Het be­gin van het ein­de

De in­no­va­tie­ve PL 17 kon de te­loor­gang van het Fran­se merk Pan­hard niet voor­ko­men. Dat is jam­mer, want met zijn des­tijds voor­uit­stre­ven­de tech­niek is het nog steeds erg leuk om met de au­to een uit­stap­je over glooi­en­de, boch­ti­ge we­gen te ma­ken.

Classic Cars (Netherlands) - - Rij-Impressie - Tekst: Car­sten van Zan­ten, Jaap Pe­ters • Foto’s: Hen­ning An­ge­rer

Toe­ge­ge­ven, op voor­hand klinkt het niet heel aan­trek­ke­lijk om met een 42 pk ster­ke au­to de ber­gen van Tren­ti­ni in Ita­lië te be­stij­gen. Na­tuur­lijk gaat het bij een klas­sie­ker niet om de snel­ste tij­den, maar in dit ge­val hou­den we er zelfs re­ke­ning mee de berg he­le­maal niet op te ko­men. We vre­zen dat het rij­ple­zier ge­lij­ke tred houdt met het ver­mo­gen, maar on­ze gids van van­daag, Pan­hard-ken­ner Ben­ja­min Schnei­der, stelt ons ge­rust: “Je kunt de au­to echt wel de spo­ren ge­ven.” Schnei­der heeft een PL 17 in con­cours­staat en plaatst het ver­mo­gen van zijn pronk­stuk in het juis­te per­spec­tief. “Voor zijn tijd was de au­to vol­doen­de ge­mo­to­ri­seerd. Ook al is het maar een twee­ci­lin­der boxer­mo­tor met een inhoud van 851 cc, je zult on­der de in­druk zijn van de ma­nier waar­op hij zijn ver­mo­gen af­geeft.”

Toch weet Ben­ja­min niet al on­ze zor­gen weg te ne­men: van­we­ge het be­schei­den kop­pel van 69 new­ton­me­ter heeft de au­to het berg­op niet ge­mak­ke­lijk. Als we ons ver­die­pen in de au­to­sport van de ja­ren zes­tig, ver­an­dert ons beeld. In 1961 be­zet­ten drie Pan­hards PL 17 het ere­po­di­um in de Ral­lye Mon­te Carlo, die des­tijds uit min­stens zo­veel berg­pas­sen be­stond als on­ze rou­te van van­daag. De Pan­hards lie­ten au­to’s met veel gro­te­re mo­to­ren ach­ter zich. Bij de 24 Uren van Le Mans won een pro­to­ty­pe van Pan­hard in de klas­se tot 850 cc.

Ral­ly­ka­non

Van te­vo­ren klin­ken de au­to­sport­suc­ces­sen ons nog­al on­wer­ke­lijk in de oren, maar na een paar ki­lo­me­ter be­gin­nen we toch te ge­lo­ven dat de PL 17 des­tijds uit­blonk tij­dens ral­ly’s en op het cir­cuit. De klei­ne mo­tor heeft niet al te veel moei­te met de au­to, die on­danks zijn leng­te van 4,60 me­ter maar iets meer dan 800 ki­lo weegt. De mo­tor bouwt zijn ver­mo­gen li­ne­air op over een breed toe­ren­ge­bied. Hoe­wel een toe­ren­tel­ler ont­breekt, moet de twee­ci­lin­der toe­ren­tal­len tot net on­der de 6000 tpm aan­kun­nen. Het vol­le­di­ge ver­mo­gen van 42 pk staat pa­raat bij 5300 tpm. Dat gaat ge­paard met een ge­luid dat nau­we­lijks in woor­den te vat­ten is. Het is een bij­na agres­sief soort knor­ren, dat een heel klein beet­je doet den­ken aan het ge­luid van een BMW-boxer­mo­tor. Het klinkt al­leen wat meer on­der­drukt en is daar­door nog mar­kan­ter. We ra­ken in de stem­ming en wor­den fan van het ge­luid.

De af­stem­ming van het PL 17-on­der­stel kun­nen we spor­tief-ste­vig noe­men. Dat ver­rast ons wel, om­dat Fran­se klas­sie­kers be­kend­staan om hun on­ge­ë­ve­naar­de com­fort. Ben­ja­min vat de rij­ei­gen­schap­pen als volgt sa­men: “Je kunt er pri­ma de bocht mee door, maar dan zit je van­we­ge de glad­de voor­bank wel bij de bij­rij­der op schoot.” De bank heeft niet al­leen ge­brek aan zij­de­ling­se steun, maar ook aan com­fort. De zit­ting is nau­we­lijks ge­vuld, daar­om heeft Ben­ja­min al­tijd een paar kus­sens ter op­vul­ling bij zich.

Uit­stel van exe­cu­tie

Ruim­te biedt de PL 17 in over­vloed. In de re­cla­me­spot­jes die des­tijds wer­den uit­ge­zon­den, werd tel­kens weer ver­teld dat er zes per­so­nen in de au­to pas­ten. Het ge­tal 17 ver­wijst daar ook naar, al moet je wel Io­ni­ca Smeets he­ten om te snap­pen hoe dat zit. Na wat ge­puz­zel be­grij­pen we het: het is de op­tel­som van de for­mu­le ‘vijf fis­ca­le pk’s, zes li­ter ver­bruik en zes per­so­nen’.

Die zes per­so­nen hoe­ven zich bo­ven­dien niet eens in te hou­den als ze ba­ga­ge wil­len mee­ne­men. Er past 527 li­ter in de kof­fer­ruim­te. Je kunt de ach­ter­bank trou­wens ook he­le­maal ver­wij­de­ren, zo­dat het laad­vo­lu­me nog veel gro­ter wordt.

De PL 17 was in 1959 de op­vol­ger van de Dy­na Z. Het was ei­gen­lijk geen vol­le­dig nieuw mo­del, maar meer een om­vang­rij­ke fa­ce­lift. De Dy­na Z had in het be­gin een bij­zon­de­re car­ros­se­rie van alu­mi­ni­um, maar daar­van werd de pro­duc­tie te duur. Van­daar dat Pan­hard al snel over­ging op een con­ven­ti­o­ne­le sta­len va­ri­ant. In 1955 kreeg Cit­ro­ën 45 pro­cent van de Pan­hard-aan­de­len in han­den en werd het be­drijf, dat diep in de ro­de cij­fers zat, gron­dig ge­sa­neerd. Hoe­wel de Pan­hard PL 17 een van de meest in­no­va­tie­ve mo­del­len van zijn tijd was, kon hij de neer­waart­se spi­raal waar­in Pan­hard zich be­vond niet om­bui­gen. Hoog­uit zorg­de hij voor uit­stel van exe­cu­tie.

Niet ge­wild

De PL 17 van Ben­ja­min Schnei­der werd in ok­to­ber 1959 op ken­te­ken ge­zet en is van de eer­ste se­rie, die in­tern L1 werd ge­noemd. Dit mo­del is voor­al te her­ken­nen aan de ver­keerd om schar­nie­ren­de voor­por­tie­ren. Maar ook de­ze uit­spat­ting was van kor­te duur: in 1960 maak­ten de zelf­moord­deu­ren plaats voor ge­wo­ne por­tie­ren. Pan­hard maak­te van de ge­le­gen­heid ge­bruik om ook de mo­tor een

Je moet Io­ni­ca Smeets he­ten om te be­grij­pen waar de naam PL 17

van­daan komt.

up­da­te te ge­ven, al wa­ren de wij­zi­gin­gen mi­ni­maal. De ci­lin­der­in­houd daal­de van 851 naar 848 cc en het ver­mo­gen bleef ge­lijk. De la­te­re PL 17-mo­del­len (van­af 1963) her­ken je aan de ‘wenk­brau­wen’ van ge­bor­steld alu­mi­ni­um bo­ven de kop­lam­pen. De ach­ter­lich­ten wer­den in één unit on­der­ge­bracht.

De jaar­lijk­se pro­duc­tie-aan­tal­len wa­ren in die tijd al flink ge­daald. Na­dat Cit­ro­ën Pan­hard in 1965 vol­le­dig had over­ge­no­men, was het ein­de van de PL 17 al bij­na een feit. Na 150.000 een­he­den werd de pro­duc­tie ge­staakt. De mees­te au­to’s ble­ven in thuis­land Frank­rijk. In Ne­der­land wer­den er via het Cit­ro­ën-dea­ler­net­werk toch nog meer dan 1000 ver­kocht, maar in Duits­land zijn bij­voor­beeld maar 200 exem­pla­ren in­ge­voerd. Door­dat in Frank­rijk ver­ras­send veel exem­pla­ren be­waard zijn ge­ble­ven, on­der­vindt Ben­ja­min nau­we­lijks pro­ble­men met het vin­den van on­der­de­len. Dat blijft zo, ver­wacht hij. Al zal de au­to, on­danks zijn raf­fi­ne­ment, nooit een ge­wil­de klas­sie­ker wor­den. “De prij­zen blij­ven laag”, denkt Ben­ja­min, maar dat deert hem niet. Hij deed drie jaar over de res­tau­ra­tie en pie­kert er niet over om de au­to weg te doen. En dat snap­pen we na on­ze rit maar al te goed.

Zelf­moord­deu­ren voor een ge­mak­ke­lij­ke in­stap.

De sla­pe­ri­ge blik doet geen recht aan de in­druk­wek­ken­de pres­ta­ties van de PL 17. De Pan­hard PL 17 heeft een in­druk­wek­ken­de ra­ce­his­to­rie: hij be­zet­te bij de Ral­ly van Mon­te Carlo in 1961 het vol­le­di­ge po­di­um in zijn klas­se.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.