95 га­доў на­зад на Ра­га­чоўш­чыне на­рад­зіў­ся Ан­др­эй Ма­ка­ё­нак

Gomelskaya Pravda - - КУЛЬТУРА -

Бе­ла­рус­кі дра­ма­тург, на­род­ны пісь­мен­нік Бе­ла­русі Ан­др­эй Яго­равіч Ма­ка­ё­нак на­рад­зіў­ся ў вёс­цы Бор­хаў у той час Жу­равіц­ка­га ра­ё­на. Вяс­ко­ва­му хлап­чу­ку да­вод­зіла­ся па­сві­ць сві­ней і ка­роў, да­па­ма­га­ць ба­ць­кам у іх кло­па­тах. Калі вы­да­ваў­ся воль­ны час, браў у рукі кніж­ку і за­бы­ваў аб усім на све­це. Ра­зу­ме­ю­чы яго за­хап­ленне, на­ват ма­лод­шыя бра­ты і ма­ці не пе­раш­ка­д­жалі ў гэтым.

Сяр­эд­нюю аду­ка­цыю Ма­ка­ё­нак ат­ры­маў у Жу­равіц­кай шко­ле. Ан­др­эй здо­ра­ва чы­таў гу­ма­ры­стыч­ныя вер­шы, ім­праві­за­ваў у шмат­лікіх сц­эн­ках. Пас­ля шко­лы хло­пец пас­ту­піў у ва­ен­нае вучы­ліш­ча, ад­нак хут­ка зра­зу­меў сваю па­мыл­ку вы­ба­ру шля­ху, вяр­нуў­ся да­до­му. Пра­ца­ваў ма­савіком ра­ён­на­га До­ма куль­ту­ры, пас­пра­ба­ваў пас­ту­пі­ць у ін­сты­тут кі­не­ма­та­гра­фіі, але пра­валіў вы­пра­ба­ванне. Пас­ля быў пры­зва­ны ў Чы­рво­ную Ар­мію. Па­ч­а­так Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны су­стр­эў на Каўка­зе, дзе пра­ход­зіў тэр­мі­но­вую ва­ен­ную служ­бу.

У 1942 годзе пад Фе­а­до­сіяй Ма­ка­ё­нак быў цяж­ка па­ра­не­ны і больш за ча­ты­ры ме­ся­цы лячы­ў­ся ў шпіта­лях Крас­на­да­ра і Ба­ку. Пас­ля рваў­ся на фронт, але быў спі­са­ны ў за­пас.

Настаўні­чаў у ад­ной з вё­са­чак Грузіі, але ні на хвілі­ну не за­бы­ваў род­ныя мяс­ці­ны. Зі­мой 1943 го­да, пас­ля вы­зва­лен­ня Ра­га­чоўш­чы­ны ад аку­пан­таў, Ма­ка­ё­нак вяр­нуў­ся ў ба­ць­коўскі дом. Пра­ца­ваў са­кра­та­ром рай­ка­ма кам­са­мо­ла, вае­нру­ком у Жу­раві­чах, за­тым у Гродне і Ма­гілё­ве. Пер­шая спро­ба — ад­на­ак­та­вая п’еса “Добра, што добра кан­ча­ец­ца” — бы­ла ад­зна­ча­на ды­п­ло­мам і пр­эміяй на рэс­пуб­лі­кан­скім кон­кур­се.

У час пра­цы ў Жу­равіц­кім рай­ка­ме пар­тыі Ан­др­эй Ма­ка­ё­нак зна­ё­міц­ца з Іва­нам Ша­мя­кі­ным, і гэта бы­ло сяброўства на ўсё жыц­цё.

Пер­шым сур’ёз­ным тво­рам Ма­ка­ён­ка ў дра­ма­тур­гіі ста­ла п’еса “На до­світ­ку”, пры­све­ча­ная ба­ра­ць­бе пат­ры­ё­таў Фран­цыі за мір і на­цы­я­наль­ную неза­леж­на­сць краі­ны, на­пі­са­ная ў 1951 годзе. П’еса бы­ла не зусім уда­лай, але яе пас­тавіў у тэат­ры імя Ян­кі Ку­па­лы галоўны рэ­жы­сёр Кан­стан­цін Сан­нікаў, так­са­ма ра­га­чо­вец. У тым жа годзе Дзяр­жаў­нае вы­да­вецтва БССР вы­пус­ці­ла збор­нік ад­на­ак­та­вых п’ес Ма­ка­ён­ка. Шы­ро­кае прызнанне пры­нес­ла яму са­ты­рыч­ная камедыя “Вы­ба­чай­це, калі лас­ка”, пас­таў­ле­ная на сц­эне Бе­ла­рус­ка­га дзяр­жаў­на­га ака­д­эміч­на­га тэат­ра імя Ян­кі Ку­па­лы. У сяр­эд­зіне 60-х га­доў пісь­мен­нік быў прызна­ча­ны на па­са­ду га­лоў­на­га рэ­дак­та­ра ча­со­пі­са “Нё­ман”.

Зор­ны час Ан­др­эя Ма­ка­ён­ка як дра­ма­тур­га вы­паў на 70-я га­ды мі­ну­ла­га ста­годдзя. Спек­таклі па яго п’есах ішлі ў 200 тэат­рах СССР і за яго ме­жа­мі. Толь­кі ў Мас­коўскім тэат­ры са­ты­ры “За­ц­ю­ка­ны апо­стал” Ма­ка­ён­ка па­ка­за­лі 700 разоў!

Ан­др­эй Ма­ка­ё­нак ак­ты­ў­на пра­ца­ваў і ў кі­но. Па яго сц­эна­ры­ях зня­ты філь­мы “Счастье на­до бе­речь”, “Ро­га­тый ба­сти­он”, “По­сле яр­мар­ки” і ін­шыя. Па ма­ты­вах апо­вес­ці Аляк­сея Ку­ла­коўска­га “Ня­вест­ка” Ма­ка­ё­нак на­пі­саў сц­эна­рый, па­вод­ле яко­га сту­дыя “Бе­ла­русь­фільм” ў 1958 годзе вы­пус­ці­ла кі­на­кар­ці­ну “Шчас­це тр­э­ба бе­раг­чы”.

На­род­ны пісь­мен­нік Бе­ла­русі Іван Ша­мя­кін дзя­ліў­ся пра сяб­ра: “Ан­др­эй Яго­равіч меў не толь­кі яр­ка вы­ра­жа­ны та­лент дра­ма­тур­га-са­ты­ры­ка, ка­ме­ды­ё­гра­фа. Ён меў рэд­кі дар ства­ра­ць ат­ма­сфе­ру твор­ча­га ўз­ды­му для ін­шых пісь­мен­нікаў. Не ба­ю­чы­ся га­ва­ры­ць услых тое, аб чым мно­гія з на­шых ка­лег і ду­ма­ць ас­це­ра­галі­ся. Ён ішоў на­пе­рад­зе, як Дан­ка, свят­лом свай­го шчо­дра­га сэр­ца, ро­зу­му і та­лен­ту асвят­ля­ю­чы нам шлях у па­кут­лі­вай ат­ма­сфе­ры ід­эа­ла­гіч­ных за­ба­рон. Гэта быў сме­лы, ад­чай­ны ча­ла­век і ў жыц­ці, і ў твор­час­ці”.

У 1969 годзе вы­ход­зі­ць тра­гі­ка­ме­дыя Ма­ка­ён­ка “За­ц­ю­ка­ны апо­стал”, у 1970 годзе — “Тры­бу­нал” — палітыч­ны пам­флет. Тво­ры роз­ных на­кірун­каў, але праб­ле­ма ад­на — без­аба­рон­на­сць “ма­лень­ка­га ча­ла­ве­ка” пе­рад “воўчы­мі” за­ко­на­мі гра­мад­скіх ад­но­сін, за­сна­ва­ных на ўлад­зе гро­шай.

У 1974 годзе за п’есы “Тры­бу­нал” і “Таб­лет­ку пад язык” Ан­др­эй Ма­ка­ё­нак быў ад­зна­ча­ны Дзяр­жаў­най пр­эміяй БССР імя Яку­ба Ко­ла­са. Дра­ма­тург яш­чэ меў на­мер на­пі­са­ць гіста­рыч­ную дра­му, але 16 ліста­па­да 1982 го­да па­мёр у ро­скві­це твор­чых сіл: фран­та­выя ра­ны і болі сар­д­эч­ныя за сям’ю, якая рас­па­ла­ся, зра­білі сваю спра­ву. Па­ха­ва­ны Ан­др­эй Яго­равіч на Усход­ніх мо­гіл­ках у Мін­ску.

У Жу­раві­чах у 1986 годзе ад­кры­ты літа­ра­тур­ны му­зей пісь­мен­ніка. 17 ліста­па­да 2000 го­да пад час юбілей­най ура­чы­с­тас­ці, пры­све­ча­най 80-годдзю з дня на­ра­дж­эн­ня Ан­др­эя Ма­ка­ён­ка, быў ад­кры­ты бюст пісь­мен­ніка.

Ужо 33 га­ды ня­ма між нас вя­до­ма­га дра­ма­тур­га. Але спек­таклі, пас­таў­ле­ныя па яго п’есах, ка­ры­ста­юц­ца і за­раз вя­лі­кай па­пу­ляр­на­сцю ў гле­да­чоў не толь­кі на­шай краі­ны, але і да­лё­ка за яе ме­жа­мі. Тац­ця­на ПІНЧУКОВА, наву­ко­вы су­пра­цоўнік Ра­га­чоўска­га му­зея

На­род­най сла­вы

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.