Ras­tu li ci­je­ne hra­ne slu­čaj­no ili će glo­bal­no tr­ži­šte opet po­div­lja­ti i ru­ši­ti sve re­kor­de?

Cyber far­mer Vi­še je­du Po­traž­nja sa svjet­skog tr­ži­šta sve je ve­ća jer br­zo­ras­tu­će dr­ža­ve po­put Ki­ne po­ve­ća­va­ju stan­dard što bit­no utje­če na po­traž­nju, i ka­da Ki­ne­zi po­ve­ća­ju po­troš­nju me­sa po sta­nov­ni­ku za po­la ki­lo­gra­ma stva­ra se po­tre­ba za ogrom­nim uvoz

Poslovni Dnevnik - - KOMENTARI & ANALIZE - MIROSLAV KUSKUNOVIĆ miroslav.ku­sku­no­vic@ve­cer­nji.net

Jes­te li pri­mi­je­ti­li da su ci­je­ne hra­ne u va­šim tr­go­vi­na­ma opet po­če­le po­la­ko ras­ti, kao sre­di­nom proš­log de­set­lje­ća, ka­da su zbog snaž­ne ko­njun­k­tu­re na glo­bal­nom tr­ži­štu, ci­je­ne hra­ne ne­ko­li­ko go­di­na div­lja­le te ru­ši­le svo­je vi­še­go­diš­nje re­kor­de i stva­ra­le ogrom­nu po­traž­nju za ro­ba­ma. Iza to­ga je us­li­je­di­la ve­li­ka gos­po­dar­ska kri­za.

No­ve tren­do­ve na tr­ži­štu hra­ne pr­vo su pri­mi­je­ti­li tra­di­ci­onal­no ra­ci­onal­ni, šted­lji­vi, ali i bo­ga­ti Ni­jem­ci. Nji­ho­vi su me­di­ji ne­dav­no za­bi­lje­ži­li da njemački trgovci vi­še ne ratuju niskim cijenama, ni­ti privlače po­tro­ša­če ve­li­kim akcijama, ne­go da je pos­tup­no doš­lo do po­ve­ća­nja cijena mnogih ar­ti- ka­la i da se ta­kav trend oče­ku­je i da­lje. U Nje­mač­koj, ko­ja je poz­na­ta kao država s jed­nim od naj­po­volj­ni­jih cijena pre­hram­be­nih pro­izvo­da, ta­ko je za­bi­lje­že­no da su mnogi pre­hram­be­ni pro­izvo­di u po­s­ljed­njih dva­na­est mje­se­ci znat­no po­sku­pje­li, a pre­ma na­vo­di­ma sa­vez­nog ure­da za sta­tis­ti­ku rast cijena u tom seg­men­tu po­troš­nje iz­no­si oko tri pos­to, go­to­vo dvos­tru­ko vi­še od op­će sto­pe in­fla­ci­je u zem­lji.

Pad pro­izvod­nje ku­ku­ru­za

Ana­li­ti­ča­ri su kao raz­log za ta­kav ra­zvoj do­ga­đa­ja na­ve­li pres­ta­nak ra­ta cijenama, koji je po­s­ljed­njih go­di­na bio vo­đen na nje­mač­kom tr­ži­štu koji je znat­no iz­gu­bio na in­ten­zi­te­tu.

Dok su ra­ni­je velike di­skont­ne ak­ci­je i po­pus­ti bili pra­vi do­ga­đa­ji, koji su se rek­la­mi­ra­li u ve­li­kom sti­lu, da­nas je tu vr­stu mar­ke­tin­ga go­to­vo ne­mo­gu­će pro­na­ći. Sma­nje­nja cijena ko­ja sa­da još tu i ta­mo bi­lje­že pos­ta­la su pra­va ri­jet­kost. S dru­ge stra­ne sve češ­će se bi­lje­že slu­ča­je­vi po­ve­ća­nja cijena pre­hram­be­nih pro­izvo­da, tvrde njemački ana­li­ti­ča­ri. I naj­no­vi­je ana­li­ze Eu­ros­ta­ta po­ka­zu­ju da u ožuj­ku ove go­di­ne sve gru­pe hra­ne čla­ni­ca EU bi­lje­že rast cijena za dva in­dek­s­na po­ena dok je u Hr­vat­skoj taj po­rast ma­nji i iz­no­sio je 1,2 in­dek­s­na po­ena.

Gru­pa me­sa i mes­nih pro­izvo­da bi­lje­ži u Hr­vat­skoj rast cijena od 1,8 in­dek­s­nih po­ena dok je taj rast kod svih čla­ni­ca ve­ći i iz­no­si 2,2 in­dek­s­na po­ena. Gru­pa mli­je­ka i mli­ječ­nih pro­izvo­da kod EU čla­ni­ca u ožuj­ku bi­lje­ži rast ma­lo­pro­daj­nih cijena za 4,8 in­dek­s­nih po­ena dok je u Hr­vat­skoj taj rast zna­čaj­no ma­nji i iz­no­sio je 0,5 in­dek­s­nih po­ena.

Tr­ž­ne ci­je­ne mas­la­ca u prvom tromjesečju ove go­di­ne u EU su bi­le ve­će za 10,3%. Na bla­gi rast cijena uka­zu­je i FAO in­deks cijena. FAO in­deks cijena ko­ša­ri­ce os­nov­nih pre­hram­be­nih pro­izvo­da bio je u trav­nju go­to­vo ne­pro­mi­je­njen u od­no­su na pret­hod­ni mje­sec i iz­no­sio je u pro­sje­ku 173,5 bo­do­va, no u od­no­su na is­ti proš­lo­go­diš­nji mje­sec vi­ši je za 2,7 pos­to.

Naj­vi­še je u trav­nju po­ras­tao in­deks koji mje­ri kre­ta­nja cijena mli­je­ka i mli­ječ­nih pro­izvo­da, za 3,4 pos­to u od­no­su na ožu­jak, zr­ca­le­ći snaž­nu po­traž­nju za svim mli­ječ­nim pro­izvo­di­ma i iz­mje­nu pro­cje­na iz­voz­nih ka­pa­ci­te­ta na No­vom Ze­lan­du na­kon neo­če­ki­va­no ve­li­kog pa­da pro­izvod­nje mli­je­ka. In­deks cijena ži­ta­ri­ca ta­ko­đer je zna­čaj­ni­je uve­ćan, za 1,7 pos­to u od­no­su na ožu­jak, po­du­prt vi­šim cijenama pše­ni­ce zbog ri­zi­ka po­ve­za­nih s vre­me­nom koji bi mo­gli utje­ca­ti na urod u SAD-u. Pa­ra­lel­no je sma­nje­na pro­izvod­nja ku­ku­ru­za u Ar­gen­ti­ni zbog su­še i ma­njih za­si­ja­nih po­vr­ši­na u SADu po­di­gla ci­je­ne te ži­ta­ri­ce. U od­no­su na proš­lo­go­diš­nji tra­vanj ci­je­ne ži­ta­ri­ca vi­še su 15,4 pos­to.

U Hr­vat­skoj rast cijena 1%

Ne­dav­no objav­lje­ni po­da­ci Dr­žav­nog za­vo­da za sta­tis­ti­ku po­ka­za­li su ka­ko je u pr­va tri mje­se­ca ove go­di­ne u od­no­su na is­to raz­dob­lje lani, cijena hra­ne u Hr­vat­skoj ta­ko­đer bi­la ve­ća za oko 1 pos­to. Ras­le su ci­je­ne kod go­to­vo svih ka­te­go­ri­ja pri če­mu naj­vi­še kod ulja i mas­ti čak 9 pos­to, a ve­ći rast cijena bio je i kod vo­ća 5,3 pos­to. Za 3,2 pos­to su bi­le ve­će ci­je­ne ka­ve, ča­je­va i ka­kao, dok su ci­je­ne mli­je­ka, si­ra i ja­ja po­ve­ća­ne 2,4 pos­to. Pad cijena iz­ra­že­ni­ji je bio kod po­vr­ća – 8,6 pos­to, še­će­ra i slat­ki­ša 1,6 pos­to. Iako se u Hr­vat­skoj još uvi­jek ne mo­že go­vo­ri­ti o du­go­roč­nom tren­du, po­je­di­ni ana­li­ti­ča­ri vje­ru­ju ka­ko bi rast gos­po­dar­ske ak­tiv­nos­ti i za­ra­da mo­gao utje­ca­ti na ve­će ci­je­ne hra­ne. Is­ti­ču ka­ko se ne­što slič­no po­če­lo do­ga­đa­ti od 2005. go­di­ne, ka­da je u jednom tre­nut­ku doš­lo do ogrom­nih po­re­me­ća­ja na svjet­skom tr­ži­štu hra­ne, i ga­lo­pi­ra­ju­ćeg ras­ta cijena hra­ne, sve do gos­po­dar­ske kri­ze 2008. go­di­ne.

Po­je­di­ni ana­li­ti­ča­ri is­ti­ču ka­ko je pri­mje­ri­ce u od­no­su na 2005. u ožuj­ku ove go­di­ne gru­pa me­sa i mes­nih pro­izvo­da čla­ni­ca EU ima­la in­deks ras­ta od 125,6 dok je in­deks kod mli­ječ­nih pro­izvo­da i ja­ja u ožuj­ku bio 130. Istovremeno glo­bal­ni FAO in­deks za me­so u od­no­su na pro­sječ­nu ra­zi­nu glo­bal­nih cijena 2002. do 2004. iz­no­si 170, a za mli­ječ­ne pro­izvo­de 197.

Idu­ćih mje­se­ci bit će vid­lji­vi­je je­su li ovo sa­mo pri­vre­me­ni in­di­ka­to­ri ili smo po­no­vo uš­li u cik­lus vi­so­kih cijena hra­ne. Raz­lo­ga za rast cijena ima vi­še, a me­đu nji­ma va­lja uze­ti u ob­zir da je po­traž­nja sa svjet­skog tr­ži­šta sve ve­ća jer br­zo­ras­tu­će dr­ža­ve po­put Ki­ne, In­di­je, i dru­gih mno­go­ljud­nih ze­ma­lja, po­ve­ća­va­ju stan­dard što bit­no utje­če na po­traž­nju. Ka­da Ki­ne­zi po­ve­ća­ju po­troš­nju me­sa po sta­nov­ni­ku za po­la ki­lo­gra­ma, to stva­ra po­tre­bu za ogrom­nim uvo­zom i nji­hov je tr­ži­šte u sta­nju ap­sor­bi­ra­ti sve vi­ško­ve s EU tr­ži­šta.

EU pre­vi­še kom­pli­ci­ra

S dru­ge stra­ne, EU se za­pet­lja­la u svo­ju Za­jed­nič­ku po­ljo­pri­vred­nu po­li­ti­ku ko­ja je pos­ta­la pre­vi­še kom­pli­ci­ra­na i us­mje­re­na na eko­lo­gi­ju, a sve ma­nje na pro­izvod­nju, što bit­no utje­če na pro­izvod­ni ka­pa­ci­tet. Je li i to raz­log što se na tr­ži­štu do­ga­đa­ju naj­a­ve no­vih tren­do­va, ne­ga­tiv­nih za nas po­tro­ša­če, a po­zi­tiv­nih za pro­izvod­nju i tr­go­vi­nu? Hrvatska je u još težoj poziciji jer go­to­vo 50 pos­to svojih po­tre­ba za hranom uvozi.

O to­me stal­no pi­še­mo, pa se va­lja­mo za­pi­ta­ti što ako opet do­đe do ko­njun­k­tu­re cijena. Mo­gu li to bi­ti po­volj­ne okol­nos­ti i do­bra pri­li­ka za za­ra­du? Ne­ki će re­ći da je to no­va šan­sa za na­še po­ljo­pri­vred­ni­ke, no pi­ta­nje je ka­ko će to utje­ca­ti na krh­ki ži­vot­ni stan­dard građana.

NJEMAČKI TRGOVCI VI­ŠE NE RATUJU NISKIM

CIJENAMA, NE PRIVLAČE PO­TRO­ŠA­ČE VE­LI­KIM AKCIJAMA I DOŠ­LO JE DO PO­VE­ĆA­NJA CIJENA MNOGIH ARTIKALA

HRVATSKA JE U TEŽOJ

POZICIJI JER GO­TO­VO 50 POS­TO SVOJIH PO­TRE­BA ZA HRANOM UVOZI

Newspapers in Croatian

Newspapers from Croatia

© PressReader. All rights reserved.