Ri­jet­kost je da oba ro­di­te­lja đa­ka ra­de pu­no rad­no vri­je­me

Vecernji list - Hrvatska - - Politički magazin Obzor -

u si­tu­aci­ja­ma u ko­ji­ma mo­gu pos­lu­ži­ti kao lop­ti­ca za svje­to­na­zor­ske su­ko­be. A šu­ti se, osim u struč­noj jav­nos­ti, o to­me kak­ve su per­s­pek­ti­ve dje­ce si­ro­maš­nih ro­di­te­lja, ko­ji­ma ni vr­ti­ći ni­su dos­tup­ni, ni­ti im mo­gu ro­di­te­lji omo­gu­ći­ti pri­bliž­no jed­na­ke obra­zov­ne šan­se kao nji­ho­vim vrš­nja­ci­ma ko­ji ima­ju ja­ču ma­te­ri­jal­nu i sva­ku dru­gu pot­po­ru ro­di­te­lja.

Bes­pla­tan i škol­ski pri­bor

U Hr­vat­skoj go­to­vo tre­ći­ni dje­ce pri­je­ti ri­zik od si­ro­maš­tva, a zna se da odras­ta­nje u si­ro­maš­tvu no­si niz ne­ga­tiv­nih zdrav­s­tve­nih, psi­ho­lo­ških i obra­zov­nih po­s­lje­di­ca. Ne tre­ba se ču­di­ti što u dr­ža­vi u ko­joj do­bro­bit dje­ce ni­je pri­ori­tet i u ko­joj iz­os­ta­je pot­po­ra sus­ta­va ro­di­te­lji­ma ras­tr­za­nim iz­me­đu kre­di­ta, pos­lo­va zbog ko­jih je­dva kr­pa­ju kraj s kra­jem i bri­ge za dje­cu da­nas ima­mo naj­ve­ći broj obi­te­lji s jed­nim dje­te­tom. Iako bi Hr­vat­ska do 2020. tre­ba­la obu­hva­ti 95% dje­ce pred­škol­skim pro­gra­mom, po­da­ci su Dr­žav­nog za­vo­da za sta­tis­ti­ku po­raz­ni. Ta­ko su u škol­skoj go­di­ni 2015./2016. pred­škol­skim pro­gra­mom obu­hva­će­na 134.573 dje­te­ta, i to 17,6% dje­ce do 3 go­di­ne, 36,4% dje­ce u do­bi od 3 do 5 go­di­na te 46,1% dje­ce u do­bi od 5 do 7 go­di­na. Dok je pre­ma pri­jaš­njim po­da­ci­ma u eko­nom­ski bo­ga­ti­jim žu­pa­ni­ja­ma, Za­gre­bu, Is­tar­skoj i Pri­mor­sko-go­ran­skoj žu­pa­ni­ji obu­hvat dje­ce vr­ti­ći­ma iz­me­đu 59% i 76%, sli­je­de Za­gre­bač­ka, Ši­ben­sko-knin­ska, Va­ra­ždin­ska, Split­sko-dal­ma­tin­ska i Du­bro­vač­ko-ne­re­tvan­ska žu­pa­ni­ja u ko­ji­ma je oko po­lo­vi­na dje­ce uklju­če­na u pred­škol­ske ins­ti­tu­ci­je. S dru­ge stra­ne, u naj­si­ro­maš­ni­jim žu­pa­ni­ja­ma is­toč­ne i sre­diš­nje Hr­vat­ske, ko­je ima­ju i naj­vi­še sto­pe re­la­tiv­nog si­ro­maš­tva odras­lih i dje­ce, tek je od pe­ti­ne do naj­vi­še oko tre­ći­ne dje­ce obu­hva­će­no vr­ti­ći­ma. Pre­ma iz­vješ­ću mre­že Eurydi­ce iz 2014., objav­lje­nom u su­rad­nji s Eu­ros­ta­tom, ve­ći­na europ­skih zem­lja obve­za­la se omo­gu­ći­ti sva­kom dje­te­tu mjes­to u pred­škol­skom od­go­ju i obra­zo­va­nju. PISA tes­to­vi po­ka­za­li su da 15-go­diš­nji uče­ni­ci ko­ji su po­ha­đa­li pred­škol­ski od­goj i obra­zo­va­nje du­lje od go­di­ne uglav­nom pos­ti­žu bo­lje re­zul­ta­te u ma­te­ma­ti­ci od onih ko­ji ni­su. Još 2011. u EU je pro­sječ­na sto­pa su­dje­lo­va­nja 3-go­diš­nje dje­ce u pred­škol­skom od­go­ju i obra­zo­va­nju iz­no­si­la 82%. Sto­pa su­dje­lo­va­nja 4-go­diš­nje dje­ce u obra­zov­nim pro­gra­mi­ma bi­la je 91%, dok su se sto­pe za 5-go­diš­nja­ke, 6-go­diš­nja­ke i 7-go­diš­nja­ke po­ve­ća­va­le s go­di­na­ma s 95% na 98%, od­nos­no 99%. U Dan­skoj su od 2001. op­ći­ne po za­ko­nu obvez­ne osi­gu­ra­ti us­lu­ge pred­škol­skog od­go­ja i obra­zo­va­nja svoj dje­ci sta­ri­joj od 26 tje­da­na do 6 go­di­na, kad kre­ću u ško­lu, a ro­di­te­lji pla­ća­ju do 25% Ma­ri­je­ta s mu­žem, 10-go­diš­njom kće­ri i 9-go­diš­njim si­nom ži­vi u Ha­agu. Dje­ca idu u eu­rop­sku ško­lu ko­ja di­je­lom pra­ti ni­zo­zem­ski škol­ski sus­tav. U toj zem­lji naj­češ­će maj­ke ra­de po­la rad­nog vre­me­na ili ne ra­de uop­će dok su dje­ca ma­la, no Ma­ri­je­ta je za­pos­le­na. Os­nov­no obra­zo­va­nje ko­je ni­je obvez­no po­či­nje u toj zem­lji u do­bi od 4 go­di­ne, a obvez­na os­nov­na ško­la po­či­nje u do­bi od 5 go­di­na i čim di­je­te pros­la­vi pe­ti ro­đen­dan, mo­ra kre­nu­ti u ško­lu, ma­kar to bi­lo usred go­di­ne. Os­nov­na ško­la tra­je do 12. go­di­ne ka­da dje­ca po­la­žu “Ci­to za­vr­š­ni test pri­mar­nog obra­zo­va­nja” ko­ji je osmiš­ljen ka­ko bi im pre­po­ru­čio vr­stu sred­njo­škol­skog obra­zo­va­nja, što naj­bo­lje od­go­va­ra uče­ni­ku. Po­s­ljed­njih go­di­na ovaj test je, ka­že, ste­kao auto­ri­tet, ali pre­po­ru­ka nas­tav­ni­ka za­jed­no s miš­lje­njem uče­ni­ka i ro­di­te­lja ključ­na je u oda­bi­ru sred­nje ško­le. Dnev­ni bo­ra­vak za dje­cu je mo­guć do dje­te­to­ve 12. go­di­ne, no, ka­že, u prin­ci­pu je skup pa se Ni­zo­zem­ci­ma una­toč po­mo­ći dr­ža­ve vi­še is­pla­ti da je­dan ro­di­telj ne ra­di ili ra­di skra­će­no. Ri­jet­kost je da u Ni­zo­zem­skoj oba ro­di­te­lja ra­de pu­no rad­no vri­je­me. tro­ško­va. U Šved­skoj sva dje­ca od na­vr­še­ne go­di­ne ima­ju pra­vo na 15 sa­ti tjed­no u vr­ti­ći­ma, što se fi­nan­ci­ra iz jav­nih sred­sta­va, a ako ro­di­te­lji ra­de, dje­ca ima­ju pra­vo na cje­lod­nev­ni bo­ra­vak. Hr­vat­ska ni­je Šved­ska, ali ako se već hva­li­mo bes­plat­nim os­nov­no­škol­skim obra­zo­va­njem, tre­ba re­ći da je ono u pu­nom smis­lu te ri­je­či u Šved­skoj bes­plat­no. U toj zem­lji je sav škol­ski pri­bor za dje­cu bes­pla­tan, kao i ru­čak, a dje­ci za­pos­le­nih ro­di­te­lja osi­gu­ran je dnev­ni bo­ra­vak u ško­li do 18 sa­ti, u sklo­pu ko­jeg ima­ju sport­ske ak­tiv­nos­ti. Broj­ča­ne ocje­ne se uvo­de tek od VI. raz­re­da, a umjes­to ocje­na, u pr­vom pla­nu je zdrav­lje i pra­vi­lan ra­zvoj dje­ce.

Sa­mo ta­blet i rad­ni lis­ti­ći

– Pi­ta­nje je ko­li­ko je kod nas stvar do­bre vo­lje da dje­ci omo­gu­ći­mo da im bu­de bo­lje, a ko­li­ko je to po­s­lje­di­ca eko­nom­skih raz­lo­ga. Ro­di­te­lji su pri­si­lje­ni ra­di­ti po ci­je­li dan, jas­li­ce sa­me po se­bi ni­su do­bre za dje­cu, oso­bi­to ako se jed­na te­ta bri­ne o pu­no dje­ce, vr­ti­ći su nam pre­na­pu­če­ni, a škol­sku dje­cu ne­ma tko ču­va­ti, pa su sa­ma do­ma. Do su­tra mo­gu na­bra­ja­ti ne­dos­tat­ke na­šeg sus­ta­va u od­no­su na skan­di­nav­ske zem­lje. Kod nas lju­di za­vr­ša­va­ju kod li­ječ­ni­ka zbog so­ci­jal­no- eko­nom­skih raz­lo­ga, s gla­vo­bo­lja­ma, tr­bu­ho­bo­lja­ma i raz­nim pa­to­lo­gi­ja­ma jer su pre­op­te­re­će­ni obve­za­ma i ni­su u mo­guć­nos­ti pra­vil­no skr­bi­ti za dje­cu i bri­nu­ti se za obi­telj. Vi­di­mo i kod dje­ce ko­ja nam do­la­ze da se kod njih ne ra­di pri­mar­no o psi­hič­kom po­re­me­ća­ju, ne­go o po­re­me­ća­ju uz­ro­ko­va­nom ti­me jer ne funk­ci­oni­ra­ju te­melj­ne stva­ri u ško­li i obi­te­lji. Dje­ca u do­bi od 8, 9 i 10 go­di­na sa­ma su do­ma jer ih ne­ma tko ču­va­ti. Tje­ra ih se da pri­je odras­tu i osa­mos­ta­le se, a u odras­ta­nju ne­ma­te pre­ča­ca jer ako ide­te pre­ča­cem, to zna­či da će se na ra­zvoj dje­te­ta to pos­li­je lo­še odra­zi­ti. Ima­te pri­rod­ni ri­tam odras­ta­nja, sve dru­go, bi­lo da je pres­po­ro ili pre­br­zo, do­vo­di do smet­nji – go­vo­ri dr. Ne­nad Ja­ku­šić, dje­čji psi­hi­ja­tar i du­go­go­diš­nji vo­di­telj Cen­tra za za­šti­tu men­tal­nog zdrav­lja dje­ce i mla­dih za­gre­bač­ke Kla­iće­ve bol­ni­ce. U pro­sje­ku ve­ći­na dje­ce u do­bi od 10 go­di­na ni­su emo­ci­onal­no zre­la da os­ta­ju sa­ma u ku­ći, a kod nas, ka­že, pre­vi­še dje­ce na­kon ško­le sa­mo pro­vo­di vri­je­me do­ma, i to pred TV- om i kom­pju­to­rom. S dru­ge stra­ne, ve­ći­na ra­zvi­je­nih ze­ma­lja ima osi­gu­ra­ne dnev­ne bo­rav­ke za dje­cu do 12. go­di­ne. Ir­ska, pri­mje­ri­ce, za­bra­nju­je ro­di­te­lji­ma da ih ra­ni­je os­ta­ve sa­me do­ma. U Ni­zo­zem­skoj su od 2007. ško­le obvez­ne osi­gu­ra­ti urav­no­te­žen dnev­ni ras­po­red do 18 sa­ti jer se po­la­zi od pret­pos­tav­ke da ško­le mo­ra­ju po­nu­di­ti skrb za dje­cu na zah­tjev ro­di­te­lja. Dje­ca ima­ju pra­vo bi­ti u bo­rav­ku do 12. go­di­ne, ko­ji dr­ža­va di­je­lom su­bven­ci­oni­ra. No, Nizozemska ima ta­kav stan­dard da obi­telj mo­že sa­svim pris­toj­no ži­vje­ti ako je­dan od ro­di­te­lja ra­di skra­će­no, što je u toj zem­lji čes­ta prak­sa pa sva dje­ca i ne mo­ra­ju bi­ti u bo­rav­ku. Ma­ria, maj­ka 10-go­diš­nja­ki­nje ko­ja u Ha­agu, is­ti­na, po­ha­đa in­ter­na­ci­onal­nu ško­lu, pri­ča nam da joj di­je­te mo­že os­ta­ti u bo­rav­ku u ško­li do 18 sa­ti. U ško­lu nje­zi­na kći ne no­si ni­ka­kav pri­bor, ni­šta osim ga­ble­ca i knji­ga iz knjiž­ni­ce. – Škol­ske knji­ge mis­lim da i ne pos­to­je. Kod ku­će ih ne­ma­mo, a dje­ca u ško­li ko­ris­te ta­blet i rad­ne lis­ti­će. Kći mi u V. raz­re­du još uvi­jek ne­ma ocje­na. Dje­cu se uči u ško­li raz­miš­lja­ti i ni­ka­da, osim za pri­red­be, ne mo­ra­ju re­pro­du­ci­ra­ti gra­di­vo. No, pri­mi­je­ti­la sam da mi kći i bez štre­ba­nja sve­jed­no ba­ra­ta ogrom­nom ko­li­či­nom po­da­ta­ka. I ono što je naj­važ­ni­je, ov­dje ve­ći­na dje­ce vo­li ići u ško­lu – go­vo­ri Ma­ria. Na kra­ju go­di­ne u škol­skom iz­vje­šta­ju se opi­su­je u sva­kom pred­me­tu što je di­je­te svla­da­lo. Za­vr­š­ni škol­ski iz­vje­štaj uklju­ču­je i re­zul­ta­te je­di­nog tes­ta iz ma­te­ma­ti­ke i “spel­lin­ga”, pa ro­di­te­lji po re­zul­ta­ti­ma mo­gu vi­dje­ti je li im di­je­te u pro­sje­ku, iz­nad ili is­pod pro­sje­ka. U ško­li pos­to­je Nas­ta­vak na 30. stra­ni­ci

Newspapers in Croatian

Newspapers from Croatia

© PressReader. All rights reserved.