VOOR 660 MIL­JOEN EU­RO RI­O­LEN NO­DIG IN LIM­BURG Veran­de­rin­gen

Om in or­de te zijn met de Eu­ro­pe­se wa­ter­richt­lijn in­za­ke zui­ver op­per­vlakteen grond­wa­ter zul­len de 44 Lim­burg­se ge­meen­ten en in­ter­com­mu­na­le In­frax de ko­men­de tien jaar 660 mil­joen moe­ten in­ves­te­ren in 1.099 nieu­we ri­o­le­rings­pro­jec­ten. Voor heel Vlaan­de­ren

Het Belang van Limburg - - Hbvlplus - Door Yves Lambrix

“Veel ri­o­len zijn on­der­grond­se tijd­bom­men”, zei di­rec­teur Jean-Clau­de van Roo­ten van het Op­zoe­kings­cen­trum voor We­gen­bouw, toen vo­ri­ge week bij het sta­ti­on Brus­sel-Noord een zink­gat van zes me­ter bij zes was ont­staan. De oor­zaak was een lek in een slecht on­der­hou­den wa­ter­lei­ding. Bij eer­de­re soort­ge­lij­ke in­ci­den­ten, zo­als op de Gro­te Markt in Sint-Trui­den, was het ver­ou­der­de ri­o­le­rings­net vaak de boos­doe­ner.

Ons ri­o­le­rings­stel­sel ver­toont ern­sti­ge ou­der­doms­ver­schijn­se­len. De ge­meen­te­lij­ke net­wer­ken da­te­ren voor het groot­ste deel uit de ja­ren 40 tot 60 van de vo­ri­ge eeuw. In gro­te­re ste­den zijn ze ge­mid­deld nog een eeuw ou­der. Daar si­tu­e­ren zich de groot­ste pro­ble­men. Vol­gens In­frax, de in­ter­com­mu­na­le die 7.000 km ri­o­len in Lim­burg be­heert, is de toe­stand in on­ze pro­vin­cie niet te ver­ge­lij­ken met die in Brus­sel. “Het Lim­burg­se net is het jong­ste van Vlaan­de­ren. De mees­te lei­din­gen da­te­ren van na de ja­ren ze­ven­tig”, klinkt het daar.

Mis­sing links

De Eu­ro­pe­se Ka­der­richt­lijn Wa­ter eist een goe­de toe­stand van het op­per­vlakteen grond­wa­ter te­gen 2015, met mo­ge­lijk uit­stel tot 2027 als dit ge­mo­ti­veerd kan wor­den. Om die doel­stel­lin­gen te ha­len, is een goe­de uit­bouw van de sa­ne­rings­in­fra­struc­tuur no­dig. Ge­schei­den af­voer van af­val- en re­gen­wa­ter is daar­bij (sinds 2008) de stan­daard.

“De fo­cus ligt op de ver­de­re uit­bouw van ons ri­o­le­rings­stel­sel. Van­daag is de zui­ve­rings­graad maar 83%”, zegt Fran­c­ken (foto rechts). “Dat be­te­kent dat 17% van de Vlaam­se ge­zin­nen het af­val­wa­ter nog steeds on­ge­zui­verd loost. We heb­ben de voor­bije ja­ren se­ri­eu­ze stap­pen ge­zet, maar we zijn er ze­ker nog niet. De over­heid wil dat het af­val­wa­ter van ie­der ge­zin in Vlaan­de- ren wordt ge­zui­verd, het­zij col­lec­tief via een aan­slui­ting op het ri­o­le­rings­net, het­zij via IBA’s (In­di­vi­du­e­le Be­han­de­ling Af­val­wa­ter) waar dat niet mo­ge­lijk is. Maar het pro­bleem is dat er daar­door geen mid­de­len over­blij­ven en zo het struc­tu­reel on­der­houd wordt ver­waar­loosd.”

In de prak­tijk moe­ten de ri­ool­be­heer­ders in Vlaan­de­ren de ko­men­de tien jaar 5,2 mil­jard eu­ro in­ves­te­ren in ruim 14.000 nieu­we ge­meen­te­lij­ke pro­jec­ten. In Lim­burg gaat het om 1.099 nieu­we ri­o­le­rings­pro­jec­ten, sa­men goed voor een in­ves­te­ring van 659 mil­joen eu­ro (zie ta­bel). Op­val­lend: waar Genk van­daag al een ri­o­le­rings­graad van 99% heeft, ben­gelt het lan­de­lij­ke Voe­ren moe­der­ziel al­leen ach­ter­aan met net geen 22%.

Acht keer meer

Het zijn u en ik die voor de­ze ri­o­le­rings­kos­ten op­draai­en. Dat ge­beurt via on­ze drink­wa­ter­f­ac­tuur, die uit drie on­der­de­len be­staat: de le­ve­ring en het ver­bruik van drink­wa­ter (39%), de ge­meen­te­lij­ke sa­ne­rings­bij­dra­ge voor af­voer van af­val­wa­ter via ri­o­len (34%) en de bo­ven­ge­meen­te­lij­ke sa­ne­rings­bij­dra­ge voor de zui­ve­ring van af­val­wa­ter (27%).

De af­voer en zui­ve­ring van het af­val­wa­ter zijn dus de voor­naams­te kos­ten­drij­ver in de waterfactuur. Tus­sen 2005 en 2015 is de drink­wa­ter­f­ac­tuur voor een ge­mid­deld Vlaams ge­zin ver­dub­beld. Voor­al de ge­meen­te­lij­ke sa­ne­rings­bij­dra­ge is fors ge­ste­gen. Tus­sen 2005 en 2015 ging de­ze bij­dra­ge met maar liefst 789% om­hoog. Dat is bij­na een ver­acht­vou­di­ging. Voor de drink­wa­ter­prijs (+25%) en de bo­ven­ge­meen­te­lij­ke sa­ne­rings­bij­dra­ge (+83%) was de stij­ging in de­zelf­de pe­ri­o­de veel min­der groot.”

In op­dracht van Vla­rio heeft de UHas­selt on­der­zocht of de mil­joe­nen die u en ik voor ri­o­le­ring be­ta­len wel ef­fi­ci­ënt wor­den ge­bruikt. Op­mer­ke­lijk: van de 1,25 mil­jard eu­ro ri­o­le­rings­uit­ga­ven die ge­meen­ten en in­ter­com­mu­na­les in de pe­ri­o­de 20122015 de­den, kan slechts voor 76% zwart op wit wor­den aan­ge­toond dat het ook ef­fec­tief naar in­ves­te­rin­gen en uit­ba­ting van ri­o­le­rings­net­ten is ge­gaan. De res­te­ren­de 24% - bij­na 300 mil­joen eu­ro - dient om een he­le rist an­de­re kos­ten te be­ta­len (in­di­rec­te per­so­neels­kos­ten, fi­nan­ci­ë­le kos­ten, in­nings­kos­ten, stu­die­werk, con­sul­tan­cy...).

Pro­fes­sor over-

Ge­meen­ten, in­ter­com­mu­na­les, stu­die­bu­reaus en aan­ne­mers zijn niet al­tijd de bes­te vrien­den

heids­fi­nan­ci­ën Lo­de Ve­reeck (UHas­selt) maakt een aan­tal con­clu­sies en aan­be­ve­lin­gen. Zo vindt hij 24% over­head­kos­ten veel en moet het ver­dui­de­lijkt wor­den in wel­ke ma­te de­ze kos­ten gel­inkt zijn aan ech­te ri­o­le­rings­wer­ken. Dui­de­lijk is dat een ver­nieuwd en bin­dend in­ves­te­rings­plan 2018-2027 zich op­dringt. Bij de gro­te re­or­ga­ni­sa­tie van de wa­ter­sec­tor tien jaar ge­le­den droe­gen heel wat ge­meen­ten het ge­bruiks­recht en zelfs de res­te­ren­de ei­gen­doms­rech­ten over aan een in­ter­com­mu­na­le. “Het is be­ang­sti­gend te moe­ten vast­stel­len dat heel wat ge­meen­ten, als ge­volg van die over­dracht, ver­on­der­stel­len daar­door ont­sla­gen te zijn van el­ke ver­ant­woor­de­lijk­heid over hun ri­ool­net”, zegt Fran­c­ken. “Maar die ver­ant­woor­de­lijk­heid be­gint bij de ei­ge­naar of be­wo­ner. Hij loost af­val­wa­ter, ont­vangt re­gen­wa­ter op ei­gen ter­rein en be­schermt zijn be­zit te­gen het in­drin­gen van wa­ter. De zorg­plich­ten van lo­ka­le be­stu­ren slui­ten daar­op aan en be­gin­nen waar de ver­ant­woor­de­lijk­heid van de bur­ger op­houdt. Maar over de be­gren­zing kun je heel ver­schil­len­de op­vat­tin­gen heb­ben.” Het is vol­gens Fran­c­ken lo­gisch dat we naar meer ei­gen ver­ant­woor­de­lijk­heid gaan. “Re­gen­wa­ter kan veel va­ker in de tuin in­fil­tre­ren dan we den­ken. Nu den­ken we nog te veel: groen er­uit en ste­nen er­in. Er is pa­niek om­wil­le van wa­ter­schaars­te, maar ter­zelf­der­tijd op veel plaat­sen schrik voor wa­ter­over­last. Heel con­tra­dic­to­risch maar ech­te re­a­li­teit. De pro­ble­men wor­den en­kel nog gro­ter als we nu niet de koe bij de ho­rens vat­ten.”

Lan­ge door­loop­tij­den

Via hun waterfactuur hoest­ten ge­zin­nen en be­drij­ven vo­rig jaar sa­men 387 mil­joen eu­ro aan ge­meen­te­lij­ke sa­ne­rings­bij­dra­gen op. Dat is te wei­nig, ver­mits de ko­men­de tien jaar 520 mil­joen eu­ro per jaar no­dig zal zijn om de no­di­ge pro­jec­ten te re­a­li­se­ren. Daar­naast blij­ken op het veld toch heel wat ob­sta­kels te be­staan die een ef­fi­ci­ën­te be­ste­ding van die mid­de­len in de weg staan.

“Groot pro­bleem is dat ge­meen­ten en in­ter­com­mu­na­les de­ze le­gis­la­tuur on­vol­doen­de pro­jec­ten krij­gen ge­re­a­li­seerd. De ge­mid­del­de door­loop­tijd van een ri­o­le­rings­pro­ject be­draagt vijf tot ze­ven jaar”, klaagt Fran­c­ken aan. Vol­gens haar zijn sterk toe­ge­no­men en/of ge­wij­zig­de wet­ge­ving (ar­che­o­lo­gie, ont­ei­ge­nin­gen…), on­ze­ker­heid in­za­ke fi­nan­cie­ring (sub­si­dies, lo­kaal pact…) en de com­bi­na­tie van ri­o­le­rings­pro­jec­ten met an­de­re pro­jec­ten zo­als de aan­leg van een fiets­pad, hier­van de oor­zaak.

Sa­men­wer­king

“Bij­ko­mend pro­bleem is dat het Vlaam­se ri­o­le­rings­land­schap heel sterk ver­snip­perd is, wat leidt tot een ge­brek aan uni­for­me vi­sie én een ge­brek aan ef­fi­ci­ën­tie”, zegt Fran­c­ken. “Ge­meen­ten, in­ter­com­mu­na­les, stu­die­bu­reaus en aan­ne­mers zijn spij­tig ge­noeg niet al­tijd de bes­te vrien­den. Maar in het ri­o­le­rings­be­heer an­no 2017 zul­len zij een so­li­de ver­stands­hu­we­lijk moe­ten slui­ten. De diep­ste valkuil is dat de par­tij­en el­kaar on­vol­doen­de ver­trou­wen en blij­ven ste­ken in een cul­tuur van ei­gen po­si­ties. Dat de zo­mer­se on­we­ders als­maar in­ten­ser wor­den, kun­nen we niet ver­mij­den. Maar met ver­een­de krach­ten en een door­dach­te vi­sie kun­nen we ons be­scher­men te­gen de wa­ter­over­last die er al­tijd zal zijn en kun­nen we er­voor zor­gen dat we de Eu­ro­pe­se doel­stel­lin­gen in­za­ke wa­ter­af­voer en -zui­ve­ring te­gen 2027 ha­len. Sa­men­wer­ken is dus de bood­schap en daar­in wil Vla­rio het voor­touw ne­men.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.