De my­the van nul bur­ger­slacht­of­fers

Hoe­lang kan ons land nog vol­hou­den dat de Bel­gi­sche mi­li­tai­re ac­ties in Sy­rië en Irak geen en­ke­le bur­ger heb­ben ge­dood, vraagt Lau­rie Tref­fers zich af.

De Standaard - - Opinie -

Bel­gië stuurt op 1 ok­to­ber op­nieuw F-16’s naar Sy­rië en Irak ter on­der­steu­ning van de ope­ra­tie ‘In­he­rent Re­sol­ve’. Maar we we­ten nog steeds wei­nig over de eer­de­re Bel­gi­sche lucht­aan­val­len tij­dens de lang­lo­pen­de strijd te­gen Isla­mi­ti­sche Staat. Waar en wan­neer zijn de meer dan 1.000 bom­men ge­land? Heb­ben die bur­gers ge­dood of ver­wond, en hoe­veel?

In maart 2020 wei­ger­de Fre­de­rik Van­si­na, de com­man­dant van de Bel­gi­sche lucht­com­po­nent, vra­gen te be­ant­woor­den over on­ze be­trok­ken­heid bij mo­ge­lij­ke in­ci­den­ten met bur­ger­slacht­of­fers. Aan De Mor­gen ver­tel­de hij toen: ‘Lan­den in de co­a­li­tie zijn so­li­dair en be­ves­ti­gen noch ont­ken­nen. La­ten we het eens heb­ben over hoe het Sy­ri­sche re­gime en Rus­land daar ope­re­ren. Dat is een an­der paar mou­wen. Kijk maar naar de beel­den van Homs en Alep­po.’

De scha­de die an­de­re strij­den­de par­tij­en in Sy­rië en Irak heb­ben ver­oor­zaakt, is aan­zien­lijk. We we­ten dat Rus­land en het Sy­ri­sche re­gime oor­logs­mis­da­den heb­ben be­gaan. Maar dat be­te­kent niet dat de bond­ge­no­ten in de in­ter­na­ti­o­na­le co­a­li­tie hun ver­ant­woor­de­lijk­heid niet moe­ten ne­men voor het bur­ger­leed dat hun ei­gen lucht­aan­val­len heb­ben ver­oor­zaakt. De co­a­li­tie er­kent dat er sinds 2014 bij­na 1.400 bur­ger­slacht­of­fers zijn ge­val­len bij lucht­aan­val­len van de bond­ge­no­ten. Ons land houdt nog al­tijd vol dat Bel­gi­sche mi­li­tai­re ac­ties tij­dens de ope­ra­tie geen en­ke­le bur­ger heb­ben ge­dood.

Ne­der­land re­a­geer­de wel

Zelfs wan­neer de co­a­li­tie zelf zegt dat er zeer waar­schijn­lijk bur­ger­slacht­of­fers zijn ge­val­len bij een spe­ci­fie­ke lucht­aan­val, wei­gert Bel­gië dat te er­ken­nen, bleek uit een on­der­zoek van af­ge­lo­pen maart. Als re­ac­tie koos het mi­nis­te­rie van De­fen­sie er­voor om te be­ves­ti­gen noch te ont­ken­nen dat ons land be­trok­ken was bij ze­ven lucht­aan­val­len met bur­ger­slacht­of­fers. De­fen­sie meld­de al­leen dat Bel­gi­sche strijd­krach­ten ‘ze­ker niet bij al­le ge­beur­te­nis­sen be­trok­ken wa­ren’.

Bel­gië is een van de minst trans­pa­ran­te bond­ge­no­ten. Eer­der voer­de Ne­der­land de lijst aan, tot de me­dia in ok­to­ber 2019 ont­hul­den dat het land

Nu Bel­gië op­nieuw mee­doet aan de oor­log te­gen IS, moet het veel trans­pa­ran­ter zijn

in 2015 ver­ant­woor­de­lijk was voor een lucht­aan­val op Ha­wija in Irak, waar­bij ten­min­ste 70 bur­gers om het le­ven kwa­men.

In het Ne­der­land­se par­le­ment volg­den vier lan­ge de­bat­ten. Meer­de­re mo­ties van wan­trou­wen wer­den in­ge­diend, te­gen de Ne­der­land­se mi­nis­ter van De­fen­sie, de mi­nis­ter-pre­si­dent en het he­le ka­bi­net. Wan­neer de waar­heid over bur­ger­slacht­of­fers een­maal aan het licht komt, kan dat dus lei­den tot bac­klash. Het kan het ver­trou­wen van zo­wel het par­le­ment als het pu­bliek in hun re­ge­ring ern­stig scha­den.

‘Geen be­to­gin­gen’

Dank­zij het har­de werk van Bel­gi­sche ngo’s zo­als 11.11.11 be­vat de par­le­men­tai­re re­so­lu­tie die de nieu­we wa­pe­nin­zet goed­keurt ver­schil­len­de amen­de­men­ten die, in­dien goed uit­ge­voerd, ons land veel trans­pa­ran­ter kun­nen ma­ken.

Zo wordt in één amen­de­ment aan de federale re­ge­ring ge­vraagd om ‘pu­bliek te com­mu­ni­ce­ren, na on­der­zoek en re­ke­ning hou­dend met mi­li­tai­re en vei­lig­heids­over­we­gin­gen, over even­tu­e­le bur­ger­slacht­of­fers als ge­volg van Bel­gi­sche mi­li­tai­re ope­ra­ties en een ac­tie­ve sa­men­wer­king en uit­wis­se­ling met ex­ter­ne mo­ni­to­ring­groe­pen en men­sen­rech­ten­or­ga­ni­sa­ties te ga­ran­de­ren.’

Van­si­na pro­beer­de het Bel­gi­sche ge­brek aan trans­pa­ran­tie in maart te recht­vaar­di­gen door te stel­len dat er ‘geen be­to­gin­gen (zijn) ge­weest van tien­dui­zen­den men­sen door de stra­ten van Brus­sel voor meer con­cre­te com­mu­ni­ca­tie over de ac­ties’. Als het na­ti­o­na­le de­bat in Ne­der­land na het Ha­wija-schan­daal iets heeft aan­ge­toond, dan is het dat het pu­bliek zich wel de­ge­lijk zor­gen maakt over de bur­ger­slacht­of­fers die de lucht­aan­val­len in hun naam ver­oor­za­ken. Hun re­ge­ring in­for­meert ze ge­woon slecht.

De bood­schap van het par­le­ment is dui­de­lijk: nu Bel­gië op­nieuw F-16’s in­zet, moet het veel trans­pa­ran­ter zijn en meer ver­ant­woor­ding af­leg­gen. De Bel­gi­sche, Iraak­se en Sy­ri­sche be­vol­king ver­die­nen een ant­woord op al­le on­be­ant­woor­de vra­gen over de vo­ri­ge Bel­gi­sche lucht­aan­val­len in Irak en Sy­rië.

©

Red­dings­wer­kers van de ‘Wit­te Hel­men’ zoe­ken slacht­of­fers na een lucht­aan­val van het Sy­ri­sche re­gime in Alep­po, in fe­bru­a­ri. Aa­ref Watad/afp

Lau­rie Tref­fers Con­flict­on­der­zoe­ker bij Air­wars, een ngo die bur­ger­slacht­of­fers mo­ni­tort in Sy­rie, Irak en Li­bië.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.