RGB-led­ver­lich­ting voor pc's en rand­ap­pa­ra­tuur

RGB-led­ver­lich­ting voor pc's en rand­ap­pa­ra­tuur

C’t Magazine - - Inbound 6/2018 - Chris­tof Win­deck

Hoe meer kleur, des te be­ter: veel pc-on­der­de­len zo­als gra­fi­sche kaarten, ge­heu­gen­reep­jes, ven­ti­la­to­ren en toet­sen­bor­den zijn voor­zien van RGB-leds. Maar el­ke fa­bri­kant heeft weer een ei­gen me­tho­de van aan­stu­ren, waar­door het niet al­tijd zo vlek­ke­loos werkt als ge­hoopt.

De een vindt het prach­tig, de an­der vindt het com­pleet to­ta­le on­zin: bont­ge­kleur­de leds bin­nen en bui­ten je pc. Soms heeft het nog een ze­ker nut, zo­als bij toet­sen­bor­den om in het don­ker de toet­sen te­rug te kun­nen vin­den. En som­mi­ge RGB-aan­stu­rin­gen waar­schu­wen voor een ho­ge cpu-tem­pe­ra­tuur door de cpu-ven­ti­la­tor rood op te la­ten lich­ten.

Voor het aan­stu­ren van de pc-licht­show zijn er ver­schil­len­de in­ter­fa­ces en con­cep­ten, waar we in dit ar­ti­kel op in­gaan.

Rood, groen & blauw

Met RGB-leds wor­den ro­de, groe­ne en blau­we leds be­doeld die sa­men in één chip­be­hui­zing zit­ten. De ge­meng­de kleu­ren ont­staan door de ro­de, groe­ne en blau­we leds met ver­schil­len­de sterk­te te la­ten op­lich­ten. Er zijn ook RGBW-leds die als ex­traatje wit­te leds heb­ben voor bij­voor­beeld fel­le knip­per­ef­fec­ten.

Be­hal­ve de RGB(W)-leds heb je ook elek­tro­ni­ca no­dig die de hel­der­heid van de af­zon­der­lij­ke kleur­ka­na­len aan­stuurt. Een groot aan­tal gra­fi­sche kaarten en ge­heu­gen­mo­du­les met ver­lich­ting zijn dank­zij in­ge­bouw­de con­trol­lers zon­der los­se ka­bels te ge­brui­ken en via soft­wa­re aan te stu­ren. Dit geldt ook voor toet­sen­bor­den en mui­zen met in­ge­bouw­de ver­lich­ting. Veel moe­der­bor­den met een prijs­kaart­je van 100 eu­ro of meer heb­ben ge­ïn­te­greer­de con­trol­lers voor on­board­leds, plus he­a­ders om led­strips aan te slui­ten. Ven­ti­la­to­ren met ver­lich­ting heb­ben

nog extra con­trol­lers no­dig. De­ze knoop je via usb aan je pc en con­fi­gu­reer je via (Win­dows-)soft­wa­re.

Er zijn twee apar­te me­tho­des om de RGB-leds aan te stu­ren. De sim­pe­le­re RGBleds heb­ben vier con­tac­ten: een ge­deel­de plus­pool en drie los­se mas­sa­lei­din­gen. De mas­sa­lei­din­gen wor­den door de con­trol­ler ge­bruikt voor de hel­der­heid van de kleur­ka­na­len, en dat geldt voor al­le aan­ge­stuur­de leds. RGB-leds van dit ty­pe op een strip of aan je moe­der­bord ver­an­de­ren hun kleu­ren al­le­maal te­ge­lijk.

Voor ef­fec­ten als een heen-en-weer­be­we­ging of een ver­an­de­ren­de re­gen­boog heb je los aan­stuur­ba­re RGB-leds no­dig. Die heb­ben na­men als WS2812B. In el­ke af­zon­der­lij­ke RGB-led zit be­hal­ve de drie led­chips ook nog een con­trol­ler­chip, die met een sim­pel se­ri­eel pro­to­col werkt. Di­gi­ta­le RGB-leds heb­ben slechts drie aan­sluit­pin­nen no­dig, na­me­lijk de plus, mas­sa en aan­stu­ring. Ze wer­ken mee­stal op 5V. Let op: de sim­pe­le RGB-leds wer­ken vaak op 12V. Bij som­mi­ge moe­der­bor­den moet je daar­voor een jum­per om­zet­ten. Als je twij­felt is het ver­stan­dig om er de hand­lei­ding van je moe­der­bord bij te pak­ken.

Moe­der­bordaan­slui­tin­gen voor led­strips met ana­lo­ge RGB-leds kom je va­ker te­gen. In de doos van het moe­der­bord zit­ten dan kor­te adap­ter­ka­bels voor stan­daard led­strips. Con­tro­leer van te­vo­ren hoe het zit met de pin­be­zet­ting van de aders en span­ning. Ook bij de 3-pins­aan­slui­tin­gen voor di­gi­ta­le led­strips loop je kans dat de pin­be­zet­ting an­ders in el­kaar zit. Vierpins RGB-leds wor­den ook '5050' ge­noemd. Dat heeft be­trek­king op de vier­kan­te chip­be­hui­zing van 5 mm per zij­de. Di­gi­ta­le RGB-leds zit­ten vaak ook in een 5050-be­hui­zing, dus dat zegt op zich­zelf niet zo veel. Bij elk RGB-led­ty­pe is het be­lang­rijk om de stroom­be­las­ting van de moe­der­bord­he­a­ders te con­tro­le­ren. Stan­daard is 2 tot 3 A. Een vuist­re­gel is dat 2 A ge­noeg is voor een 5V-strip met 60 leds of een 12V-strip met 120 leds. Ook een aan­tal usb-con­trol­lers van fa­bri­kan­ten als Cor­sair stu­ren led­strips aan zon­der extra adap­ters, maar dan al­leen die van het ei­gen merk. Om­dat de pin­be­zet­ting en stroom­be­las­ting niet dui­de­lijk is, is het wat las­ti­ger te be­pa­len hoe je goed­ko­pe­re RGB-led­strips moet aan­slui­ten.

Wir­war aan ka­bels

Bij gra­fi­sche kaarten en ge­heu­gen­mo­du­les wordt het aan­stu­ren van de leds ge­re­geld via de Sy­s­tem Ma­na­ge­ment Bus (SMBus), de pc-ver­sie van I2C. Je hebt geen extra ka­bel no­dig, maar er zijn wat na­de­len. Om­dat de SMBus ook door over­cloc­kingapps wordt ge­bruikt voor het over­klok­ken en an­de­re aan­stu­ren­de func­ties, kan het hier en daar tot pro­ble­men lei­den, zo­als op ver­schil­len­de fo­ra over RGB-ver­lich­ting ook staat. Ver­lich­te in­voer­ap­pa­ra­ten ge­brui­ken usb ook voor het aan­stu­ren van de ver­lich­ting, maar ze heb­ben niet al­le­maal ge­noeg aan het maxi­mum van USB 2.0 (2,5 W). Fa­bri­kan­ten heb­ben aan hun RGB-toet­sen­bor­den vaak een dik­ke, stug­ge ka­bel han­gen met een Y-ver­tak­king om meer stroom uit twee usb-poor­ten te kun­nen trek­ken. Dat is een wat twij­fel­ach­ti­ge op­los­sing, want het vol­doet niet aan de usb-spe­ci­fi­ca­tie.

An­de­re on­der­de­len met RGB-leds heb­ben veel extra ka­bels no­dig. We ne­men als ex­treem voor­beeld een Ther­mal­ta­ke­wa­ter­koe­ling­kit met ver­lich­te pomp, drie op­lich­ten­de ven­ti­la­to­ren en usb-con­trol­ler: we moesten daar ze­ven ka­bels voor leg­gen met een to­ta­le leng­te van 4,8 me­ter. De strips val­len wel niet zo ex­treem op door de zwar­te slee­ves, maar in een com­pac­te be­hui­zing wordt het toch al snel een war­boel aan ka­bels.

RGB-led­ven­ti­la­to­ren heb­ben mee­stal twee ka­bels. Een­tje is voor de aan­slui­ting

op een 4-pins-he­a­der op het moe­der­bord, de twee­de is voor de con­trol­ler. De con­trol­ler heeft op zijn beurt mo­lex- of sa­ta­stroom­stek­kers voor aan je voe­ding om zo 12V te krij­gen. Af­han­ke­lijk van hoe rij­ke­lijk uit­ge­rust je voe­ding wordt ge­le­verd, moet je Y-split­ters gaan ko­pen: nog meer rom­me­li­ge ka­bels.

Het aan­slui­ten van de usb-con­trol­ler heeft ook weer zo zijn pro­ble­men. Om on­be­ken­de re­de­nen ge­brui­ken meer­de­re fa­bri­kan­ten de ver­ou­der­de mi­ni-usb-aan­slui­ting in plaats van de al ja­ren be­schik­ba­re mi­cro-usb-aan­slui­ting. Func­ti­o­neel ge­zien le­vert dat ge­luk­kig geen pro­ble­men op. Om te voor­ko­men dat je van bin­nen naar bui­ten de kast een ka­bel moet leg­gen om een van de ex­ter­ne usb-poor­ten te kun­nen ge­brui­ken, wor­den bij veel con­trol­lers adap­ter­ka­bels mee­ge­le­verd. De­ze pas­sen op de 9-pins USB 2.0-he­a­ders van moe­der­bor­den. Check van te­vo­ren hoe­veel je er daar nog van vrij hebt. Een aan­tal mo­der­ne moe­der­bor­den heb­ben er slechts één en ver­der al­leen aan­slui­tin­gen voor USB 3.0 en/of USB 3.1.

Aan­stu­ren

Als je nog geen (Win­dows-)con­trol­ler­soft­wa­re hebt ge­ïn­stal­leerd of in­stel­lin­gen hebt toe­ge­past, blij­ven som­mi­ge RGB-leds don­ker, an­de­re ge­ven een stan­daard in­ge­steld pa­troon weer.

Som­mi­ge moe­der­bor­den heb­ben me­nu's voor het aan­stu­ren van RGB-leds in het BIOS ge­stopt. Voor de on­board leds en de strip­con­nec­tor hoef je dan in ie­der ge­vak geen Win­dows-soft­wa­re te ge­brui­ken. Zo zijn de licht­ef­fec­ten ook on­der Li­nux te be­won­de­ren. Erg prak­tisch om snel even in­stel­lin­gen te wij­zi­gen is dat na­tuur­lijk niet, maar als je een­maal je fa­vo­rie­te kleur(pa­troon) hebt ge­von­den werkt dat pri­ma. Mocht je toch meer wil­len in­stel­len aan je led­strips en is er geen (pret­tig wer­ken­de) soft­wa­re van je moe­der­bord­fa­bri­kant be­schik­baar, dan kun je al­tijd nog een los­se RGB-con­trol­ler ge­brui­ken en de aan­stu­ring via het BIOS la­ten voor wat het is. Dat is so­wie­so een ver­eis­te als je meer strips toe­voegt dan via de aan­slui­tin­gen van het moe­der­bord zijn aan te stu­ren.

Veel usb-in­voer­ap­pa­ra­ten en via usb aan­ge­slo­ten led­con­trol­lers heb­ben elk hun ei­gen Win­dows-soft­wa­re no­dig. Als je meer­de­re RGB-led­pro­duc­ten van ver­schil­len­de fa­bri­kan­ten wilt aan­slui­ten, moet je vaak meer­de­re apps in­stal­le­ren om­dat de led­pro­duc­ten on­der­ling niet te syn­chro­ni­se­ren zijn. Veel van die apps stel­len Win­dows-ser­vi­ces in en star­ten au­to­ma­tisch op. Een aan­tal moe­der­bord­fa­bri­kan­ten bouwt aan een ei­gen eco­sys­teem waar­in ver­lich­te moe­der­bor­den, gra­fi­sche kaarten, toet­sen­bor­den en mui­zen van het­zelf­de merk of on­der­steun­de hard­wa­re van der­den met één tool ge­za­men­lijk te con­fi­gu­re­ren zijn. Dat scheelt een hoop er­ger­nis door niet van de ene tool naar een an­de­re te hoe­ven hop­pen . Bo­ven­dien zijn de ver­schil­len­de on­der­de­len met ver­lich­ting als groep te con­fi­gu­re­ren.

Voor­beel­den van RGB-eco­sys­te­men van ver­schil­len­de fa­bri­kan­ten staan in de ta­bel aan het eind van dit ar­ti­kel. Let wel: de lijst met on­der­steun­de ap­pa­ra­ten (van der­den) blijft groei­en, dus check al­tijd de web­si­te van de fa­bri­kant van je moe­der­bord voor de meest up-to-da­te in­for­ma­tie.

Om­dat er geen fa­bri­kant is die al­le pc-on­der­de­len maakt, zijn er af­spra­ken ge­maakt tus­sen ver­schil­len­de fa­bri­kan­ten om de pro­duc­ten goed sa­men te la­ten wer­ken. Au­ra Sync van Asus kan bij­voor­beeld on­der an­de­re over­weg met de op­lich­ten­de

ge­heu­gen­mo­du­les van Cor­sair en G-Skill, plus RGB-wa­ter­koe­ling­kits van An­tec en Coo­ler Mas­ter. Het goed sa­men­wer­ken geldt ech­ter vaak al­leen voor be­paal­de RGB-led­pro­duc­ten van de be­wus­te fa­bri­kant, dus con­tro­leer of een pro­duct goed sa­men­werkt voor­dat je tot aan­schaf over­gaat. De fa­bri­kan­ten wil­len na­tuur­lijk graag la­ten zien dat ze com­pa­ti­bel zijn met de RGB-sys­te­men van an­de­ren, dus prijkt er dui­de­lijk een (of meer­de­re) lo­go's bij de be­schrij­ving op de web­si­te en op de doos van het pro­duct. Dan is dui­de­lijk dat het pro­duct daar goed mee sa­men­werkt.

Een be­lang­rijk punt om re­ke­ning mee te hou­den bij WS2812B-strips is het aan­tal ach­ter el­kaar ge­scha­kel­de leds, om­dat het se­ri­ë­le pro­to­col an­ders niet werkt. In de aan­stu­ren­de soft­wa­re moet je daar­om het aan­tal RGB-leds aan­ge­ven of (bij kant-en­kla­re kits) het be­wus­te pro­duct se­lec­te­ren. Dat is een van de re­de­nen dat er re­la­tief vaak soft­wa­re- en firm­wa­re-up­da­tes voor RGB-con­trol­ler­soft­wa­re ver­schij­nen. Dat is no­dig om nieu­we pro­duc­ten goed te kun­nen on­der­steu­nen.

Soft­wa­re en sa­men­wer­king

We heb­ben drie led­strips aan­ge­slo­ten op een Gi­ga­by­te X399 Aorus Ga­ming 7, plus een wa­ter­koe­lings­set , een voe­ding van Ther­mal­ta­ke, een usb-toet­sen­bord, us­b­muis en een ven­ti­la­tor van Cor­sair. Voor het aan­stu­ren had­den we vijf ver­schil­len­de apps no­dig. Voor de on­board-leds en led­strips heb je Gi­ga­by­te RGB Fu­si­on no­dig. Dat is pas te in­stal­le­ren als je Gi­ga­by­tes App Cen­ter ge­ïn­stal­leerd hebt.

Je hebt de op­tie om de licht­ef­fec­ten met een ei­gen app op je smartpho­ne te be­die­nen, maar dat loopt dan wel via een cloud­dienst en dat kan een vei­lig­heids­is­sue zijn. De apps van Ther­mal­ta­ke voor de wa­ter­koe­ling (Ri­ig) en voe­ding (DPS G) le­ken nog niet he­le­maal klaar te zijn. De soft­wa­re van Cor­sair maak­te een be­te­re in­druk.

Ac­ces­soi­re­fa­bri­kant Ra­zer heeft ove­ri­gens ook een ei­gen RGB-licht­sys­teem met de naam Ra­zer Chro­ma. Dat sys­teem stuurt met de Sy­nap­se-soft­wa­re ei­gen ga­ming-ap­pa­ra­ten aan zo­als de Ra­zer-lap­top, toet­sen­bor­den, mui­zen, muis­mat­ten, ex­ter­ne gpu-be­hui­zin­gen, spea­ker­sets, head­set­hou­ders en head­sets. Er is sinds een tijd­je zelfs een kop­pe­ling met Phi­lips Hue-lam­pen mo­ge­lijk met be­hulp van een Hue-mo­du­le in de Sy­nap­se-soft­wa­re. Daar heb je wel een Hue V2-Brid­ge voor no­dig.

Asus Au­ra Sync is een voor­beeld van over­koe­pe­len­de soft­wa­re die het sa­men­spel tus­sen ver­schil­len­de RGB-ver­lich­te on­der­de­len van ei­gen en on­der­steun­de hard­wa­re van der­den erg mak­ke­lijk maakt. Het door ons daar­bij ge­bruik­te test­sys­teem be­stond uit een Asus-moe­der­bord, een cpu-koe­ler van Coo­ler Mas­ter, ge­heu­gen­mo­du­les van G-Skill en een toet­sen­bord en muis van Asus zelf. In het over­zicht van de Au­ra-soft­wa­re kun je de af­zon­der­lij­ke hard­wa­re-on­der­de­len toe­voe­gen aan een sa­men­wer­kings­ver­band (met een ket­ting­pic­to­gram) om ze al­le­maal het­zelf­de ver­lich­tings­sche­ma te la­ten ge­brui­ken.

Per on­der­deel of re­gio (cpu-koe­ler, IO-shield, gpu, ge­heu­gen­s­lot e.d.) is ook hand­ma­tig een kleur in te stel­len. De kleur kan daar­naast va­ri­ë­ren af­han­ke­lijk van de tem­pe­ra­tuur, mee­dei­nen op je muziek of de leds kun­nen knip­pe­ren of wis­se­len van kleur bij een van de ve­le ver­lich­tings­ef­fec­ten. Der­ge­lij­ke op­ties zie je ook te­rug in soft­wa­re van an­de­re fa­bri­kan­ten, bij­voor­beeld MSI.

Tij­dens de test hoef­den we al­leen de Asus Ar­mou­ry-soft­wa­re nog bij te wer­ken om ook een nog erg nieuw toet­sen­bord van de fa­bri­kant cor­rect te la­ten wer­ken met Au­ra Sync. Als je la­ter nog be­sluit en­ke­le led­strips toe te voe­gen, zijn die ook aan te stu­ren via de soft­wa­re. Mits de hard­wa­re com­pa­ti­bel is met Au­ra Sync ui­ter­aard, maar ge­luk­kig is die lijst be­hoor­lijk lang. Som­mi­ge mo­ni­to­ren van Asus heb­ben aan de ach­ter­kant led­ver­lich­ting zit­ten voor een sub­tie­le 'am­bi­light'-ach­ti­ge sfeer­ver­lich­ting die te­rug­kaatst via je muur.

Bon­te boel

RGB-led-ef­fec­ten zijn leuk, maar het is wel even goed op­let­ten om er ze­ker van te zijn dat al­les goed sa­men­werkt. Als er ka­bels om­ge­leid moe­ten wor­den, zorgt dat weer voor een min­der fraai ogen­de kas­t­in­houd, ter­wijl de bon­te lamp­jes juist voor een mooi­er ge­heel moe­ten zor­gen. Fa­bri­kan­ten poet­sen de soft­wa­re steeds ver­der op, maar je loopt nog wel kans op wat kin­der­ziek­tes als je veel mer­ken door el­kaar gaat ge­brui­ken.

Als je geen zin hebt in het in­stel­len met Win­dows-soft­wa­re en je ver­lich­tings­sche­ma niet con­ti­nu wilt ver­an­de­ren, is het ver­stan­dig een moe­der­bord te ko­pen dat zelf uit­ge­brei­de RGB-op­ties biedt bij de BIOS-in­stel­lin­gen. Maar knut­se­len met een los­se con­trol­ler of Ar­dui­no blijft na­tuur­lijk ook leuk: er is keu­ze ge­noeg. Je kunt het zo bont ma­ken als je zelf wilt. (avs)

De Cor­sair Com­man­der PRO stuurt RGB-ven­ti­la­to­ren en -strips aan van zijn ei­gen merk. Hij heeft ver­bin­din­gen met usb en je voe­ding no­dig en is in­stel­baar via Win­dows-soft­wa­re.

MSI's soft­wa­re om je pc kleur­rijk in te stel­len is iets min­der ge­likt dan de va­ri­ant van Asus, maar biedt ook voor al­le on­board RGB-leds en uit­brei­din­gen af­doen­de in­stel­lin­gen.

Asus Au­ra Sync biedt een over­zich­te­lij­ke in­ter­fa­ce voor meer­de­re on­der­steun­de pro­duc­ten. Je kunt ze sa­men iden­tie­ke kleu­ren la­ten weer­ge­ven, of elk on­der­deel zijn ei­gen kleur ge­ven.

Veel moe­der­bor­den heb­ben he­a­ders voor RBG-led­strips, waar weer meer­de­re va­ri­an­ten van zijn : RGB (links, wit), RGBW (he­le­maal rechts) of met een di­gi­ta­le aan­stu­ring. De volg­or­de GRB is vrij stan­daard.

Kor­te adap­ter­ka­bels (links) zor­gen er­voor dat je de RGB-led­strips op moe­der­bord­he­a­ders kunt aan­slui­ten. De rech­ter past op een 9-pins USB 2.0-he­a­der en is be­doeld voor RGB-led­con­trol­lers.

Een aan­tal moe­der­bor­den van Gi­ga­by­te heeft een een­vou­di­ge aan­stu­ring voor RGB Fu­si­on in het BIOS. De Win­dows-app kan meer, maar via het BIOS zorg je ook bij Li­nux voor licht.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.