WAAR­OM ‘tri­al by me­dia’ een uit­ge­hold be­grip is

De Standaard - - Cultur & Media - TOM HE­RE­MANS

De schor­sing van Ca­ther­i­ne De Zeg­her door het Gent­se stads­be­stuur is het re­sul­ taat van tri­al by me­dia. Dat was de te­neur van de open brief waar­in 63 na­men uit de kunst­ we­reld het op­na­men voor de di­rec­teur van het MSK in Gent. De Zeg­her werd in maart ge­schorst na be­richt­ge­ving in de­ze krant over de twij­fels bij Rus­si­sche avant­gar­de­kunst die werd ten­toon­ge­ steld in het mu­se­um.

Tri­al by me­dia: het is een term die wel va­ker op­duikt bij ont­hul­lin­gen in de pers. Dries Van Lan­gen­ho­ve van Schild & Vrien­den, na de Pa­no­reportage over ra­cis­me in be­slo­ten Fa­ce­book­groe­pen van de or­ga­ni­sa­tie? ‘Slacht­of­fer van tri­al by me­dia’, von­den ve­len, Van Lan­gen­ hove voor­op. Vo­ri­ge maand ge­bruik­te ad­vo­caat Hans Rie­der het­zelf­de ar­gu­ ment na de open brief van twintig ex­ werk­neem­sters van Jan Fa­b­re over diens grens­over­schrij­dend ge­drag: ‘Jan Fa­b­re is nu al ver­oor­deeld door de me­dia.’

In het #MeToo­de­bat is de term da­ge­ lijk­se kost ge­wor­den. Brett Ka­van­augh? Tri­al by me­dia, vond Do­nald Trump. Bart De Pauw? ‘Ik wil waar­schu­wen voor het ge­vaar op tri­al by me­dia’, zei N­VA­voor­zit­ter Bart De We­ver vo­rig na­jaar in De af­spraak. Zelfs bis­schop Ro­ger Van Ghe­lu­we werd door de me­dia ‘pu­blie­ke­ lijk te­recht­ge­steld’, vol­gens zijn ad­vo­caat Joris Van Cau­ter.

In al die ge­val­len wordt ook schermd met het ‘ver­moe­den Wil u even in de lens kij­ken? ge­ van on­schuld’. Men­sen krij­gen ‘geen kans zich te ver­de­di­gen’, want ‘hun pro­ces is al ge­maakt’.

‘Het min­ste wat je kunt zeg­gen, is dat hier spra­ke is van eni­ge be­grips­ver­ war­ring’, zegt Dirk Voor­hoof, eme­ri­tus hoog­le­raar me­dia­recht aan de UGent. ‘Het ver­moe­den van on­schuld is een prin­ci­pe uit het straf­recht. Het geldt ri­gou­reus voor on­der­zoeks­rech­ters en rech­ters. Jour­na­lis­ten moe­ten wel re­ke­ning hou­den met het ver­moe­den van on­schuld als ze be­rich­ten over straf­on­der­zoek of straf­pro­ces­sen, maar zelfs dan is het prin­ci­pe niet ab­so­luut.’

‘Zo­wat al­le recht­spraak is het er­over eens: de pers op­leg­gen om het prin­ci­pe van het ver­moe­den van on­schuld ri­gou­reus te vol­gen, is niet ver­ enig­baar met het prin­ci­pe van de pers­ vrij­heid. An­ders had­den de me­dia pas over de zaak­Du­troux kun­nen be­rich­ten na­dat hij in 2004 werd ver­oor­deeld.’

‘De me­dia moe­ten hun werk kun­nen doen’, zegt Voor­hoof. ‘Zou er nu dan ook geen be­richt­ge­ving mo­gen zijn over de op­ge­pak­te voet­bal­ma­ke­laars en scheids­rech­ters, om­dat het on­der­zoek nog niet is af­ge­rond? Vaak zijn het trou­wens de me­dia zelf die jus­ti­tie en po­li­tiek tot ac­tie dwin­gen, zo­als met de Pa­no­reportage over Schild & Vrien­den of de so­ci­a­le wo­nin­gen in Gent, of met de dos­siers over sek­su­eel mis­bruik in de kerk en de sport. Het is niet al­leen het recht van de me­dia om dat te doen, het be­hoort tot hun op­dracht.’

In veel van de ge­noem­de #MeToo­za­ ken is zelfs geen spra­ke van een ge­rech­te­ lijk on­der­zoek. Vaak gaat het im­mers niet over straf­ba­re fei­ten, maar over grens­over­schrij­dend ge­drag in een hi­ë­rar­ chi­sche pro­fes­si­o­ne­le re­la­tie. ‘Neem de zaak­ Fa­b­re’, zegt Voor­hoof. ‘Die vrou­wen kon­den geen klacht in­die­nen bij de po­li­tie, en kre­ gen blijk­baar geen ge­ hoor via de voor­zie­ne struc­tu­ren in de sec­tor. Door hun ver­haal in de pers te doen, wor­den ze ei­gen­lijk klok­ken­ lui­ders, en klok­ken­lui­ders wor­den zelfs in be­scher­ming ge­no­men door de wet.’

‘Bij mijn we­ten is ook Ca­thé­ri­ne De Zeg­her niet be­schul­digd van cri­mi­ne­le fei­ten’, zegt Voor­hoof. ‘Het “ver­moe­den van on­schuld” doet dus niet met­een ter za­ke, en van tri­al by me­dia is hoe­ge­ naamd geen spra­ke.

Toch zijn de ge­vol­gen voor de be­trok­ ke­nen niet ge­ring: re­pu­ta­tie­scha­de, ver­ lies van in­kom­sten, noem maar op. ‘Dat moet je ge­val per ge­val af­we­gen’, zegt Voor­hoof. ‘Vol­gens de recht­spraak moet een ze­ke­re aan­tas­ting van de pri­va­cy of re­pu­ta­tie­scha­de ge­doogd wor­den, ze­ker bij be­richt­ge­ving over pu­blie­ke per­so­nen in za­ken van maat­schap­pe­lijk be­lang. Maar jour­na­lis­ten zijn na­tuur­lijk ook ge­hou­den aan re­gels die de rech­ten be­scher­men van per­so­nen die in op­spraak ko­men: res­pect voor de pri­va­cy, geen las­ter en eer­roof, geen fou­tie­ve of on­recht­ma­ti­ge be­richt­ge­ving. Er zijn ook de voor­schrif­ten in de co­de van de Raad voor de Jour­na­lis­tiek: zorg­vul­dig­heid, be­trouw­baar bron­nen­ma­te­ri­aal, cor­rec­te ver­wer­king van in­ter­views, en voor­al de prin­ci­pes van we­der­hoor en recht op re­pliek.’

‘Als die re­gels ge­res­pec­teerd wor­den, dan is er geen spra­ke van tri­al by me­dia’, zegt Voor­hoof. ‘Nog­maals: de me­dia bren­gen za­ken uit, het zijn jus­ti­tie of de pu­blie­ke opi­nie die oor­de­len. Als je te pas en te on­pas met tri­al by me­dia gaat scher­men, dan raakt dat be­grip uit­ge­hold.’

Daar­om is het jam­mer dat ook jour­na­lis­ten er zich schul­dig aan ma­ken. Toen Ian Bu­ru­ma, de hoofdredacteur van The New York Re­view of Books, vo­ri­ge maand een es­say pu­bli­ceer­de van #MeToo­be­schul­dig­de Ji­an Gho­meshi waar­in die zijn da­den mi­ni­ma­li­seer­de, kwam er zo­veel pro­test op so­ci­a­le me­dia dat Bu­ru­ma moest op­stap­pen. ‘Ik ben ver­oor­deeld door Twit­ter’, klaag­de hij. Tri­al by so­ci­al me­dia? Stof voor een

‘Het is niet al­leen het recht van de me­dia om za­ken uit te bren­gen, het is hun plicht’

© rr

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.