Маё дзя­цін­ства, мой Ельск, мая Бе­ла­русь

Gomelskaya Pravda - - ЛЮДИ И СУДЬБЫ - Галі­на БЕНЗА, г. Рэчы­ца

Чут­кі ра­зы­ход­зяц­ца хут­ка. Нех­та пер­шым да­нёс у пар­ты­зан­скі атрад вест­ку аб тым, што Ельск ужо вы­зва­ле­ны ад нем­цаў. Умо­мант ру­шы­лі людзі да сваіх хат, у свае вё­сач­кі, у свае два­ры.

На­за­ўж­ды за­па­мя­таў­ся мне той студ­зень­скі цё­п­лы, па-са­праўд­на­му вес­на­вы дзень 1944 го­да. У ка­ляі­нах дарогі збіра­ла­ся та­лая ва­да, але ў боль­шас­ці мес­цаў яш­чэ ад­чу­ваў­ся за­мерз­лы зі­мо­вы грунт.

...Па ляс­ной да­ро­зе два за­пр­э­жа­ныя ва­лы цяг­нулі воз. Ён быў ся­лян­скі, вя­лікі, з шы­ро­кі­мі дра­бі­на­мі. Ваз­ні­ца ішоў по­бач, тры­маў у ру­ках лей­цы. Ча­ста паўта­раў: “Цоб! Цобэ!” і хло­паў па зям­лі пу­гай, пад­га­ня­ю­чы няспеш­ных жы­вёлін.

На во­зе, на ахап­ках са­ло­мы, сяд­зелі дзе­ці. Кож­на­му з іх — гад­коў па два-тры, ка­то­ра­му ча­ты­ры. Яны, звы­к­лыя да ле­су, да яго шум­лі­вых і цяні­стых сос­наў, вост­ра ад­чу­валі гэтыя но­выя для іх аб­ставі­ны, пры­слу­хоў­валі­ся, аб чым га­ва­ры­лі да­ро­слыя, ідучы за во­зам. А тыя аб­мень­валі­ся на­ба­ле­лым, у той жа час і ра­дас­ным, не сці­ша­ю­чы го­ла­су. І дзе­ці ра­зу­мелі — усе яны вяр­та­юц­ца з ле­су да­моў і бу­ду­ць жы­ць ця­пер не ў зям­лян­ках, а ў сваіх ха­тах. Бу­ду­ць спа­ць у лож­ках, а не на хва­ё­вых лап­ках. Ім бу­ду­ць чы­та­ць кніж­кі, і не тр­э­ба буд­зе пры­слу­хоў­вац­ца да стр­э­лаў ці бег­чы, ха­ва­ю­чы­ся ад нем­цаў у гуш­ча­ры ле­су або ся­род ку­пін топ­ка­га ба­ло­та.

Я іш­ла по­бач з во­зам, ад­мо­віла­ся сес­ці ў яго, бо лічы­ла ся­бе да­ро­слай — дня­мі споўніла­ся пя­ць гад­коў. Ста­ран­на абы­ход­зі­ла лу­жы­ны, ас­ця­рож­на пра­ход­зі­ла па вуз­кіх кла­дач­ках глы­бо­кія ру­чаі­ны.

Па да­ро­зе, на­су­страч груп­цы люд­зей што мо­цы ім­чаў­ся кон­нік. Ма­ла­ды хло­пец у фу­раж­цы з чы­рво­най зо­рач­кай яш­чэ зда­лёк — так, што і го­лас яго быў ледзь чут­ны — аб­вяш­чаў: “Ельск вы­зва­ле­ны! У Ель­ску на­шы!”. А людзі ўжо ве­далі гэта. Яго радасць, уз­ру­ша­на­сць не мелі ме­жаў. Не спы­ня­ю­чы­ся, ён ім­чаў да­лей, несучы та­кую жа­да­ную вест­ку.

А по­тым... По­тым у сва­ёй уца­ле­лай ха­це я зд­зіў­ля­ла­ся, як мно­га маг­ло тут змяс­ціц­ца люд­зей. Усе яны на­ча­валі ўпо­кат на пад­ло­зе, на са­ло­ме. У вок­ны без шк­ла за­ду­ваў ве­цер, а ў дзвя­рах на ўз­роўні га­ла­вы да­ро­сла­га ча­ла­ве­ка бы­ла пра­бітая ку­ляй дзір­ка. Дзі­цячыя ўра­жан­ні!

Ішлі га­ды, мі­налі дзе­ся­ці­годдзі... Неяк, стаў­шы ўжо жы­хар­кай сталі­цы, ра­зам з му­жам зай­ш­ла ў невя­лікі ля­сок ка­ля за­апар­ку, яш­чэ не кра­ну­ты буль­до­зе­ра­мі мелія­ра­та­раў. Вы­са­ч­эз­ныя вер­бы спля­лі­ся кро­на­мі. А ўні­зе тоў­стыя кар­эн­ні вы­сту­палі з зям­лі, між імі бліш­ч­элі лу­жы­ны ва­ды.

Сту­пі­ла пад кро­ны др­эў, і ні­бы то­кам уда­ры­ла мяне, моц­най хва­ляй прані­за­ла це­ла. У скро­нях пуль­са­ва­ла дум­ка: вось мой дом. Ства­лы др­эў, сці­ша­на-шум­лі­выя кро­ны, чы­с­ці­ня па­вет­ра, прас­то­ра гэтай асаб­лі­вай ляс­ной кват­э­ры. Я кра­на­ла да­лон­ню шур­па­тыя ства­лы, глы­бо­ка ўды­ха­ла па­вет­ра і ступала ў праз­ры­стыя лу­жын­кі...

Та­кое ж ад­чу­ванне ед­на­сці бы­ло з вод­най гладдзю ба­лот­ных азяр­коў, з ку­пі­на­мі во­страй ры­жай аса­кі і гуш­ча­ром кус­ціс­та­га лаз­ня­ку, калі з ва­го­на цягніка ўзіра­ла­ся на зна­ё­мы з дзя­цін­ства кра­явід.

Не па­мя­ць утрым­лі­ва­ла кар­ці­ны дзя­цін­ства, а ўся істо­та. Уся сут­на­сць мая ад­гу­ка­ла­ся ле­су, ба­ло­ту. З ва­гон­на­га вак­на я ні­бы ад­чу­ва­ла ту­гія гнут­кія галі­ны ла­зы, ні­бы ступала, як некалі, у тым да­лёкім ле­се, ру­ша­чы вод­ную гладзь. Ад трох да пя­ці га­доў — лес... лес.., ба­ло­та і лес. Не цац­кі-гуль­ні, не ляль­кі і па­ра­возікі... Ча­ста жар­тую: у пар­ты­за­ны пай­ш­ла ў трох­га­до­вым уз­рос­це.

Ед­на­сць з род­най пры­ро­дай, Рад­зі­май, якая для мяне — і лес, і ба­ло­та, і азё­ры, і па­лет­кі, і се­на­жа­ці. Не маг­ла б жы­ць без іх. Яны сталі част­кай ма­ёй ду­шы.

Су­гуч­ны сло­вы маліт­вы вя­ліка­га асвет­ніка Міка­лая Рэ­рыха. Ён пі­саў: “Гос­пад­зі, я ве­даю ўсе да­мы твае. Ты ва ўсім. Я люб­лю ця­бе, Гос­пад­зі. Вось і ўся малітва мая”.

Па ана­ло­гіі ха­чу ска­за­ць: “Я люб­лю ця­бе, Рад­зі­ма мая! Ве­даю па­та­ем­ныя ку­точ­кі твае. Ты — ва ўсім. Ва ўсім, што бы­ло, што ёсць. Я люб­лю ця­бе, мая Бе­ла­русь! Вось і ўся малітва мая”.

І ця­пер, праз га­ды, лёг­ка жы­ць лю­боўю да ўся­го, што абе­ра­га­ла ў га­ды лі­ха­лец­ця, вучы­ла пе­ра­адоль­ва­ць цяж­кас­ці, спад­зя­вац­ца на веліч пра­цы і ду­хоў­ную моц. Гэта і ёсць неа­гу­ча­ная малітва ма­ёй ду­шы. Малітва, на­за­ўж­ды па­до­ра­ная жыц­цём.

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.