Lucht­ver­vui­ling in Oost-Vlaan­de­ren ‘alar­me­rend hoog’

Fijn­stof­me­tin­gen met aard­bei­en­plant­jes to­nen ho­ge con­cen­tra­ties lucht­ver­vui­ling in Oos­tVlaan­de­ren. De ini­ti­a­tief­ne­mers plei­ten voor een zo­ne­30 in al­le dorps­ker­nen en een li­miet van 90 km per uur op de­len van snel­we­gen.

De Standaard - - Vooraan - VAN ON­ZE REDACTRICE INE RENSON

BRUS­SEL I In maart dit jaar lan­ceer­de de Ant­werp­se Uni­ver­si­teit sa­men met Be­we­ging.net, CM, Vor­ming­plus en de pro­vin­cie Oos­tVlaan­de­ren het groot­ste AIR­be­zen­pro­ject tot nu toe. Deel­ne­mers adop­te­ren een aard­bei­en­plant­je waar­op de neer­slag van fijn stof wordt na­ge­gaan. Voor dit pro­ject wer­den 11.300 plant­jes ver­spreid. Van 3.065 daar­van wer­den sta­len ge­a­na­ly­seerd, re­ke­ning hou­dend met een op­ti­ma­le sprei­ding over de he­le pro­vin­cie.

De re­sul­ta­ten zijn on­rust­wek­kend, zegt Roeland Sam­son, pro­ject­lei­der en hoog­le­raar mi­li­eu­ en ste­de­lij­ke eco­lo­gie aan de UA. ‘Ze to­nen een zeer groot ver­schil tus­sen ste­de­lij­ke en lan­de­lij­ke ge­bie­den. We con­cen­treer­den ons op de hoe­veel­heid ij­zer­hou­den­de fijn­stof­deel­tjes, die uit­ge­sto­ten wor­den door het ver­keer, maar ook door trein­ of tram­spo­ren en door de in­du­strie. Dat geeft een ge­com­bi­neerd beeld.’ Ven­ti­la­tie

Het hoeft niet te ver­ba­zen dat de ste­de­lij­ke ker­nen zo­als Gent, Aalst, Sint­Ni­k­laas of Lo­ke­ren er­uit­sprin­gen. ‘Nieuw is dat wij wer­ke­lij­ke uit­ stoot me­ten, wat ge­nu­an­ceer­der is dan wat de mo­del­len van de Vlaam­se over­heid aan­ge­ven. In ste­de­lij­ke ker­nen, voor­al in street can­y­ons (smal­le stra­ten of stra­ten met ho­ge ge­bou­wen waar vui­le lucht blijft han­gen), is de uit­stoot van fijn stof fe­no­me­naal hoog. In de om­ge­ving van par­ken of an­de­re open ruim­te zie je met­een een ver­be­te­ring.’

Ook steen­we­gen of in­vals­we­gen met dich­te be­bou­wing to­nen ge­lijk­aar­di­ge ni­veaus van ver­vui­ling. ‘Je hoeft dus niet in een stads­kern te wo­nen om bloot­ge­steld te wor­den aan vui­le lucht’, zegt Sam­son. Langs de snel­we­gen – de E17 en de E40 door­krui­sen de pro­vin­cie – zijn de re­sul­ta­ten vreemd ge­noeg gun­sti­ger.

‘Daar heb je meer ven­ti­la­tie’, ver­klaart de pro­fes­sor. ‘De ver­vui­ling wordt er weg­ge­bla­zen door de wind.’

Op­mer­ke­lijk ook: dor­pen of ge­meen­ten in de buurt van de ha­ven krij­gen het hard te ver­du­ren. ‘Wat ons voor­al ver­rast heeft,’ zegt Sam­son, ‘is dat de ver­vui­ling niet rond de ha­ven blijft han­gen, maar tot tien ki­lo­me­ter ver­der slech­te re­sul­ta­ten geeft. Ge­meen­ten als Wach­te­be­ke of Zel­za­te te­ke­nen daar­door ook slech­te waar­den op. De im­pact is veel gro­ter dan bij in­du­strie­ge­re­la­teer­de bo­dem­ver­ont­rei­ni­ging.’

Die vast­stel­lin­gen zijn niet vrij­blij­vend, waar­schuwt Sam­son. ‘Het gros van on­ze deel­ne­mers vul­de een uit­ge­brei­de vra­gen­lijst in. Een kwart gaf daar­in te ken­nen dat min­stens één ge­zins­lid pro­ble­men met de lucht­we­gen heeft, zo­als ast­ma of al­ler­gie, of be­paal­de vor­men van kan­ker. Op­val­lend is dat net bij die men­sen sig­ni­fi­cant ho­ge­re fijn­stof­waar­den ge­me­ten wer­den. Het is mis­schien wat kort door de bocht om hier har­de con­clu­sies aan te ver­bin­ den – rook­ge­drag werd bij­voor­beeld niet mee­ge­no­men. Maar dit lijkt geen toe­val te zijn. Dit is een aan­kno­pings­punt voor ver­der on­der­zoek.’ Ki­lo­me­ter­hef­fin­gen

De ini­ti­a­tief­ne­mers plei­ten voor door­tas­ten­de maat­re­ge­len. ‘De con­clu­sie is een­vou­dig: on­ze ste­den moe­ten drin­gend be­ter ver­lucht wor­den’, op­pert Sam­son. Maar voor­al het au­to­ver­keer moet dras­tisch in­ge­perkt wor­den. ‘Sa­men met on­ze part­ners plei­ten we voor ki­lo­me­ter­hef­fin­gen, een zo­ne­30 in al­le dorps­ker­nen, een be­per­king van 90 km per uur op de snel­we­gen rond de ste­de­lij­ke ge­bie­den en een al­ge­me­ne la­ge­emis­sie­zo­ne in heel Vlaan­de­ren. De wa­gen moet zo­veel mo­ge­lijk uit on­ze ste­den. Dat is de eni­ge op­tie om stads­be­wo­ners te la­ten her­a­de­men.’

Het lijkt dras­tisch, maar we kun­nen dit niet lan­ger ne­ge­ren, zegt Sam­son. ‘Aan vui­le lucht kun je niet ont­snap­pen. En de We­reld­ge­zond­heids­or­ga­ni­sa­tie stelt ook dui­de­lijk dat er geen ge­zon­de on­der­grens is voor fijn stof.’ Op­mer­ke­lijk: de helft van de deel­ne­mers geeft aan da­ge­lijks de wa­gen te ge­brui­ken, ook al zijn ze zich er­van be­wust dat de au­to een gro­te ver­vui­ler is. Het open­baar ver­voer ge­brui­ken ze nau­we­lijks. ‘Dat be­wijst dat er daar nog zeer veel mar­ge is’, zegt Sam­son. ‘We moe­ten naar een ra­di­caal an­de­re mo­bi­li­teit.’

‘Wat ons voor­al ver­rast, is dat de ver­vui­ling niet rond de ha­ven blijft han­gen, maar tot 10 km ver­der slech­te re­sul­ta­ten geeft’ ROELAND SAM­SON Pro­ject­lei­der en hoog­le­raar mi­li­eu­ en ste­de­lij­ke eco­lo­gie Uni­ver­si­teit Ant­wer­pen

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.