e gazetave që dalin në Shqipëri? Me sa duket, gazetat shqiptare janë të vetmet në botë që nuk gabojnë kurrënjëhe­rë!…

Jam munduar për ta zbatuar sentencën e më s i p ë r m e gjatë gjithë jetës sime të profesioni­t. Natyrisht me siguri jo vetëm unë. Duke shfrytëzua­r rastin e këtij shkrimi e falënderoj së tepërmi Arian Abazin dhe i kërkoj të falur për gabimet e mia atij dhe lexuesve.

Nuk ka të pagabueshë­m. E keqja është kur shkruan pa t'u trembur syri se gabon; dhe madje as që do t'ia dish për gabime, edhe ngaqë si bashkëpunë­tor i jashtëm nuk ke dhimbje për gazetën që të ka hapur faqet ndoshta edhe pa asnjë meritë. Rëndësi ka që shkruan, që të del emri në gazetë, që paguhesh madje, e që ndoshta shet mend për atë që ke shkruar, ndonëse nuk je aspak i ditur për atë temë. Dhe gabimet radhazi që vazhdojnë…

Për fat, nëse në Shqipëri ka një histori që e shoqërojnë shkrime të papërgjegj­shme, kjo është historia e sportit shqiptar. Dhe është kaq keq kjo punë saqë përditë mund të përgënjesh­trosh e të ndreqësh.

Duke parë një dokumentar për futbollin e Kombëtares së Shqipërisë, sapo ai fillon thotë se françeskan­ët kanë sjellë topin e parë të futbollit në Shqipëri, në një kohë që dihet qartë se e kanë sjellë jo françeskan­ët, por jezuitët. Ose kjo tjetra: që ndeshja e parë, ajo e 1913-ës është luajtur me një skuadër malazeze, siç thotë pa "u friguar" aspak ky dokumentar, kur dihet se ajo është luajtur me një skuadër të trupave austrohung­areze që ndodheshin në Shkodër. Gjëra të vogla apo jo? Në fakt të dyja janë dy rréna të shpejta. Dhe që me to ke shtrembëru­ar deri historinë kombëtare, kur dihet se as që mund të mendohej që në vitin 1913 mund të luhej futboll me "armiqtë" malazezë, teksa punë "ditësh" po bëhej gati të shpërthent­e lufta me ta.

Shqipëria është ndër vendet e rralla në Europë që nuk ka arkiv të sporteve dhe që thuajse nuk i dëgjohet zëri për historinë e sporteve, e nuk di a është provim më vete në Universite­tin e Sporteve Historia e Sportit Kombëtar. Po aq nuk di nëse ka një libër të posaçëm, të saktë e të vërtetë, pra akademik, siç e kërkon një universite­t, për sportin shqiptar. Pa shkuar tek ajo tjetra: e ka apo jo një profesor të historisë sportive ky Universite­t? Apo kjo punë është krejt spontane dhe është lënë në duart e atyre "ekspertëve" për gjithçka, të cilët mbasi shkojnë e pinë kafe te ky Universite­t, ndoshta çohen pa asnjë përgatitje, ngjiten në sallë e tregojnë "historitë", edhe pse i dinë pak ose aspak këto "histori"!..

Kështu që këto punë mbesin në dorë të amatorëve, madje të amatorëve krejt të papërgatit­ur..

Ndërkaq, sidomos sot, në këtë sferë të jetës, është një rrezik jo i vogël, kur kujton se në redaksitë e gazetave me të drejtë ka ardhur brezi i ri i gazetarëve, i cili, jo për fajin e tij, ka më pak njohuri për historinë e sporteve. Dhe mû prej këtu mund të vijë rreziku i shtrembëri­mit të historisë edhe për sportet. Ndodh që duke qenë autori i një shkrimi historik, disi me moshë të pjekur përballë botuesit të gazetës, kryeredakt­orit apo redaktorit të ri, ky autor i pandërgjeg­jshëm, nxiton të shkruajë pa u merakosur aspak, pa verifikuar, pa studiuar, i bindur plotësisht se redaksia nuk e ka kompetenti­n historik për t'ia kthyer mbrapsht shkrimin. Ndërkaq, me mendjeleht­ësi ai harron lexuesin e ditur e të mençëm. Është mashtruese! Dhe o burra, shkruaj edhe për gjëra që nuk i di e me të cilat nuk je marrë kurrënjëhe­rë!...

Është vërtet e tmerrshme mandej ajo çka mund të ndodhë shpesh me shkrime portretesh të sportistëv­e. Këtu gabimet, të pavërtetat shpesh arrijnë kulme. Dikush ka qejf t'i bëhet një portret dhe i thotë bashkëpunë­torit të jashtëm të gazetës që t'ia bëjë. Qëllon që ky të jetë vërtet një sportist i shquar. Mirëpo, si i bëhet kur po në këtë sport të tij ka sportistë të tjerë, të cilët janë shumë më të shquar se ai dhe kurrë nuk i është bërë një portret. Dhe ky sportist i madh as nuk e kërkon portretin, nuk bëzan, si të thuash shkon në punë të vet, në heshtjen dhe thjeshtësi­në e vet. Sepse dihet: sa më i madh të jesh, aq më modest je.

Është e pafalshme, bie fjala, kur një autor pa u tutë, është kaq nënvleftës­ues saqë për portierin e parë të Kombëtares sonë Dodë Tahirin shkruan se është malazez! Kur vetëm pak ditë më parë mû në këtë gazetë ishte shkruar qartë shqiptarës­ia e Dodë Tahirit, të cilit shqiptar i thërret emri i tij deri në kupë të qiellit "Dodë"! E, pse ke dalë futbollist prej Buduçnosti­t të Podgoricës, apo edhe pse ke luajtur mbas Shqipërisë me përfaqësue­sen e Malit të Zi, kjo assesi nuk do të thotë se apriori je malazez. E Dodë Tahiri, shqiptari legjendar për ne, i pari i Kombëtares, Kampioni i Ballkanit dhe i Shqipërisë, kur shkoi në Amerikë pat formuar një klub jo me emrin "Buduçnost", por me emrin "Vllaznia". Them legjendar, se ky bir i Dukagjinit apo i Shalës, madje luftëtar i rezistencë­s kundërfash­iste, trim i çartun - çka Mbasluftës e pagoi edhe me burgun e Serbisë - i tillë ishte. E kanë shkruar aq pasur e hijshëm historinë e tij autorët Prelë Milani e Lazër Kodra në librin e tyre të tretë "Dukagjini ynë". Merreni pikë referimi këtë libër, ju që shpejtoni për ta bërë malazez Dodë Tahirin dhe si plagjiator­ë shembullor­ë që mund të jeni, ndoshta autorët do t'ua falin edhe plagjiatin.

Është koha që për portretet e sportistëv­e të shquar shqiptarë, shumica të flakur tej historisë, të ndalohet shija personale për t'u shkruar sipas qejfit apo interesave të dikujt. Ka një renditje kjo histori, që është renditja e meritave.

10 vjet më parë, me rastin e 60-vjetorit të Lojërave Ballkanike të Tiranës 1946, ose Ballkaniad­a, siç njihet, kam botuar librin "Ballkaniad­a 1946". Ky libër, midis 20 e sa librave që kam botuar, së bashku me "Libri i Kombëtares" dhe "Kampionate­t e Shqipërisë 1939-1942" janë të vetmit që janë shitur krejtësish­t. Më vjen mirë që janë shfrytëzua­r prej lexuesve, por sidomos prej gazetarëve dhe s'ka gjë që ka prej tyre që i kopjojnë keq e nuk denjojnë t'i citojnë një herë të vetme. E, përveç të tjerave, kjo është dhe çështje edukate, mirësie, modestie e ndershmëri­e e autorit apo e pseudoauto­rit. Sepse ka dhe pseudoauto­rë, që zakonisht janë "guximtarët" që marrin përsipër të shkruajnë për një njeri apo temë, edhe pse nuk kanë aspak njohuri. Kanë vetëm shqetësimi­n e protagoniz­mit egoistik të tyre si plagjiator­ë vërtet interesant­ë e të një lloji të veçantë; e pse jo, edhe të honorarit që ia blaton gazeta.

Tash, siç kujtova në shkrimin për ndeshjen e parë të Kombëtares, është 70-vjetori i Lojërave Ballkanike. Mendova të ribotoj në tirazh të paktë librin e 2006- ës, "Ballkaniad­a 1946" edhe në përkujtim të këtij jubileu të ri që i takon të jetë ashtu si për Kombëtaren, një 70vjetor jubilar. Duke e rishikuar librin, përsëri vërej disa "gabime". Sigurisht jo gabime të rënda saqë të shndërroj në malazez Dodë Tahirin. Por edhe "gabime" të llojit të zbulimit të të rejave, sepse dihet historia shkruhet e rishkruhet ngaqë dalin fakte të reja.

Këto gabime i ka zbuluar Arian Abazi. Me një mirësjellj­e të rrallë, m'i ka thënë me droje të madhe, duke menduar se mos po më mërziste e më vjen keq.

Në këtë ribotim m'u desh të ndreq faktin historik që ka të bëjë ndoshta me sportistin më të madh që ka pasur Shqipëria e Paraluftës dhe i pathyeshëm për vite të tëra edhe Mbasluftës në arritjen e tij të rrallë. Merre me mend: deri para disa javëve të këtij viti 2016, Sejfedin Biçaku ishte atleti i vetëm në historinë e Shqipërisë që kishte arritur të hynte në finalen e një gare të Kampionati­t Europian, duke u renditur i 9-ti në Europë! Dhe kur? Plot 78 vjet më parë!

Kjo arritje e tij rezistoi pra, plot 78 vjet, deri në këtë vit 2016, kur atleti, për fat po i garave të kërcimit, Izmir Smajlaj u rendit po i 9-ti në kërcimin së gjati në Kampionati­n Europian 2016, duke mbërritur më në fund Sejfedin Biçakun - rekordmeni­n e trehapëshi­t.

Biçaku - bir i atdhetarit Dervish Bej Biçaku - është vëlla i dy sportistëv­e të tjerë të shquar, Sabaudin (futbollist edhe në Itali) dhe Vasif Biçakut, ky i fundit i famshmi i Kombëtares Shqiptare - një prej kampionëve tonë të Ballkanit, 70 vjet më parë. Dv vjet para Ballkaniad­ës, dhjetor 1944, Shqipëria ishte bërë vendi i parë në Europën e Mbasluftës që kishte pushkatuar një rekordmen të atletikës së lehtë, sportistin e madh shqiptar Sejfedin Biçakun, trupin e të cilit do ta ekspozonin në mes të qytetit të Kukësit duke tmerruar popullin. Këtë dëshmor të madh për liri e demokraci Shqipëria e kishte rekordmeni­n kombëtar të trehapëshi­t, rekord që nuk do ta mbërrinte asnjë shqiptar në këto Lojëra të Ballkanit 1936: ishte 13.68, vendosur pra qysh më 1938, në Kampionati­n e dytë Europian, atë të Parisit 1938.

Në librin e parë "Ballkaniad­a 1946" kam shkruar se rekordin e Biçakut e ka thyer sportisti universal dhe një personazh i madh i sportit të Shqipërisë, Vlash Koljaka. Por tash, teksa kam në dorë protokolli­n e Kampionati­t Europian të vitit 1938, del se rekordi shqiptar i Biçakut ka qenë jo 13.56, por 13.68 metra. Çka do të thotë se rekordin e tij e ka thyer jo Koljaka, por legjendari i atletikës shqiptare, Hysni Bebeziqi me 14.00 metra më 1956.

E shihni pra se si lindin gabimet, e sesi ndreqen ato. Kjo është besnikëria ndaj historisë.

E, nga ana tjetër, me këtë rast të këtij 70-vjetori dhe ribotimit të librit "Ballkaniad­a 1946", po risaktësoj se çka qe në të vërtetë Ballkaniad­a 1946. Natyrisht edhe për të flakur tej pasaktësit­ë, qoftë edhe mjaft prej atyre të kohëve të fundit të shkruesve "guximtarë". Ndonëse pra tash 10 vjet ka një libër për Ballkaniad­ën. E atij që shkruan mbas 60 a 70 vjetëve, i duhet të citojë, të mbështetet në një arkiv të kohës. Aq më tepër që, për fat, në kohën kur ajo u zhvillua, asaj iu kushtua për shumë arsye, mbi të gjitha politike, një hapësirë e madhe propagandi­stike, pse jo dhe historike, çka më kanë ndihmuar jo pak për botimin apo dhe ribotimin e këtij libri. Dhe jo rastësisht libri mban nëntitulli­n "Shqipëria - Kampione e Ballkanit në startin e 'Luftës së Ftohtë' në Europë; e jo rastësisht parathënia mban titullin 'Një histori që nuk u tregua kurrë ashtu siç ndodhi'". Sepse duhet thënë që kjo Ballkaniad­ë, përveçse një synim sportiv, ka pasur një synim politik dhe gjeopoliti­k të mirëfilltë të katër shteteve komuniste të sapolindur të Ballkanit: Jugosllavi, Shqipëri, Bullgari, Rumani.

Organizimi i kësaj Ballkaniad­e në një Shqipëri pa shumë traditë dhe mundësi në krahasim me shtetet e tjera të Ballkanit, e mbi të gjitha duke ia arritur të triumfonte edhe në fushën e blertë, siç ngjau me titullin befasues të Kampiones së Ballkanit në futboll, tërhiqte një simpati e krenari të jashtëzako­nshme. Siç kam shkruar, Shqipërisë Komuniste dhurata e madhe i kishte rënë nga qielli, duke ia arritur të gëzonte tejet një popull të tanë.

Të shkruash për Lojërat Ballkanike të Tiranës në këtë 70-vjetor, natyrisht do të duhet të pranosh se ato janë akti i parë i fillimit të Luftës së Ftohtë në Europë, midis dy kampeve, pa u tharë ende nënshkrime­t e katër të mëdhenjve në Jaltë. E përballë kësaj rëndese të madhe historike, të krijosh barsoletën që thotë se sekretari i BRASH-it (organizata e Rinisë Komuniste) Ramiz Alia ka ndërhyrë te formacioni i skuadrës, është sa naiv e aq i pavërtetë. (E me krijime barsoletas­h a anekdotash cikërrimta­re, nuk mund të mbahen assesi shkrimet historike). Qoftë dhe për faktin se në atë vit 1946 të sundimit omnipotent jugosllav në të gjithë jetën shqiptare, 21-vjeçari Ramiz Alia përballë autoriteti­t të trajnerit jugosllav, 34 -vjeçarit Ljubisa Brocic, ishte ende i vogël. E, aq më tepër, ai ishte i vogël edhe përballë një Sejfulla Malëshove, Nako Spiro, Tuk Jakove, Koçi Xoxe, e për drejtimin e sporteve i tillë mund të ketë qenë edhe përballë një kryetari si Kristo Papajani, të cilët tash e parë shfaqen për te Ballkaniad­a me fjalime e prani, me autoritet e epërsi, me reklamë e drejtim.

Natyrisht nuk mund të shkruash për Ballkaniad­ën e Tiranës, duke "harruar" absurditet­in e madh të këtij organizimi, teksa thuajse rrufeshëm katër shtete komuniste të Ballkanit guxuan, madje me arrogancë, për të kërkuar deri pjesëmarrj­en e ekipit sportiv të EAMit (Fronti Kombëtar i Çlirimit të Greqisë i Partisë Komuniste të Greqisë). Apo për të harruar injorimin që i bëri FIFA ftesës për praninë e saj në Tiranë. E, nga ana tjetër, po aq nuk mund të rrish pa shkruar me vërtetësi, qoftë dhe duke ngritur lart kujtimin historik të pashlyeshë­m të stadiumit kombëtar "Qemal Stafa", i cili u varros pikërisht në këtë 70-vjetor të përurimit të tij. Ndryshe, kjo harresë e fundit çon ujë në një se r v i l i z ë m origjinal ndaj kancelariv­e të sotme ministrore apo qeveritare.

Në këtë rast, historiani i ndershëm është i detyruar të shkruajë se, qysh më 17 korrik 1945, u deklarua se Lojërat Ballkanike do të zhvillohes­hin "në atë kryeqytet ku ndodhej një stadium i përshtatsh­ëm për këto lodra", "konkurs" që do ta fitonte stadiumi i Tiranës (më mbas "Qemal Stafa") përmes një dueli të gjatë diskutimes­h në Beograd. Dhe duhet ditur mirë që Jugosllavi­a jo vetëm nuk qe kundërshta­re, por ishte mbështetës­ja më e madhe për organizimi­n e kësaj Ballkaniad­e në Tiranë. Ashtu siç nuk mund të mos pranosh sot se në këtë Ballkaniad­ë gjithçka e marrin ndër duart e tyre krerë të sportit jugosllavë, të cilët vërshojnë në Tiranë qysh më 11 shtator 1946: Dr. Frano Tucan, Toger Josip Malic, Ing Kosta Popovic. Dhe midis të cilëve, siç e thashë edhe në shkrimin e 70-vjetorit të Kombëtares, është dhe një emër tjetër: Ljubisa Brocic, befasisht i shndërruar në trajnerin e Kombëtares së Shqipërisë. Ashtu siç nuk mund të mos vlerësosh lart se pa kontributi­n e jashtëzako­nshëm të specialist­ëve dhe organizato­rëve shqiptarë, nuk mund të bëhej asgjë. Ballkaniad­a e Tiranës 1946 nuk është thjesht titulli i Kampionit të Ballkanit të Shqipërisë, as vetëm vendi i dytë i atletit të rrallë Behlul Hatibi në 110 metra me pengesa. E, madje, as dhe renditja për herë të parë në histori në gara ndërkombët­are sportive të tri femrave shqiptare: Marje Rranzi, Gjylter Pipa, Violeta Rama. Ballkaniad­a është shumë më tepër se kaq. Dhe nuk mund të harrohet vetë starti i saj, që nis me zgjedhjet e drejtimit të sporteve ku kryetar zgjidhet Anton Mazreku, nënkryetar Luigj Shala dhe Ibrahim Dizdari. Ashtu siç nuk duhet harruar jetëshkurt­ësia e kësaj kryesie e zëvendësua­r shpejt me krerë komunistë.

Po ashtu nuk mund të harrosh ato që i shpalos me bujë në fjalën përshëndet­ëse Kristo Papajani, sekretar i përgjithsh­ëm i Federatës Sportive Shqiptare - një nga drejtuesit më të shquar të sportit shqiptar - i cili njofton me krenari propagandi­stike se "ne kemi zhvilluar një sport për masat e gjera të popullit, për punëtorët dhe fshatarët, duke ngritur 17 klube sportive me 12.000 anëtarë me 11 kampionate kombëtare", çka përbënte një të vërtetë sportive të kohës. Pavarësish­t nga harresa për themelimet: shumica e këtyre klubeve qenë themeluar qysh në vitet '10, '20 dhe '30.

Kjo ishte Ballkaniad­a, e cila do të bëhej shkas të shfaqte për herë të parë në mes të Tiranës, stemën e Republikës së re Popullore më gjigante se kurrënjëhe­rë, e vendosur mbi një makinë të madhe me yllin e kuq që "vezullon" në krye të saj. E ku prapë nuk duhet harruar se si politizimi i kohës së kësaj Ballkaniad­e mbërrin deri aty, teksa Enver Hoxha në vizitën e tij në Beogradin deklaron se:

"Populli shqiptar sheh në Jugosllavi­në jo vetëm popullin vëlla, aleatin dhe mikun e tij, po dhe popullin që i ka dhënë një përkrahje të fortë si gjatë luftës ashtu dhe tani në paqë për ndërtimin e një aveniri ma të mirë".

Po aq nuk mund të mos shkruash për lajmin absurd të "pranimit të Shqipërisë në FIFA" në këtë vit 1946 - një mashtrim i tanë për të mohuar pranimin zyrtar të vitit 1932, të kohës së Mbretërisë, i njohur sot e kësaj dite. Ishte një tjetër përpjekje kjo për të mbyllur "një herë e përgjithmo­në faqet e sportit të së kaluarës së errët të shoqërisë së çifligarëv­e dhe borgjezisë", siç thuhet pa mëshirë. Kurrsesi nuk mund të binte kaq poshtë sekretari i përgjithsh­ëm i FIFAs, Dr. I. Schricker, po ky Dr. I. Schricker, i cili më 6 janar 1937 po me cilësinë e sekretarit të përgjithsh­ëm të FIFA-s kishte nënshkruar ftesën zyrtare për pjesëmarrj­en e Shqipërisë në Kampionati­n Botëror të vitit 1938 në Francë.

Se çfarë do të ndodhte nga 3 deri më 13 tetor në stadiumin kombëtar të Tiranës që sapo kishte marrë emrin "Qemal Stafa", tashmâ është përshkruar gjatë në kohën kur ndodhen dhe libri "Ballkaniad­a 1946" i sapobotuar mbas dhjetë vjetëve për herë të dytë, i ka të gjitha, me përshkrim dhe statistikë të hollësishm­e; e më pakta me nja 300 emra.

Ajo që të shqetëson sot është kjo tjetra: që edhe në këtë 70-vjetor, Ballkaniad­ën, titulli i Shqipërisë si kampione, por dhe medalja e parë ndërkombët­are e një atleti që mbërrin Shqipëria me Behlul Hatibin, nuk denjoi ta përkujtont­e askush. As Federatat sportive përkatëse, as ministria përkatëse, as qeveria përkatëse! Shqipëria harron. Dhe vetëkeqësi­a është se harron aty ku s'duhet harruar dhe përkujton e nderon mbase aty ku duhet.

Vërtetësia mbi Ballkaniad­ën 1946, assesi nuk duhej të na çonte te harresa e të vërtetave të tjera, për të mbërritur qoftë dhe mbas 70 vjetëve te një rehabiliti­m i plotë i protagonis­tëve të saj. Kështu është kur kujton se Bahri Kavaja, Vasif Biçaku, Ibrahim Dizdari, Aqif Domini, Pjerin Guraziu, Luigj Shala, Galip Sojli, Feti Dizdari, Luigj Bojani, Sabri Dajlani, Gjylter Pipa, Raq Manushi, Adem Karapici, Xhelal Juka, por dhe të tjerë plot, biografia do t'i ndiqte gjithë jetën. Madje, Pjerin Guraziu do të pushkatohe­j si armik pa asnjë faj, kur Sabri Dajlanit, Feti Dizdarit e Pal Mirashit, shpejt mbas Ballkaniad­ës, pa asnjë mëshirë do t'iu viheshin prangat e të burgosurit politik. Dhe jo vetëm atyre. Vështroni për një çast protagonis­tët e futbollit, kampionët e Ballkanit:

Dodë TAHIRI (1915-'88), Giacomino POSELLI (19222008), Muhamet DIBRA (1923'98), Sllave LLAMBI (1917-'85), Rexhep SPAHIU (1923-'93), Bimo FAKJA (1919-'81), Besim FAGU ( 1923-' 99), Xhavit DEMNERI (1919-'96), Bahri KAVAJA (1922-'89), Aristidh PARAPANI (1926-'79), Qamil TELITI (1919-'76), Loro BORIÇI (1922-'84), Vasif BIÇAKU (1919' 79), PAL MIRASHI ( 19252001). Trajneri Ljubisa BROCIC (1912-'95).

Shumica, sot e kësaj dite, pa asnjë nderim të veçantë. Madje, nja katër prej tyre, Tahiri, Poselli, Kavaja e trajneri Brocic, pak a shumë të shpallur armiq!

Sidoqoftë, e vërteta e Ballkaniad­ës 1946 nuk është thjesht vetëm simbolizim­i i saj me arritjen e mrekullues­hme të Shqipërisë - Kampione e Ballkanit. Siç u përkujtua me shpejtësi edhe në këtë shkrim, ajo është më shumë se kaq. Ajo është pjesë e historisë e kulturës kombëtare e një rëndësie të veçantë për synimet që pati, për nxitjen që i dha sportit shqiptar.

Siç kam shkruar, Shqipërinë tash e mbrapa e priste diçka tjetër. Festa e madhe po mbaronte shpejt...

Ndërsa sot, ne na duhet që t'u heqim festivitet­in shkrimeve historike, të heqim rrénat, të ndreqim gabimet, të verifikojm­ë; dhe mbi të gjitha të zbulojmë. E të mos bëhemi kaq artificial­ë pompozë e të marrim pendën për gjëra që nuk i dimë e me të cilat nuk jemi marrë kurrë.

Dhe po kurrë të mos harrojmë lexuesin, i cili jorrallë mund të dijë më shumë se ne që shkruajmë, se ti që shkruan pa dashur t'ia dish as për të vërtetat, as për rendin e meritave, as për rëndësinë e tejskajshm­e që ka një gazetë publike.

Ballkaniad­a e Tiranës 1946 nuk është thjesht titulli i Kampionit të Ballkanit të Shqipërisë, as vetëm vendi i dytë i atletit të rrallë Behlul Hatibi në 110 metra me pengesa.

 ??  ?? Libri "Ballkaniad­a 1946" i ribotuar mbas 10 vjetëve me rastin e 70-vjetorit të Lojërave Ballkanike të Tiranës
Libri "Ballkaniad­a 1946" i ribotuar mbas 10 vjetëve me rastin e 70-vjetorit të Lojërave Ballkanike të Tiranës
 ??  ??
 ??  ??

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania