Pro­fes­sor Land­bouw­eco­no­mie Xa­vier Gel­lyn­ck is scherp voor de­mon­stran­ten ‘Boe­ren heb­ben het voor­al aan zich­zelf te dan­ken’

Het Nieuwsblad - - NIEUWS -

In plaats van de schuld voor de ma­lai­se in de land­bouw el­ders te zoe­ken, moe­ten de boe­ren voor­al naar zich­zelf kij­ken. Dat zegt pro­fes­sor Land­bouw­eco­no­mie Xa­vier Gel­lyn­ck van de UGent. ‘Het kan niet dat ze zo­maar ho­pen dat de over­heid – en dus de be­las­ting­be­ta­ler – wel zal bij­sprin­gen.’ TOM LE BACQ

‘Veeg voor je ei­gen deur. Kijk eerst naar je­zelf.’ Xa­vier Gel­lyn­ck, pro­fes­sor Land­bouw­eco­no­mie aan de UGent, is streng in zijn oor­deel over de ma­lai­se die de Bel­gi­sche boe­ren treft. ‘Ze kla­gen dat ze wei­nig geld krij­gen voor hun pro­duc­ten. Dat klopt, want ze zijn de zwakste scha­kel in de voe­dings­ke­ten. Dus ie­der­een zegt: laat ons de boe­ren maar de re­ke­ning pre­sen­te­ren als we wil­len be­spa­ren.’ En de land­bouw heeft zich­zelf in die po­si­tie ge­wron­gen, zegt Gel­lyn­ck. ‘Vroe­ger was het sim­pel voor een boer’, zegt hij. ‘Hij pro­du­ceer­de – melk, var­kens, tar­we – zo veel hij kon en bracht dat op de markt zon­der daar­bij na te den­ken. Er wa­ren sub­si­dies, er was een mi­ni­mum­in­ko­men. Dat is nu weg. De prijs stuikt in, en de sec­tor is niet voor­be­reid om­dat ze zich ja­ren­lang in slaap heeft la­ten wie­gen.’

Ver­e­ni­gen in hol­dings

Het aan­bod is te wei­nig af­ge­stemd op de markt, zegt Gel­lyn­ck. ‘Ze zijn kwaad op voe­dings­be­drij­ven en su­per­mark­ten. Maar als je met tien­tal­len boe­ren bij één ver­de­ler aan­klopt, en je biedt al­le­maal het­zelf­de pro­duct aan, dan is het lo­gisch dat

de prijs kel­dert. De Vlaam­se boe­ren voer­den gis­te­ren sa­men ac­tie, maar ze be­con­cur­re­ren el­kaar. Ze zou­den zich be­ter ver­e­ni­gen in hol­dings, om ster­ker te staan in on­der­han­de­lin­gen met af­ne­mers.’ En ze zou­den meer kun­nen in­zet­ten op kwa­li­teit, bij­voor­beeld door via de ‘kor­te ke­ten’ te wer­ken: recht­streeks in de buurt ver­ko­pen. ‘Er zijn er die daar­mee suc­ces boe­ken, al be­sef ik dat niet ál­le boe­ren het kun­nen doen’, zegt Gel­lyn­ck.

XA­VIER GEL­LYN­CK Pro­fes­sor Land­bouw­eco­no­mie

De sec­tor heeft zich ja­ren­lang in slaap la­ten wie­gen, en de boe­ren be­con­cur­re­ren voor­al el­kaar. Ze zou­den zich be­ter ver­e­ni­gen

Ve­len zijn af­han­ke­lijk van ex­port en de we­reld­wij­de markt, waar prij­zen enor­me spron­gen ma­ken. ‘We kun­nen blij­ven ba­sis­pro­duc­ten pro­du­ce­ren als UHT-melk ( lang houd­ba­re melk, nvdr.), melk­poe­der en bo­ter’, zegt hij. ‘Dat heb­ben we lang in groei­lan­den in Azië kun­nen ver­ko­pen, maar daar pro­be­ren ze ook zélf te pro­du­ce­ren.’ De land­bou­wers wil­len dat Eu­ro­pa bij­springt en quo­ta op­legt met mi­ni­ma­le, kos­ten­dek­ken­de prij­zen voor melk op de Eu­ro­pe­se markt. ‘Maar moe­ten we echt de over­heid – en dus de be­las­ting­be­ta­ler – la­ten bij­sprin­gen? Dat kan al­leen tij­de­lijk’, zegt Gel­lyn­ck. ‘On­der­tus­sen moet de land­bouw zich her­struc­tu­re­ren en mo­der­ni­se­ren. In el­ke land­bou­wers­op­lei­ding zou een cur­sus mar­ke­ting moe­ten zit­ten, zo­dat boe­ren we­ten hoe de markt werkt.’

Bu­reau-uit­leg

Hen­drik Van­dam­me, de voor­zit­ter van het Al­ge­meen Boe­ren Syn­di­caat, zegt dat de ana­ly­se van Gel­lyn­ck ‘ty­pi­sche uit­leg is van ie­mand die voor­al ach­ter zijn bu­reau zit’. ‘We moe­ten ons aan­pas­sen aan de markt? Een boer zaait in ok­to­ber en oogst in au­gus­tus. Je kan niet voor­spel­len dat Rus­land een em­bar­go zal op­leg­gen. En er zijn boe­ren die zich groe­pe­ren om sa­men te on­der­han­de­len met dis­tri­bu­teurs. Maar wij kun­nen niet op te­gen lan­den die aan min­der ei­sen moe­ten vol­doen en die ons dus on­eer­lij­ke con­cur­ren­tie aan­doen. Daar moet Eu­ro­pa wél in tus­sen­ko­men.’

El­ke dag kei­hard wer­ken, zwa­re schul­den en een ge­bro­ken hu­we­lijk: dat is de ba­lans van twin­tig jaar land­bouw voor Kris Teu­gels (37) uit Tiel­ro­de. Hij heeft een hon­derd­tal melk­koei­en en krijgt nu 26 cent voor een li­ter melk. ‘Dat moet 35 cent zijn om uit de kos­ten te ko­men’, zegt hij. ‘Ik kom al een jaar niet meer rond. Ik heb me in de schul­den moe­ten ste­ken om mijn boer­de­rij aan al­le nor­men te la­ten vol­doen. Ik moest uit­stel van be­ta­ling vra­gen aan de bank. Ik weet ze­ker dat dat bij veel col­le­ga’s ook zo is. Hier ko­men fail­lis­se­men­ten van, zelfs fa­mi­lie­dra­ma’s. We le­ven in om­stan­dig­he­den waar­aan ge­zin­nen ka­pot gaan.’

Hij spreekt uit er­va­ring. ‘De toe­stand van het be­drijf speel­de een rol bij mijn schei­ding. Mijn vrouw en ik werk­ten ons el­ke dag te plet­ter, maar er kwam geen geld bin­nen. Dat zorgt voor span­nin­gen. Het is sim­pel: ik wil geen schat­ten ver­die­nen, maar eer­lijk be­taald wor­den.’ ‘On­ze ac­ties mo­gen de bur­gers niet tref­fen. Maar ie­der­een moet we­ten hoe erg de si­tu­a­tie is. Mijn zoon­tje Vic is er van­daag ook bij. Ten­zij er iets ver­an­dert, ge­loof ik niet meer in zijn toe­komst in de land­bouw.’

Land­bou­wer: ‘Ma­lai­se heeft me mijn hu­we­lijk ge­kost’

Fo­to: gvh

Kris Teu­gels nam zijn zoon Vic mee gis­te­ren. ‘Ik ge­loof niet meer in zijn toe­komst in de land­bouw.’

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.