Een zwart gat ma­ken

C’t Magazine - - Nieuws | Processors -

Door een rönt­gen­straal van een ex­treem krach­ti­ge la­ser te rich­ten op xe­n­o­na­to­men en twee soor­ten mo­le­cu­len met een jo­di­um­atoom, ver­lo­ren de mo­le­cu­len vrij­wel al­le elek­tro­nen en ex­plo­deer­den. Het re­sul­taat: een mi­nus­cuul mo­le­cu­lair zwart gat. Dit al­les ge­beur­de bin­nen slechts der­tig fem­to­se­con­den (een mil­joen­ste van een mil­jard­ste van een se­con­de).

De on­der­zoe­kers van het SLAC Na­ti­o­nal Ac­ce­le­ra­tor La­bo­ra­to­ry hou­den zich on­der an­de­re be­zig met ex­pe­ri­men­teel en the­o­re­tisch on­der­zoek naar ele­men­tai­re deel­tjes­fy­si­ca met elek­tro­nen­stra­len en atoom­fy­si­ca. De door hen ge­bruik­te la­ser­straal is enorm krach­tig. Hij is zo'n hon­derd keer in­ten­ser dan als je al het zon­licht dat op de aar­de valt op een stuk­je ter groot­te van een post­ze­gel richt. Met spe­ci­a­le spie­gels werd de rönt­gen­straal ge­fo­cust op een ge­bied dat dui­zend keer klei­ner is dan de dik­te van een hoofd­haar.

De la­ser­straal ver­wij­der­de een groot deel van de elek­tro­nen van bin­nen­uit, een bij­zon­de­re pres­ta­tie. Na­dat de elek­tro­nen gro­ten­deels wa­ren weg­ge­haald, ble­ven er 'le­ge ato­men' over. Maar dit is nog niet al­les. Het jo­di­um kreeg door het ver­lie­zen van zijn elek­tro­nen een po­si­tie­ve la­ding en trok elek­tro­nen van de ato­men er om­heen (kool­stof, wa­ter­stof ) naar zich toe en stoot­te de­ze ui­t­ein­de­lijk ook af. Een jo­di­um­atoom kan na­me­lijk meer elek­tro­nen ver­lie­zen dan hij zelf heeft: die van zich­zelf plus die van de naast­ge­le­gen ato­men.

Het mo­le­cu­lai­re gat lijkt een beet­je op een echt zwart gat. Hij trekt ma­te­rie naar zich toe en 'eet' een flink deel van die ma­te­rie op. De ont­dek­king kan lei­den tot het ont­wik­ke­len van be­te­re in­stru­men­ten om mo­le­cu­len, vi­rus­sen en an­de­re klei­ne com­plexe ma­te­ri­a­len op de fo­to te zet­ten. Op die ma­nier kun­nen er be­te­re me­di­cij­nen wor­den ont­wik­keld. (avs)

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.