Tolu tale na veiqar­avi era vakaitavi kina na marama

Fiji Sun - - Siga Vou - MAIKA BO­LATIKI Feed­back: maikab@fi­jisun.com.fj

Esa tekivu­taka na Siga Vou na nodra veiqar­avi na marama. Sa vaka­maca­lataka oti na qalowaqa, tabisa, cere, na tak­i­taki kei na te­vutevu. Edaidai ni na wi­l­ika tale e tolu – na roqoroqo, na tikotiko kei na veilumu – me vaka e vaka­rautaka o Naomi Koroisama­nunu mai na Ta­bana ni Vosa kei na itovo VakaViti.

Ni wil­i­wili sara yani.

Na Roqoroqo

Na roqoroqo e imatai ni gauna mera lai roqota, lai reguca kina na gone sucu vou o ira na marama era sema vakadra vua.

Era na kau tabua, ibe, isulu ni gone kei na iyaya tale eso me lai vakaya­gataka na gone. Era na rawa ni lako vakaitoka­toka, vaka­mataqali se vakayavusa na marama mera lai roqoroqo. Nira sa roqota, ra reguca na gonevou, era na cavuta tiko eso na vosa n veivakasasameni se kaciva tiko na gone ena ya­cana ni veima­suti, me vakaoqo, “Tubuna, sabu! Na serau ni yaloka ni mata qo” se “Tubu cake, Tubuna, sa na waraki iko ga o ........... (cavuti na lu­vena sara) Ala se Salote, me qai nomu.” Eso era dau cavuta eso na vosa ni vakan­uinui vinaka ni na gone rawa ka se yalo­matua maimuri na gonevou qo “tubu cake mo qai dau tea na kedaru uvi, Ta­mana” se “Tubu to­tolo mo dau tali Nada.”

Era na roqota, ra reguca na gonevou o ira kece sara na yaco tiko yani ena roqoroqo. Ke ra lewe levu na marama, era na dui roqota vakalekaleka ga na gone ra so­lia tale yani vua e dua me roqo. Ke­vaka sa tukuni vei rau na itubu­tubu ni gonevou se rau sa ro­goca ga na in­aki­naki ni roqoroqo sa ki­lai na gauna niro­qoroqo,sa na raw a me rau vaka­rautaka tiko e dua na yaqona me qai ca­bori vei ira na lai roqoro qom ev aka vina vin a kat a ki kina na nodra doka se kauwait­aka na no dr aug onevou.E na son ag au na ecak ana mag i time ivakavinav­inaka. Oya san av aka tau sara ga ena nodrau rawa ka na itubu­tubu. Era na sega ni rairai kina vale ni gonevou o ira na wekana ke se bera tiko nira lai roqoroqo vua. Ena sega tale ga ni rawa me ra reguca na gonevou ke ra mai raica ni keveti yani ivale­nilotu se ina du­atani tale na vanua. Era na le­vea tiko na veiso­tari

kei na gonevou baleta ni se bera tiko nira lai roqoroqo. Baleta ni ka ga ni vei­wekani voleka, e sega kina ni dau cabo na veika e kau vei rau na veiti­nani, e dau tarai ga. Na iloloma eda so­lia e vakaraitaka na lo­mada, na noda raica na bibi se na dredre ni isema ni noda vei­wekani.

Qo e dua na noda ivaka­rau makawa na marama. E tiki ga ni noda bula ni veikauwait­aki vakavei­wekani.

Na Tikotiko

Ki­lai mai Tailevu me vabogi se kevekeve, mai Lau kei Naitasiri me bik­abika, mai Ka­davu me vabogi, mai Ya­sawa me roqoroqo se bo­giva. Ni sucu na gone vou ulumatua ni dua na turaga, ena vica na buin­gone era na lai tikotiko ga ena vale ni gone, mera kevekeve tiko me bogi tini ka me kakua ni tau e ra.

Ena so na gauna, era na tikotiko na buinigone me ya­cova e bo­giva na gone. Ena loma ni gauna qo, ena kau tiko yani vei ira na ke­dra tavako, voli vei ira na nodra isulu, vaka­rautaki tiko na ke­dra me ya­cova sara ni sa qai caka na vakasikasika ena io­ti­oti ni nodra siga vata. Ena qai caka na ke­dra mag­iti mera sa qai veisukayaki.

Ena levu na vanua, era na tiko na buinigone, me bo­giva. Era dau meke kina ni vakalasalasa o ira na buinigone era dau kevekeve tiko kei ira era dau lako yani ena dreke ba. E na­maki vakalevu na gauna me sa lutu kina na vi­cov­ico ni gone. E sa dau ka ni lasa sara vei ira na mai kevekeve tiko ena vale ni gone sucu vou ke lutu na vi­cov­ico ni gone ena gauna e keveta tiko kin ae du avei ira, kan iokoyae lu­tudonuikoy ana vi co vico,s ana dau ore, sa kena ibale­bale oya, me sa dau nona itavi na vaka­rautaka e dua na ke­dra mag­iti kei na yaqona. Na yaca ni mag­iti qo na Vaka­lutu ni Buto. E vakatabui me du­atani tale e cu­ruma yani na vale ni gone vou ena gauna era kevekeve tiko kina na buinigone. Ke­vaka e mani cu ruy a ni e du a tan itale,e san a vakaorei tale ga. E na ivola nei Solomone Buli­coko­coko, “Na Salusalu,” e kay an ia ore oTubunig one bale ta ni cu­ruma yani na vale ni se bera na vak­abo­giva, a lai nona ka ni ore mai na sakosako, ni kena liga. Ke­vaka e mai dua tale vei ira na marama e sega ni mai moce ena vale ni gone ena bogi, se lai nona i te itei,s el aivak amata ila la it aka na nona ibe ena gauna e dodonu me kevekeve tiko kina mai na vale ni gone ena loma ni bo­giva, e dau ore tale ga. E dau ka tu ga ni ore na tavako, yaqona se mag­iti. Na tikotiko se kevekeve se vak­abogi e dua na itavi bibi ni marama era lai qar­ava ena vale ni dua na gone sucu vou. E vakaraitaka na vakamen­emenei ni gone se qai sucu.

Na Veilumu

Oqo na nona lai lu­mu­darataki e dua na matanimeke mai vua e dua e sar­ava tiko na meke.

Ena so na gauna e dau lai sova tau­coko e dua na tavaya wai­wai vakasaluwak­i­taki vinakae bur adela nam ev aka vina vin a kata ki kina na nona matai na meke.

Ena gauna oqo sa ikuri tu ni noda iyau ni vakavinav­inaka na veivakubuti ena ilavo, loli se drega; veivakataubeni ena isulu, salusalu, it aube;veivak ate kite kit a ki en a ilavo veva; na vei­boro ena vouta kei na tibivuru, oya me waqa rawa na tavako ka lai vakani kina o koya em eke tiko.Edauc aka vakalevu na veilumu ena gauna ni ma­rau ni sigan­isucu kei na vakatawase. E dau veivakauqeti vei ira na lewe ni meke na kena vakavinav­inakataki tiko na meke ena gauna ka caka tiko ga kina na meke se na gauna sa lai ti niki na e du ana tik­ina, san a qai toro­cake tale na nona veimusuyaka na tolona ena meke. Ena so tale na gauna, sa dau kaci­vaki ga na vakavinav­inaka me vaka: Vinaka, vinaka saka na meke!(v aka vin a vin a kat a kin a mata ni meke) se Vinaka na lali! se Main­o­qun ala li!(v aka vin a vin a kat akiokoy­ae­qiril ali) se Main­oqu na laga! En av aka vin a vin a kat ak io koya e la­galaga tiko.

E dua na sala ni noda veivakac­ere­cerei oya na noda meketi ira na vu­lagi. Sa sala talega ni noda vei­dolei, noda veisausaumi­taka na veivakac­ere­cerei e caka vei keda ena noda so­lia na noda iyau ni vakavinav­inaka ena gauna ni meke.

Newspapers in English

Newspapers from Fiji

© PressReader. All rights reserved.