Mid­den­vin­ger aan de Navo: Tur­ken ko­pen Rus­sisch wa­pen

De Standaard - - Buitenland - VAN ON­ZE RE­DAC­TRI­CE GISELLE NATH

Het ge­a­van­ceer­de Rus­ si­sche S­400, een lucht­ver­de­di­gings­ sys­teem om ra­ket­ten en dro­nes van­ op lan­ge af­stand te neu­tra­li­se­ren, is min­der be­kend dan de Ame­ri­kaan­se Pa­tri­ot. Maar daar­om niet min­der ef­fi­ci­ënt. Re­den waar­om de Navo het ook vreest. Het sys­teem kan vlieg­tui­gen – zo­als de F16 en op­vol­ gers – op­spo­ren, ter­wijl het zelf niet te be­speu­ren is op de ra­dar van de pi­loot.

Nu is het Rus­si­sche S­400 aan­ge­kocht door nie­mand min­der dan... Navo­part­ner Tur­kije.

‘On­ze Rus­si­sche vrien­den heb­ben een ak­koord ge­te­kend en wij heb­ben een voor­schot be­taald. Pre­ si­de­nt Poe­tin en ik zijn vast­be­slo­ten over dit the­ma’, zei pre­si­dent Er­do­gan eer­gis­te­ren op een pers­con­fe­ren­tie in Tur­kije. Het sys­teem zal 2 mil­jard eu­ro kos­ten.

1. Kan dit bin­nen de Navo?

Er is geen en­ke­le clau­su­le in de ver­dra­gen die ‘on­ge­wo­ne’ wa­pen­aan­ko­pen ver­biedt. ‘Wat telt voor de Navo, is dat het mi­li­tair ma­te­ri­aal van elk land on­der­ling com­pa­ti­bel is. Zo kun­nen we sa­men ope­ra­ties en mis­sies uit­voe­ren’, mailt een Navo­woord­voer­der naar De Stan­daard. ‘Maar bij het S­400 sys­teem is dat niet het ge­val.’

‘Ronduit bi­zar’, zegt ook pro­fes­sor vei­lig­heids­vraag­stuk­ken Sven Biscop (UGent). ‘Bij zo een wa­pen­sys­teem heb je ga­ran­ties no­dig dat je al­tijd wis­sel­stuk­ken kan krij­gen. Nor­maal maakt een Navo­land zich niet mi­li­tair af­han­ke­lijk van Rus­land, dat toch in een con­flict ver­wik­keld is met de al­li­an­tie.’

‘De­ze snel­le aan­koop van het Rus­si­sche sys­teem is geen hoog­drin­gen­de na­ti­o­na­le pri­o­ri­teit, zegt ook Mehmet*, een voor­ma­lig Turk­ se Navo­of­fi­cier die weg­ge­zui­verd werd door het Er­do­gan­re­gime. ‘Er wa­ren ook an­de­re wes­ter­se af­weer­ sys­te­men be­schik­baar. Mi­li­tair ge­zien ver­lies je nu zelfs voor­de­len, om­dat je ge­ge­vens van de Navo niet kunt aan­slui­ten op S­400.’

In 2015 keek pre­si­dent Er­do­gan al even naar een Chi­nees wa­pen­sys­teem, maar on­der Ame­ri­kaan­se druk liet hij dat plan toen va­ren. De af­ge­lo­pen maan­den oe­fen­den de wes­ter­se Navo­part­ners flin­ke druk uit op Tur­kije te­gen S­400. De hui­di­ge Turk­se be­slis­sing is dus niet al­leen on­ge­zien, maar ook een dui­de­lij­ke op­ge­sto­ken mid­den­vin­ger naar de wes­ter­se Navo­part­ners. 2. Waar­om doet Tur­kije dit?

Toen de VS in mei een­zij­dig be­slo­ten om de Sy­ri­sche Koer­den (YPG) te be­wa­pe­nen om te­gen IS te vech­ten, ne­geer­de Was­hing­ton de pro­tes­ten van An­ka­ra. Tur­kije vreest een on­af­han­ke­lij­ke Koer­di­sche staat aan zijn grens, waar even­tu­eel ook Turk­se Koer­den aan­slui­ting bij kun­nen zoe­ken. Er is veel frus­tra­tie om­dat de Navo daar geen re­ke­ning mee hield.

Daar­naast pro­beert Tur­kije zich on­af­han­ke­lij­ker op te stel­len van het Wes­ten bij de ve­le con­flic­ten in de re­gio. Ten slot­te ont­sloeg Er­do­gan ook heel wat pro­wes­ter­se mi­li­tai­ren. Hun post­jes zijn in­tus­sen in­ge­vuld door trou­we AKP­vol­ge­lin­gen (die min­der be­lang hech­ten aan de strijd te­gen is­la­mis­ten) of door le­den van een ul­tra­na­ti­o­na­lis­ti­sche en pro­Rus­si­sche frac­tie in het le­ger (de Pe­rin­cek­groep). ‘De­ze aan­koop is een dui­de­lij­ke over­win­ning voor die groep’, zegt Mehmet. 3. Is dit de ero­sie van de Navo? Mehmet vreest dat het Turk­se le­ger voor de Navo een Tro­jaans

paard zal zijn, in plaats van een be­trouw­ba­re part­ner. ‘Je kunt je af­vra­gen wat Tur­kije nog voor de Navo zal doen bij een aan­val, of om­ge­keerd’, zegt ook Biscop. ‘In het ach­ter­hoofd gaat ie­der­een er vol­gens mij van­uit dat Tur­kije niet meer zo be­trouw­baar is als zes de­cen­nia ge­le­den.’ Want ter­wijl de Navo de YPG steunt, bom­bar­deert Tur­kije hen nu. En in ju­li lek­te staats­pers­agent­schap Ana­do­lu de­tails over 10 Ame­ri­kaan­se ba­sis­sen in Sy­rië, wat op zijn minst ‘on­pro­fes­si­o­neel’ was.

Jo Coul­mont, mi­li­tair op rust en ex­pert bij het Eg­mont In­sti­tuut, nu­an­ceert. ‘Dit is een zeer ver­ve­len­de tac­ti­sche spel­den­prik voor de Navo, maar niet het ein­de van on­ze ge­deel­de be­lan­gen. Er­do­gan zit daar niet voor eeu­wig.’ *Mehmet is een schuil­naam.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.