Заступ­ні­ца ад бя­ды і хва­ро­бы

У вёс­цы За­ла­ту­ха Калін­кавіц­ка­га ра­ё­на на Пра­чы­стую пра­вод­зя­ць аб­рад пе­ра­но­су свячы.

Gomelskaya Pravda - - КУЛЬТУРА - Тац­ця­на КАПІТАН

Амаль што­год 28 жніў­ня на пер­шую Пра­чы­стую на­сель­ніцтва вё­скі За­ла­ту­ха па­вя­ліч­ва­ец­ца ў некаль­кі разоў. З’язд­жа­юц­ца дзе­ці, унукі, ін­шыя ро­дзічы вяс­коў­цаў, каб пры­ня­ць аса­бі­сты ўд­зел у ста­ра­даўнім аб­рад­зе “Пе­ра­нос свячы”. Аб­рад жы­ве з неза­па­мят­ных ча­соў. Вя­лікая Пра­чы­стая — Успенне Пра­свя­той Ба­га­ро­дзі­цы і Веч­над­зе­вы Ма­рыі — ад­но з га­лоў­ных свя­таў пра­васлаў­на­га ка­лен­да­ра. “Пра­чы­стая пры­ня­се хле­ба чы­с­та­га” — як Спас славіц­ца асвяч­эн­нем яб­лы­каў, так Пра­чы­стая асвяч­эн­нем хле­ба. Адра­зу пас­ля яе па­чы­на­ла­ся сяў­ба азі­мі­ны. “Успенне — ці га­то­ва на­сенне?” — ка­за­лі ў на­ро­дзе.

На Пра­чы­стую асвя­чалі “ба­ра­ду” — апош­ні сна­пок, зер­нем яко­га па­чы­налі на дру­гі дзень азі­мыя за­сеўкі. “Да­жынач­ны” сноп быў чле­нам той сям’і, у чыю ха­ту яго неслі. Яго ставілі ў чы­рво­ным ку­це і за­хоў­валі ўсю зі­му. Зерне з яго вы­ка­ры­стоў­валі ў ся­мей­ных аб­ра­дах — на вя­сел­лі, рад­зі­нах, па­ха­ван­ні, часта­валі ім хат­нюю жы­вё­лу, каб яна бы­ла зда­ро­вай і пла­давітай. Дзяў­ча­там да­валі та­кую па­ра­ду: “На Пры­чы­стую не наг­лед­зіш — зі­му дзеў­кай і пра­сед­зіш”. З 28 жніў­ня паў­сюд­на па­чы­налі­ся ка­ра­го­ды і вя­сель­ныя аб­ра­ды: аг­лед­зі­ны, сва­таўство, за­ручы­ны, за­поі­ны.

У гэты свя­точ­ны дзень на­шы прод­кі пра­вод­зілі аб­рад свеч­кі — з пес­ня­мі пе­ра­носілі з ха­ты ў ха­ту іко­ну Пра­свя­той Ба­га­ро­дзі­цы і за­па­ле­ную, ува­ткну­тую ў но­вае зерне свеч­ку, гас­ця­валі ў той ха­це, дзе па­кі­далі іх да на­ступ­на­га го­да. У Калін­кавіц­кім ра­ёне та­кая тра­ды­цыя заха­ва­ла­ся толь­кі ў За­ла­ту­се. Ста­ра­жы­лы вё­скі кла­по­цяц­ца пра тое, каб не стра­ці­ць свае ка­рані, пе­ра­да­ць у спад­чы­ну на­шчад­кам тра­ды­цыі, што пе­ра­далі ім ба­ць­кі. На жаль, та­кіх вяс­коў­цаў за­ста­ец­ца ўсё менш.

— Але ж пры­ня­ць свя­чу — не толь­кі вя­лікая па­ша­на, але і пэў­ныя аба­вяз­кі, кло­па­ты, — рас­па­вя­дае пра са­ма­быт­ны аб­рад ды­р­эк­тар мяс­цо­ва­га сель­ска­га До­ма куль­ту­ры Ган­на Со­хар. — Свя­ча стаі­ць у ха­це цэ­лы год, і, калі да на­ступ­най Пра­чы­стай ніх­то не вы­ка­заў жа­данне пры­ня­ць яе, там і за­ста­ец­ца.

У апош­няй гас­пады­ні На­тал­лі Жук свя­ча прас­та­я­ла два га­ды. Яе ха­та на гэты час ста­ла сво­е­а­саб­лі­вай царквой, ку­ды кож­ны вяс­ко­вец мог прый­с­ці па­маліц­ца, па­прасі­ць у Ма­ці Бо­жай да­па­мо­гі. Сё­ле­та іко­ну пры­ня­ла Ва­лян­ці­на Жук. Ця­пер яе ха­та стане хра­мам, буд­зе асве­ча­на свя­тым аг­нём, у ёй не буд­зе хва­ро­бы і го­ра, а толь­кі ра­дас­ць, доб­ры ўра­джай і ба­га­ты пры­п­лод жы­вё­лы.

У гэты раз на пе­ра­нос свячы, няг­лед­зячы на др­эн­нае на­двор’е, са­бралі­ся і ста­рыя, і ма­лыя. Пас­ля та­го як ай­цец Геор­гій ад­слу­жыў ма­ле­бен у ха­це На­тал­лі Жук, па за­сла­най тка­ным па­лат­ном да­ро­зе свя­чу ўра­чы­ста пе­ра­неслі да но­вай гас­пады­ні. Дар­эчы, шлях быў няб­ліз­кім: Ва­лян­ці­на Міка­ла­еў­на жы­ве на про­цілег­лым кан­цы вё­скі. За­тое пад­скочы­ць пад іко­ну і па­прасі­ць у Пра­чы­стай Ма­ці зда­роўя і даб­ра­бы­ту пас­пеў кож­ны вер­нік. Пе­ра­нос свячы па тра­ды­цыі су­пра­ва­д­жаў­ся аб­ра­да­вай пес­няй, якую склалі мяс­цо­выя жы­ха­ры яш­чэ ў па­чат­ку мі­ну­ла­га ста­годдзя: “Пра­чы­стая Ма­ці Бо­жая, Ку­дою йш­ла да­ро­гаю? Да­ро­гаю шы­ро­каю, Чэраз мо­ра глы­бо­кае. Іш­ла яна ры­да­ю­чы, Свай­го сы­на шу­ка­ю­чы… Ан­ге­ла, яко­му ў сэр­ца гвозд­зі за­бі­валі, Кроў свя­тую пралі­валі”. Гэту пес­ню жы­ха­ры За­ла­тухі спя­ва­ю­ць і сён­ня, на­ват заха­валі яе аўт­эн­тыч­нае гу­чанне. Ста­ра­жы­лы рас­ка­за­лі, што свя­ча за­ў­сё­ды аба­ра­ня­ла вёс­ку ад бя­ды і го­ра, на­ват у га­ды Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны: “Нем­цы дай­шлі да За­ла­тухі, але по­тым па­вяр­нулі на­зад, не спалілі вёс­ку дзя­ку­ю­чы на­шай за­ступ­ні­цы”.

Мяс­цо­выя жы­ха­ры ве­ра­ць, што свеч­ка ахоў­вае ад бя­ды не толь­ку ха­ту гас­па­да­роў, але і бе­ра­жэ ўсю вёс­ку. А на­конт та­го, ці збы­ва­юц­ца жа­дан­ні, якія кож­ны за­га­д­вае, калі пра­ход­зі­ць пад свеч­кай, — ка­жу­ць, што так.

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.