Аг­лед­зі­ны

Gomelskaya Pravda - - ЛІТАРАТУРНАЯ ГАСЦЁЎНЯ -

Улад­зі­мір ГАЎРЫЛОВІЧ

(Уры­вак з апа­вя­дан­ня) …Пад’ехалi зусiм блiз­ка — яна, зда­ец­ца, су­стр­э­ла­ся ва­чы­ма з Мiко­лам, ён нешта на­свiстваў цi спя­ваў. Каб не збег, звя­за­лi вя­роўчы­най рукi i но­гi. Бо­жа, а ён яш­чэ нешта спя­вае!

Шэ­ры тыц­нуў ру­ляй вiн­тоўкi Мiко­лу ў твар — яна аж сця­ла­ся ад бо­лю.

— Змоўч, ка­му­няц­кая су­ка. А не, за­раз — на мес­цы...

— Ча­го ж доў­га ча­ка­ць, пра­даж­нiк? — ледзь пра­шап­таў Мiко­ла i ат­ры­маў яш­чэ ад­зiн стра­ш­эн­ны ўдар у пля­чо.

— Бi, жы­вё­ла... Та­бе гэта за­лiчыц­ца.

— Маў­ча­ць!!! — злос­ны крык палi­цая рэ­хам аз­ваў­ся ў па­вет­ры.

Дом­на сяд­зе­ла ў ель­нiку i глы­та­ла слё­зы: што ж гэта буд­зе? Не за­ў­ва­жы­ла, як спе­ра­ду па­ка­за­лi­ся яш­чэ ад­ны ка­лё­сы. Палi­цаi, а iх бы­ло двое, спы­нiлi ка­ня i ча­калi, калi ка­лё­сы з па­лон­ным па­раў­ня­юц­ца з iмi. Дом­на пра­цiс­ну­ла­ся праз гуш­чар ель­нiку кро­каў на трыц­ца­ць i зра­зу­ме­ла: там па­ва­рот­ка, вось ча­му палi­цаi спы­нiлi­ся. Бы­ло да­ле­ка­ва­та, але яна ба­чы­ла ўсё, што ад­бы­ва­ла­ся на шля­ху.

Шэ­ры пад­бег i нешта да­ла­жыў ад­на­му з палi­ца­яў. Той, рас­ставiў­шы но­гi, груз­на ста­яў па­ся­род да­ро­гi. Вы­слу­хаў­шы палi­цы­ян­та, па­ды­шоў да ка­лёс, за пля­чо штурх­нуў Мiко­лу (Бо­жа, ён быў увесь у кры­вi!) i штось­цi за­га­даў. Вяр­нуў­ся на­зад, уз­грузiў­ся на ка­лё­сы, по­бач з ма­лад­зень­кiм палi­цы­ян­там.

Па­е­халi па ляс­ной сця­жыне да­лей. Бы­ло вi­да­ць, што Шэ­ры чым­сь­цi раз­губ­ле­ны. Па­ды­шоў да сваiх, нешта ска­заў. Ры­жы за­роў на ўсё гор­ла: “Не бу­ду, лепш да­до­му!..”

— Дом­на ху­цень­ка прабра­ла­ся блi­ж­эй, на­коль­кi маг­ла сха­вац­ца ў ель­нiку. Па­чу­ла, як сва­рац­ца: “Ча­го мы, ня­хай нем­цы. Мы ж за­тры­малi...”

— Шэ­ры ядавiта ўсмiх­нуў­ся плю­нуў. Нар­эш­це ска­заў:

— Зробiм гэтак: у нас i так ха­пае та­кiх... — чмых­нуў, гр­эб­лi­ва гля­нуў­шы на Ры­жа­га: — А для ця­бе, Свiрыд­зё­нак, гэта — шлях у палi­цыю. Так ска­за­ць, эк­за­мен. Як у са­вец­кай шко­ле: здасi эк­за­мен — возь­ме на служ­бу на­чаль­нiк палi­цыi. Не здасi — са­мо­га на муш­ку. Так што...

Ры­жы, яна добра яго ба­чы­ла, амаль юнак, за­трос­ся, штось­цi цi­ха — Дом­на не па­чу­ла — ад­ка­заў. Ён i ад­вяр­нуў­ся ад палi­ца­яў, сту­пiў кро­каў пя­ць на­зад, да ле­су. Яна добра ба­чы­ла, як су­тар­га­ва хад­зiлi ску­лы на яго тва­ры, аж­но вы­сту­пiў пот.

— Хлоп­цы, мо хто з вас за мяне стр­эльне, мне страш­но... — Ры­жы вяр­нуў­ся да ка­лёс. Палi­цаi маў­чалi.

Не вы­тры­маў Мiко­ла, ску­па ўсмiх­нуў­ся:

— Стра­ляй, шча­нё. Па­хва­ля­ць: ка­мунi­ста за­бiў...

— Змоўч, су­ка!.. — Шэ­ры зноў прыкла­дам вiн­тоўкi ўда­рыў па спiне Мiко­лу, цырк­нуў слi­ной праз зу­бы, за­га­даў: — Вы­кон­вай за­гад! I су­нуў Свiрыд­зён­ку вiн­тоўку. Дом­на аб­вя­ла, упа­ла нiц. Вочы нi­бы нi­чо­га не ба­чы­лi, яна быц­цам нi­чо­га не чу­ла. Апры­том­не­ла, кi­ну­ла позiр­кам на пра­галi­ну. Гор­ла пе­ра­цiс­ну­ла — стр­эл...

Дзiў­на, але яна ўжо не пла­ка­ла, не пяк­лi слё­зы. Ба­чы­ла, як Свiрыд­зё­нак кi­нуў вiн­тоўку i, злос­на ма­ц­ю­ка­ю­чы­ся, па­бег па да­ро­зе на­зад. Палi­цаi за­ра­га­талi яму ўслед: — Бя­жы, бя­жы... Заўт­ра прыйдзеш, ця­пер ты — наш... Шэ­ры, як быц­цам ра­бiў гэта кож­ны дзень, спа­кой­на за­га­даў укi­ну­ць це­ла Мiка­лая ў ка­лё­сы. По­тым плю­нуў, па­ве­да­мiў:

— Аба­доўскi за­га­даў да­ла­жы­ць, што Буй­кiч сам здаў­ся.

— Якая роз­нi­ца? — зд­зiвiлi­ся палi­цаi.

— Ёлуп­нi... Калi сам здаў­ся рай­ко­ма­вец — зна­ць ула­да ня­мец­кая моц­ная, са­ве­ты не вер­нуц­ца... I па­е­халi. Дом­на зай­шла­ся ў страш­ным, несу­цеш­ным ры­дан­нi...

...У ха­це люд­зей боль­ша­ла, бы­ло ве­се­ла, тлум­на. Ма­ла­ды незна­ё­мы му­зы­кант не да­ваў спа­кою гар­моніку. Не звяр­талі ўва­гі на пес­ні і му­зы­ку, штось­ці па-ра­ней­ша­му да­каз­валі ад­зін ад­на­му муж­чы­ны­сва­ты. Расчы­рва­не­ла­ся гас­пады­ня, што не ады­ход­зі­ла ад Зін­кі, уба­чы­ў­шы Дом­ну, ска­за­ла му­зы­ку:

— Па­годзь, Ві­ця!.. Гэта ж на­ша га­лоў­ная свац­ця ў ха­це, ба­бу­ля Сені.

Ма­ру­ся ўжо бы­ла на доб­рым пад­піт­ку, па­ча­ла да­вод­зі­ць Домне хто ёс­ць хто:

— Гэта ж мой ба­ць­ка і брат з жон­кай пры­ехалі. Бліз­ка тут жы­ву­ць, у су­сед­няй вёс­цы. Сонь­ка збе­га­ла да су­сед­зяў, пат­эле­фа­на­ва­ла. Ба­ць­ка ў нас — пар­ты­зан, за­слу­жа­ны ча­ла­век, яму ж тэле­фон пра­вя­лі. “За­па­ро­жац” свой ёс­це­ка, без чар­гі, бяс­плат­на далі як ін­валі­ду, та­му хут­ка са­бралі­ся з Дзер­ніц на ма­ла­до­га і рад­ню яго па­гляд­зе­ць!..

Ку­ды пад­зеў­ся той спа­кой — Дом­ну кі­ну­ла ў хо­лад, аж­но за­тр­эс­ла, як асін­ку ў полі: яны ад­туль, з Дзер­ніц. Але стры­ма­ла ся­бе, не ха­це­ла па­каз­ва­ць хва­ля­ванне, сха­ва­ла яго ад чу­жых ва­ч­эй. Павіта­ла­ся з доў­гім, як бэль­ка, бра­там­му­зы­кам, па­ца­ла­ва­ла­ся з яго жон­кай Анютай — ма­лень­кай і поў­най ма­лад­зі­цай.

Ра­зам з ня­вест­кай пры­віта­ць свац­цю ўз­няў­ся з-за ста­ла та­кі ж, як і сын, вы­со­кі, яш­чэ моц­ны дзя­док. Паў­нат­ва­ры, з сі­вы­мі скро­ня­мі, у ста­рым кор­та­вым пін­жач­ку і цё­плай бай­ка­вай са­роч­цы, ві­да­ць, ад­ных з Дом­най га­доў. Ста­ры штось­ці аз­ваў­ся. Што ён ска­заў — яна не маг­ла ў гэтым гар­мі­да­ры ра­за­бра­ць. Та­му про­ста пра­цяг­ну­ла ру­ку сва­ту і тут жа су­стр­э­ла­ся з ім ва­чы­ма, тва­рам у твар...

Яна ледзь знай­ш­ла сі­лы, каб па­ціс­ну­ць ру­ку ста­ро­му. Ска­мя­не­ла. Не маг­ла да са­ма­га ве­ча­ра вы­маві­ць ні сло­ва. І чым больш раз­га­ра­ла­ся-гу­ло за­стол­ле, тым больш кры­ча­ла, аб­лі­ва­ла­ся сля­за­мі, біла­ся ро­спач­ным ры­дан­нем яе ду­ша, а сэр­ца не маг­ло вы­тры­ма­ць та­ко­га: за ста­лом на­су­пра­ць яе сяд­зеў ста­ры ры­жы Свірыд­зё­нак — той са­мы за­губ­ца яе му­жа, Ма­це­е­ва­га ба­ць­кі, Сень­ка­ва­га дзе­да…

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.