Poe­tin en Trump wek­ken ‘scho­ne slaap­ster’ tot le­ven

De Standaard - - Buitenland - BART BEIRLANT

1. Is het ge­bruik van de term ‘his­to­risch’ terecht?

Ver­re­gaan­de Eu­ro­pe­se sa­men­wer­king in­za­ke de­fen­sie is een pro­ject dat al te­rug­gaat tot 1950, toen de Fran­se pre­mier Re­né Ple­ven een plan op ta­fel leg­de om een Eu­ro­pees le­ger uit te bou­wen, met een heu­se Eu­ro­pe­se mi­nis­ter van De­fen­sie. De Fran­se po­li­ti­ci kel­der­den in 1954 hun ei­gen plan. Eu­ro­pa bleef voor zijn vei­lig­heid af­han­ke­lijk van de Na­vo.

Het Ver­drag van Lis­sa­bon uit 2007 voor­zag in de ge­lei­de­lij­ke uit­bouw van een ge­meen­schap­pe­lijk de­fen­sie­be­leid, maar veel kwam daar niet van in huis. Het he­le pro­ject werd daar­om ook wel ‘de scho­ne slaap­ster’ ge­noemd.

Maar van­daag wordt ze ein­de­lijk tot le­ven ge­wekt – zij het on­der de wei­nig flat­te­ren­de naam Pes­co, wat staat voor Per­ma­nen­te Struc­tu­re­le Sa­men­wer­king.

De door­braak is in gro­te ma­te te dan­ken aan twee niet-Eu­ro­pe­a­nen: Vla­di­mir Poe­tin en Do­nald Trump. De oor­log in Oost-Oe­kra­ï­ne en de an­nexa­tie van de Krim de­den de ogen open­gaan dat de Rus­si­sche drei­ging re­ëel is. De Ame­ri­kaan­se pre­si­dent blijft erop ha­me­ren dat de Eu­ro­pe­a­nen meer moe­ten be­ta­len voor hun ei­gen de­fen­sie.

Het be­sef groei­de dat de tra­di­ti­o­ne­le me­tho­des van sa­men­wer­king op hun gren­zen bot­sten en dat er meer no­dig was. Voor­al Ber­lijn en Pa­rijs trok­ken aan de kar.

2. Komt er nu een Eu­ro­pees le­ger?

Voor al­le dui­de­lijk­heid: dit gaat niet om de vor­ming van een Eu­ro­pees le­ger waar Ple­ven van droom­de. De 21 EU-lid­sta­ten die van­daag al ze­ker hun hand­te­ke­ning zet­ten, ver­bin­den zich wel tot meer co­ör­di­na­tie en sa­men­wer­king in­za­ke de­fen­sie.

Het nieu­we zit hem er­in dat de en­ga­ge­men­ten ju­ri­disch af­dwing­baar wor­den – de ana­lo­gie wordt ge­maakt met de Maastricht-cri­te­ria om te mo­gen toe­tre­den tot de eu­ro­zo­ne. Ge­daan dus met pa­pie­ren be­lof­tes door po­li­ti­ci.

Wie mee­doet, on­der­schrijft met­een twin­tig ver­bin­te­nis­sen die na­ge­ko­men moe­ten wor­den. Zo zul­len de deel­ne­men­de lan­den op ter­mijn min­stens 20% van hun de­fen­sie­bud­get aan in­ves­te­rin­gen in ma­te­ri­eel moe­ten be­ste­den. Ze zul­len sys­te­ma­ti­scher moe­ten deel­ne­men aan de mul­ti­na­ti­o­na­le batt­legroups die stand-by staan om tus­sen­bei­de te ko­men in een cri­sis in bij­voor­beeld Afri­ka, maar nog nooit in ac­tie zijn ge­ko­men.

De lid­sta­ten zul­len ook plan­nen moe­ten in­die­nen over hoe ze die be­lof­tes zul­len uit­voe­ren. Het Eu­ro­pees De­fen­sie Agent­schap zal die eva­lu­e­ren en kan even­tu­eel ge­le kaar­ten trek­ken. ‘Wie niet vol­doet, kan uit het me­cha­nis­me ge­zet wor­den’, is te ho­ren.

Om Pes­co snel een con­cre­te in­vul­ling te ge­ven, cir­cu­le­ren al mo­ge­lij­ke sa­men­wer­kings­pro­jec­ten. Een er­van is de cre­a­tie van een ‘mi­li­tai­re Schen­gen­zo­ne’, zo­dat mi­li­tai­re trans­por­ten vrij kun­nen cir­cu­le­ren zon­der con­tro­les aan de gren­zen.

Pes­co moet zo lei­den tot slag­krach­ti­ger na­ti­o­na­le le­gers en een gro­te­re in­te­gra­tie van ma­te­ri­eel, zo­dat sa­men­wer­king op het ter­rein mak­ke­lij­ker wordt. De lid­sta­ten ga­ven eer­der al hun ze­gen aan het Eu­ro­pees De­fen­sie­fonds, dat moet lei­den tot de ont­wik­ke­ling, pro­duc­tie en aan­koop van Eu­ro­pees mi­li­tair ma­te­ri­eel.

3. Zal dit lei­den tot con­cur­ren­tie met de Na­vo?

Groot-Brit­tan­nië stond tra­di­ti­o­neel af­ke­rig te­gen­over de uit­bouw van een Eu­ro­pe­se de­fen­sie, uit schrik dat dit zou lei­den tot de uit­bouw van een Eu­ro­pees le­ger en con­cur­ren­tie met de Na­vo. De na­ken­de Brexit nam die rem weg – Londen doet niet mee aan Pes­co.

Het ligt in de be­doe­ling dat Pes­co de Eu­ro­pe­se pij­ler bin­nen de Na­vo ver­sterkt, zo­als de Ver­e­nig­de Sta­ten al lan­ger vra­gen. De Na­vo-bond­ge­no­ten zijn bij­voor­beeld en­thou­si­ast over het idee van een ‘mi­li­tai­re Schen­gen­zo­ne’.

De Fran­se pre­si­dent Em­ma­nu­el Ma­cron dringt erop aan dat de Eu­ro­pe­a­nen zijn land ac­tie­ver zou­den steu­nen bij de sta­bi­li­se­ring van Afri­ka – een con­ti­nent waar de Na­vo tra­di­ti­o­neel min­der aan­dacht voor heeft, maar dat enor­me uit­da­gin­gen stelt voor Eu­ro­pa, zo­als de mi­gra­tie­cri­sis be­wijst.

© reu­ters

Bel­gi­sche mi­li­tai­ren tij­dens een Eu­ro­pe­se oe­fe­ning in Flo­ren­nes.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.