I LO­VE 1993

In 1993 zat er een lucht­je aan Por­sche en wa­ren de be­ren los bij Volks­wa­gen. Ford bouw­de een we­reld­au­to en Re­nault dans­te de twist, de swing én de tan­go. On­der­tus­sen ram­mel­den twee nieu­we Ko­re­aan­se mer­ken aan de poort en be­dacht ver­keers­mi­nis­ter Han­ja Ma

Classic Cars (Netherlands) - - INHOUD - Tekst: Jaap Pe­ters

Er zit een lucht­je aan Por­sche en de be­ren zijn los bij Volks­wa­gen

El­ke nieu­we Por­sche 911 is groot nieuws. Maar in re­tro­spec­tief is de ont­hul­ling van de El­fer in 1993 net even bij­zon­der­der. Een Por­sche 911 cre­ëer je niet zo­maar: vorm­ge­ving, mo­tor­ge­luid en rij­ei­gen­schap­pen moe­ten aan stren­ge his­to­ri­sche ei­sen vol­doen. Trouw aan het oer­mo­del is van groot be­lang. Bij de 993 – zo­als de in­ter­ne be­na­ming is – leek al­les op z’n plaats te val­len. De pers was ly­risch over het de­sign en de rij­ei­gen­schap­pen. In ver­ge­lij­king met zijn voor­gan­ger was het onderstel be­ter, wa­ren de rem­men krach­ti­ger en de ban­den bre­der. Bo­ven­dien daal­den de on­der­houds­kos­ten spec­ta­cu­lair dank­zij een nieuw klep­pen­sys­teem voor de mo­tor. En dan dat on­ver­vang­ba­re ge­luid van de lucht­ge­koel­de boxer­mo­tor: Por­sche had een Meis­ter­st­ück ge­cre­ëerd.

Lucht­ge­koeld. Het staat in ka­pi­ta­len in de bij­bel van de 911-adep­ten. Maar zo­als be­kend, kreeg de op­vol­ger van de 993 een boxer­mo­tor die met wa­ter werd ge­koeld. De Por­sche 993 werd er nog le­gen­da­ri­scher door en is 25 jaar na zijn in­tro­duc­tie een van de meest ge­wil­de 911’s. Min­der be­kend is dat de 993 ook de laat­ste Por­sche 911 was waar­bij de zij­spie­gels links en rechts asym­me­trisch ge­mon­teerd wa­ren. Dat ge­beur­de al sinds 1972, toen je voor het eerst een 911 met twee­de bui­ten­spie­gel kon be­stel­len. Een ont­werp­fout­je, dat pas bij de

996 werd recht­ge­zet. Daar wer­den de spie­gels sym­me­trisch te­gen de raam­stij­len ge­schroefd.

Een bij­zon­der Brits ver­haal

Er was meer groot sport­wa­gen­nieuws in 1993. Zo pre­sen­teer­de As­ton Mar­tin de DB7, die ove­ri­gens pas in 1994 in pro­duc­tie ging. Op de au­to­sa­lon van Genè­ve, in maart 1993, kon ie­der­een hem al in het echt be­won­de­ren. Het ont­staan van de As­ton Mar­tin hangt van toe­val­lig­he­den aan el­kaar. De DB7 komt voort uit een sport­wa­gen van Ja­gu­ar, die nooit het dag­licht zou zien. De­ze au­to zou F-Ty­pe gaan he­ten. Ja­gu­ar was al in een ver­ge­vor­derd sta­di­um met de ont­wik­ke­ling er­van. Ford werd tij­dens het pro­ces ei­ge­naar van Ja­gu­ar en haal­de een dik­ke streep door het pro­ject: de au­to was te zwaar en te groot. Het le­ver­de een flin­ke fi­nan­ci­ë­le strop op, maar toch is de af­loop sprook­jes­ach­tig. De jon­ge ont­wer­per Ian Cal­lum to­ver­de op ba­sis van de F-Ty­pe als­nog twee mees­ter­wer­ken uit zijn pen: de DB7 en de la­te­re Ja­gu­ar XK. Het ver­haal wordt nog mooi­er als in 2014 het doek gaat van een nieu­we sport­wa­gen van Ja­gu­ar: de bloed­stol­lend mooie F-Ty­pe. De de­sig­ner? Ian Cal­lum.

Ook Ita­lië roer­de zich. De klei­ne fa­bri­kant De To­ma­so, in de ja­ren ze­ven­tig ei­ge­naar van Ma­se­r­a­ti, pre­sen­teer­de de Gu­arà. Tot het fail­lis­se­ment van De To­ma­so in 2004 wer­den on­ge­veer 50 stuks van de­ze zeld­za­me sport­wa­gen ge­bouwd. De Gu­arà was er als cou­pé en als ca­brio. De vier­li­ter V8-mo­tor met 272 pk werd ge­leend van BMW.

De Ja­gu­ar F-Ty­pe werd pas in 2014 ge­pre­sen­teerd, maar be­stond al in 1993.

Duit­se be­ren

BMW had goed nieuws te mel­den voor men­sen met een niet al te gro­te por­te­mon­nee. Dank­zij de in­tro­duc­tie van de 3-se­rie Com­pact had BMW een nieu­we in­stap­per, die je voor min­der dan 50.000 gul­den kocht. Aan­van­ke­lijk was de Com­pact er al­leen met een 1,6-li­ter mo­tor met 102 pk, la­ter volg­den meer va­ri­an­ten. De 3 Com­pact ruim­de in 2004 het veld voor de 1-se­rie.

Het be­lang­rijk­ste nieuws van de Gro­te Drie uit Duits­land was in 1993 de Mer­ce­des C-klas­se (W202). Hij volg­de de suc­ces­vol­le 190 op, waar­van liefst 1,8 mil­joen exem­pla­ren wa­ren ver­kocht. Wie eerst een 190 reed en over­stap­te naar de C-klas­se, was aan­ge­naam ver­rast door de stan­daard air­bag. Ook een toe­ren­tel­ler kreeg je voor niets. Wel moest je bij­be­ta­len voor een ski­luik, maar dat deed de Mer­ce­des-rij­der graag, want bij de 190 was er über­haupt geen door­laad­mo­ge­lijk­heid. Gro­te vraag was of de C-klas­se het suc­ces van de 190 kon over­tref­fen. En ja­wel: de boek­hou­der van Mer­ce­des con­sta­teer­de aan het ein­de van de le­vens­cy­clus te­vre­den dat de tel­ler op 1.847.382 stuks stond.

De C-klas­se werd in mei 1993 ge­ïn­tro­du­ceerd. Ne­der­land­se be­lang­stel­len­den hoef­den niet per se een au­to­blad te ko­pen om te kij­ken hoe de Mer­ce­des er­uit­zag. Sinds die maand le­ver­de XS4ALL iets nieuws aan par­ti­cu­lie­ren: In­ter­net, toen nog trots met hoofd­let­ter ge­schre­ven. Al was het de vraag of je toen ge­mak­ke­lijk een plaat­je van de Mer­ce­des C-klas­se zou vin­den op het we­reld­wij­de web, want zoek­ma­chi­nes als Goog­le lie­ten nog ja­ren op zich wach­ten.

Er was in 1993 ook nieuws over neus­be­ren. Niet uit de step­pen van Ar­gen­ti­nië, waar ze op ha­ge­dis­sen ja­gen, maar uit Wolfs­burg. ‘Neus­beer’ was de bij­naam van de Volks­wa­gen Pas­sat uit 1988, met zijn mi­ni­ma­lis­ti­sche voor­kant zon­der gril­le. De beer was los toen de con­ser­va­tie­ve Volks­wa­gen-ko­pers de­ze au­to on­der ogen kre­gen. Een voor­kant zon­der gril­le von­den ze veel te ge­waagd, van­daar dat de­ze bij een in­grij­pen­de fa­ce­lift in de herfst van 1993 te­rug­keer­de. De nieu­we gril­le stond be­kend als de

Hap­py Fa­ce.

De Ko­re­a­nen ko­men

Ne­der­land maak­te in 1993 ken­nis met twee nieu­we mer­ken uit Zuid-Ko­rea. SsangYong kwam met de Mus­so op de prop­pen. Mo­to­risch had nie­mand klach­ten over de­ze au­to: zo­wel de ben­zi­ne- als de die­sel­mo­to­ren wer­den bij Mer­ce­des in­ge­kocht. Maar dat de­sign! SsangYong dacht slim te zijn door een Eu­ro­pe­se ont­wer­per aan te ne­men. Ken Gr­een­ley, die col­le­ges over au­to­de­sign gaf aan het Roy­al Col­le­ge of Art in Lon­den, mocht aan de slag bij de Ko­re­a­nen. Gr­een­ley dacht wel­licht dat dit een mooie kans was om on­ster­fe­lijk te wor­den. Hij be­dacht naast de Mus­so (1993) ook de Ro­di­us (2004). La­ten we het zo zeg­gen: we ver­wach­ten niet dat de au­to’s ooit top-

Het leuk­ste wat we kun­nen mel­den over de SsangYong Lus­so, is dat dit het Ko­re­aan­se woord is

voor neus­hoorn.

stuk­ken wor­den bij een vei­ling van Bon­hams. Het leuk­ste wat we kun­nen mel­den over de Lus­so, is dat dit het Ko­re­aan­se woord is voor neus­hoorn.

Ook bij het an­de­re nieu­we merk uit Zuid-Ko­rea was het aan­van­ke­lijk maar de vraag of er suc­ces zou ko­men. Kia liet Ne­der­land in 1993 ken­nis ma­ken met de op de Maz­da 323 ge­ba­seer­de Sep­hia. De au­to kon geen pot­ten bre­ken, maar met Kia kwam al­les goed. Het is, na de over­na­me door Hyun­dai in 1998, in­mid­dels een ge­ves­tig­de naam in de au­to­we­reld.

Wie een Mus­so of een Sep­hia had ge­kocht, had in 1993 al veel kans op fi­le­leed. Voor­al in de Rand­stad lie­pen de we­gen snel vol. Mi­nis­ter Han­ja Maij-Weg­gen meen­de een slim­me op­los­sing te heb­ben be­dacht: langs de A1 had ze een car­pool­strook la­ten aan­leg­gen. Je mocht er al­leen over­heen rij­den als je met drie of meer men­sen in de au­to zat. Het idee was leuk: hard langs de fi­le scheu­ren, ter­wijl je met je reis­ge­no­ten de voet­bal­uit­sla­gen en de schar­rels van de di­rec­teur door­neemt. Toch werd het een flop: haar voor­gan­ger, Tjerk Wes­ter­terp, liet zich op de dag van de ope­ning al be­keu­ren ter­wijl hij in z’n een­tje in de au­to zat. Wes­ter­terp wil­de een proef­pro­ces uit­lok­ken. Niet zo fijn voor de pr-cam­pag­ne van Maij-Weg­gen. Bo­ven­dien ble­ken men­sen lie­ver in de fi­le te staan met een och­tend­hu­meur dan over de car­pool­strook te rij­den met kof­fie knoei­en­de en flau­we mop­pen ver­tel­len­de col­le­ga’s. De pe­per­du­re strook van Ma­ijWeg­gen werd al na krap een jaar in een wis­sel­strook ver­an­derd en ver­dween met de re­cen­te ver­bre­ding van de A1.

Fran­se ba­by’s

On­der­tus­sen zong Ne­der­land mee met de num­mer 1-hits No Li­mit van 2 Un­li­mi­ted, What’s Up van de 4 Non Blon­des en Mr. Blue van Re­né Klijn. En met een Fran­se peu­ter, Jor­dy, die een Eu­ro­pe­se hit scoor­de met Dur dur d’être bé­bé. Ge­luk­kig was niet al­les wat uit Frankrijk kwam, te­nen­krom­mend. Bij Re­nault

wer­den de eerste au­to’s ge­pre­sen­teerd die be­dacht wer­den on­der lei­ding van hoofd­ont­wer­per Patrick Le Qué­ment. Eind ja­ren tach­tig kreeg hij bij zijn aan­stel­ling de taak om voor op­schud­ding te zor­gen, na saaie flops als de R9 en de R11. Die op­schud­ding kwam er met de Twin­go, een sa­men­voe­ging van de woor­den twist, swing en tan­go. Al­les aan de­ze au­to was an­ders: zijn mer­k­waar­di­ge vorm­ge­ving, zijn di­gi­ta­le dashboard en zijn ver­bijs­te­ren­de hoe­veel­heid bin­nen­ruim­te. No­ta be­ne een 10 jaar oud pro­to­ty­pe van de Pool­se fa­bri­kant FSM, de Beskid, dien­de als in­spi­ra­tie­bron voor de Twin­go. Re­nault ont­kent dit, maar na een Goog­le-rond­je (in­ter­net­ten is sinds 1993 iets ge­mak­ke­lij­ker ge­wor­den) zijn de over­een­kom­sten frap­pant … Hoe dan ook rin­kel­de de kas­sa bij Re­nault: er wer­den 2,6 mil­joen Twin­go’s van de eerste ge­ne­ra­tie ver­kocht. De au­to werd een de­sign­klas­sie­ker.

Cit­ro­ën kwam ook met een be­lang­rijk mo­del: de Xan­tia, die de suc­ces­vol­le BX op­volg­de. Een hy­dro­pneu­ma­tisch veer­sys­teem was toen nog van­zelf­spre­kend bij el­ke gro­te Cit­ro­ën. Bij de Xan­tia kon je voor het eerst va­ri­ë­ren tus­sen een sport- en een com­fort­stand. Peugeot pre­sen­teer­de de 306. In te­gen­stel­ling tot zijn voor­gan­ger, de 309, werd het een ver­koop­suc­ces.

De se­dan en de ran­ke, door Pin­in­fa­ri­na ge­te­ken­de 306 Ca­bri­o­let kwa­men een jaar la­ter. Pas in 1997 volg­de de Break.

Op­vol­ger voor de Mon­tego

Ro­ver was in 1993 nog ali­ve and kic­king en kwam met de 600. Hij deel­de zijn tech­niek met de Hon­da Ac­cord. Echt moei­lijk was het niet om en­thou­si­ast te zijn over de Ro­ver 600, als je be­denkt dat zijn voor­gan­ger de Aus­tin Mon­tego was. Over en­thou­si­as­me ge­spro­ken: wat vindt u van de Su­zu­ki Wa­gon R+? Hij werd in 1993 in Ja­pan ge­pre­sen­teerd, maar kwam pas in 1997 naar Ne­der­land. In de ja­ren er­na kon je de klok er­op ge­lijk­zet­ten dat je er een­tje aan­trof op de par­keer­plaats van een be­jaar­den­flat. Opel kwam met zijn ei­gen ver­sie: de Agi­la.

Ne­der­land keek in mei hoe Fey­en­oord kam­pi­oen werd. FC Gro­nin­gen werd met 5-0 ver­sla­gen en het Jo­hn de Wolf-pe­tje was rond Rotterdam een ma­te­loos po­pu­lair ac­ces­soi­re. Bij Fiat had­den ze an­de­re din­gen aan hun hoofd: daar werd hard ge­werkt aan de op­vol­ger van de Uno. Dat werd de Pun­to. De au­to was in 1993 nog niet over­al le­ver­baar, dus kon hij pas in 1994 mee­doen met de toen nog pres­ti­gi­eu­ze ti­tel Au­to van het Jaar. De Nis­san Mi­cra was ti­tel­hou­der in 1993 en gaf het stok­je eind dat jaar over aan de Ford Mon­deo. Die naam had Ford niet toe­val­lig ge­ko­zen. De Mon­deo was geen au­to voor één spe­ci­fie­ke markt, maar voor de he­le we­reld. An­ders dan zijn voor­gan­ger Sier­ra, had hij voor­wiel­aan­drij­ving. Twee be­roem­de

Lie­ver in de fi­le met een och­tend­hu­meur

dan op de car­pool­strook met

je col­le­ga.

man­nen hiel­pen mee aan het suc­ces van de Mon­deo. Voor­ma­lig For­mu­le 1-cou­reur Jac­kie Ste­wart was be­trok­ken bij de af­stem­ming van het onderstel, ter­wijl Qu­een-gi­ta­rist Bri­an May met Dri­ven by You een pas­send num­mer bij de tv-re­cla­me schreef.

Op 31 de­cem­ber 1993 keek Ne­der­land naar Jee­tje

me­t­eetje, ’t was me het jaar­tje wel, een soort ou­de­jaars­show met Paul de Leeuw. Of de au­to­ver­ko­pers een vro­lijk oud en nieuw be­leef­den, is maar de vraag, want met 391.934 ver­koch­te au­to’s was 1993 een bij­zon­der ma­ger jaar. Het jaar staat nu nog steeds in de top vijf van minst vet­te ja­ren in de af­ge­lo­pen vier de­cen­nia.

Eén van de eerste mees­ter­wer­ken van Ian Cal­lum: de As­ton Mar­tin DB7.De Gu­arà be­te­ken­de de zwa­nen­zang van het klei­ne Ita­li­aan­se merk De To­ma­so.Ach­ter­af bleek de Por­sche 993 de laat­ste lucht­ge­koel­de 911. Me­de daar­om is-ie on­ge­kend po­pu­lair als klas­sie­ker.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.