Eu­ro­pe­se pre­mi­è­re van Onyx Ci­ne­ma LED Screen

Eu­ro­pe­se pre­mi­è­re van het 'Onyx Ci­ne­ma LED Screen'

C’t Magazine - - Inbound 6/2018 - Ni­co Jur­ran

In het Zwit­ser­se Zü­rich kun je naar de bios­coop van de toe­komst, waar de pro­jec­tor is in­ge­wis­seld voor een Samsung led­scherm. De vraag rijst of dat af­breuk doet aan de be­le­ving.

Ei­gen­lijk had ik wel wat meer tam­tam ver­wacht rond de Eu­ro­pe­se pre­mi­è­re van een tech­niek die na 120 jaar wel­eens het ein­de zou kun­nen be­te­ke­nen van de bios­coop­pro­jec­tie. In plaats daar­van sta ik op een dins­dag­mid­dag eind maart met een klein groep­je men­sen in de lob­by van bios­coop­com­plex 'Are­na' in Zü­rich.

Slechts en­ke­le elek­tro­ni­sche ad­ver­ten­ties wij­zen op wat ons in zaal 5 te wach­ten staat: het Onyx Ci­ne­ma LED Screen van Samsung, een scherm dat de bios­coop­pro­jec­tor vol­le­dig ver­vangt. Toen ik er van te­vo­ren vrien­den en col­le­ga's over ver­tel­de, kreeg ik re­gel­ma­tig het vol­gen­de te ho­ren: 'Dan kan ik net zo goed voor de tv gaan zit­ten.' Die tv is in dit ge­val wel 10,3 me­ter breed en 5,4 me­ter hoog. Dat be­te­kent een dia­go­naal van 11,63 me­ter – maar liefst 458 inch.

Eerste in­druk­ken

Bij het bin­nen­gaan van zaal 5 zie ik wei­nig ver­schil met een ge­wo­ne bios­coop. Bij na­de­re in­spec­tie val­len al­leen de extra stoe­len op waar zich nor­maal ge­spro­ken de pro­jec­tie­ruim­te be­vindt. Het scherm is een don­ker­grijs vlak en lijkt daar­mee in eerste in­stan­tie op een nor­maal bios­coop­scherm. In het zaal­licht wordt pas bij na­der in­zien dui­de­lijk dat het Ci­ne­ma LED Screen uit 96 af­zon­der­lij­ke vak­ken be­staat (door Samsung 'ca­bi­nets' ge­noemd, zie de af­beel­ding op de vol­gen­de pa­gi­na). Die vak­ken be­staan elk uit 24 mo­du­les en op el­ke mo­du­le zit­ten 3840 RGB-leds van het ty­pe SMD.

In to­taal be­te­kent dit meer dan 26,5 mil­joen di­o­des voor ruim 8,8 mil­joen pixels. An­ders ge­zegd: een 4K-re­so­lu­tie met 4096 × 2160 pixels, zo­als ook de mo­der­ne di­gi­ta­le pro­jec­to­ren le­ve­ren. De beeld­ver­hou­din­gen voor de di­ver­se bios­coop­for­ma­ten wor­den een­vou­dig ge­re­a­li­seerd met be­hulp van zwar­te bal­ken, zo­als bij een televisie. Al­leen zijn die bal­ken in dit ge­val daad­wer­ke­lijk zwart om­dat de be­tref­fen­de leds wor­den uit­ge­scha­keld.

Het Ci­ne­ma LED Screen is voor een bios­coop re­la­tief klein. De Are­na be­schikt daar­om te­vens over een nor­maal scherm met een breed­te van 24 me­ter. Samsung heeft ech­ter meer for­ma­ten ge­pland. Het vol­gen­de scherm heeft een breed­te van 5 me­ter en een re­so­lu­tie van 2K, ter­wijl aan het eind van het jaar een 13,6 me­ter bre­de ver­sie moet ver­schij­nen, even­eens met een re­so­lu­tie van 4K. Ook ho­ge­re re­so­lu­ties zou­den mo­ge­lijk moe­ten zijn. Bios­coop­scher­men in na­ti­ve 4K zijn mo­men­teel ech­ter so­wie­so nog een uit­zon­de­ring.

Ove­ri­gens is het Ci­ne­ma LED Screen in Zü­rich ook het eerste in zijn soort waar­op 3D-films kun­nen wor­den ge­draaid. De ge­no­dig­den krij­gen daar­om, be­hal­ve een aan­tal 2D-trai­lers, ook de speel­film Pa­cifc Rim: Upri­sing in 3D te zien. Daar­voor wor­den shut­ter­bril­len uit­ge­reikt. Vol­gens Samsung biedt een pas­sie­ve tech­niek niet het ge­wens­te re­sul­taat.

Ge­maakt voor de bios

Som­mi­gen den­ken bij het Ci­ne­ma LED Screen aan 'The Wall', een scherm dat door Samsung op de CES van dit jaar werd ge­toond. Dat be­staat in­der­daad ook uit in­di­vi­du­e­le mo­du­les, maar is ge­richt op de thui­sen kan­toor­markt en werkt met klei­ne­re leds.

Op con­cer­ten en beur­zen zijn led­scher­men al lan­ger in ge­bruik. Samsung be­weert niet de ba­sis­tech­no­lo­gie daar­voor te heb­ben uit­ge­von­den. Ook So­ny pre­sen­teer­de vo­rig jaar een pro­to­ty­pe van een bios­coop­scherm. Samsung is ech­ter al een stap­je ver­der om­dat het Ci­ne­ma LED Screen vol­doet aan de spe­ci­fi­ca­ties van de Di­gi­tal Ci­ne­ma Ini­ti­a­ti­ves en of­fi­ci­eel door DCI is ge­cer­ti­fi­ceerd. Zon­der de­ze cer­ti­fi­ce­ring zou het voor bios­coop­ex­ploi­tan­ten zin­loos zijn om in dit scherm te in­ves­te­ren om­dat voor de ver­to­ning van met DRM be­vei­lig­de films de af­speel­ke­ten vol­le­dig ge­slo­ten dient te zijn.

Ten slot­te is het voor de bios­coop­ex­ploi­tan­ten in­te­res­sant dat Samsung een le­vens­duur ga­ran­deert van ten min­ste elf jaar bij con­ti­nu­be­drijf. Dat maakt zo'n scherm na­tuur­lijk erg aan­trek­ke­lijk. Ze­ker als je be­denkt dat de 500 eu­ro kos­ten­de xe­n­on­lam­pen in mo­der­ne pro­jec­to­ren re­gel­ma­tig moe­ten wor­den ver­van­gen, zo­als Are­na-di­rec­teur Edou­ard Stöck­li stelt in het in­ter­view (zie pa­gi­na 61). Bij een on­voor­zie­ne uit­val van led-mo­du­les heeft Samsung al­tijd ver­van­gen­de ca­bi­nets op voor­raad. De bios­coop­ex­ploi­tant kan die zelf om­wis­se­len en hoeft daar­voor dus geen ex­tern be­drijf in te hu­ren.

Het juis­te ge­luid

Er was nog wel een com­pli­ca­tie: bij pro­jec­tie wor­den de voor­ste ka­na­len een­vou-

dig weer­ge­ge­ven via luid­spre­kers die zich ach­ter een akoes­tisch trans­pa­rant scherm be­vin­den. Het Ci­ne­ma LED Screen is voor dat doel ech­ter niet door­laat­baar ge­noeg.

Samsung heeft daar­om de hulp in­ge­roe­pen van doch­ter­be­drijf Har­man. Hun au­dio­spe­ci­a­lis­ten plaat­sten ui­t­ein­de­lijk een Satz-sub­woofer on­der het scherm, ter­wijl de luid­spre­kers voor de mid­den- en ho­ge to­nen bo­ven het scherm wer­den op­ge­han­gen. Om de kij­ker de in­druk te ge­ven dat het ge­luid ook hier uit het beeld komt, heeft men een aan­tal psy­cho­a­koes­ti­sche truc­jes uit de kast ge­haald. Te­vens zijn op de voor­ste sur­round­boxen extra luid­spre­kers ge­mon­teerd die het ge­luid van de voor­ste ka­na­len naar het scherm stu­ren, zo­dat al­leen de re­flec­ties in de zaal te­recht­ko­men. In plaats van het beeld wordt dus nu het ge­luid 'ge­pro­jec­teerd'.

He­laas on­der­steunt het Ci­ne­ma LED Screen mo­men­teel niet mijn fa­vo­rie­te 3Dge­luid in het Dol­by-At­mos-for­maat. Het zijn ech­ter niet de pla­fond­luid­spre­kers die het pro­bleem zijn, zo­als je wel­licht mocht den­ken. Het punt is dat At­mos met in­di­vi­du­e­le aan­stu­ring van de sur­round­boxen werkt, die bo­ven­dien aan weers­zij­den dicht bij het scherm zijn ge­mon­teerd – nog vóór de voor­ste sur­round­boxen van het Har­man-sys­teem.

Als een van die voor­ste sur­round­boxen in de At­mos-mo­dus staat, kun­nen de ge­luids­gol­ven in­ter­fe­re­ren met die van het in de rich­ting het scherm ge­pro­jec­teer­de ge­luid. Samsung geeft aan dat hier­door met een beet­je pech di­a­lo­gen over het beeld­scherm kun­nen gaan 'wan­de­len'. Men is ech­ter al met Dol­by in ge­sprek over een op­los­sing.

Show­ti­me

Als het zaal­licht dooft is de il­lu­sie per­fect: ik zit ge­woon in een bios­coop en er is geen spra­ke van een tv-ge­voel. Het beeld is wel tot in de hoe­ken scherp en zon­der ver­vor­ming. Van de bij pro­jec­ties soms zicht­ba­re hot­s­pots is hier niets te mer­ken.

Bij le­dwan­den tij­dens eve­ne­men­ten zie je met je blo­te oog de af­zon­der­lij­ke mo­du­les vaak zit­ten. Ook bij 'The Wall' zag ik steeds 'na­den'. Bij een bios­coop­scherm is zo­iets na­tuur­lijk ta­boe. Maar hoe­zeer ik ook mijn best doe, het lukt me niet om bij het Ci­ne­ma LED Screen in­di­vi­du­e­le mo­du­les of ca­bi­nets te her­ken­nen. Met de in­for­ma­tie over de ge­luids­pro­jec­tie in mijn ach­ter­hoofd let ik er bo­ven­dien voort­du­rend op of zich geen ge­luids­bron­nen op de ver­keer­de plek be­vin­den. Maar het sys­teem houdt stand. Het ge­luid is in­der­daad be­ter dan in veel an­de­re bios­co­pen.

In de 3D-mo­dus is het beeld ook goed, en van de ge­vrees­de ghos­ting is geen spra­ke. Ster­ker nog: het ste­reo­sco­pi­sche beeld is on­danks de shut­ter­bril zo hel­der dat tij­dens het kij­ken ab­so­luut geen ver­moeid­heid op­treedt. Dat ken ik ei­gen­lijk al­leen van Dol­by Ci­ne­ma. Daar wor­den dan ook ge­lijk­tij­dig twee la­ser­pro­jec­to­ren in­ge­zet die een vol­le­dig vrije licht­weg heb­ben zon­der fil­ters of iets der­ge­lijks.

Het led­scherm draait tij­dens het af­spe­len nog niet eens op vol ver­mo­gen. In dat ge­val zou de piek­hel­der­heid vol­gens Samsung maxi­maal 500 can­de­la per vier­kan­te me­ter be­dra­gen (cd/m2, ook wel nits ge­noemd). Dat staat ge­lijk aan 146 fL (foot­lam­bert). Dat is tien keer zo­veel als bij 2Dbios­coop­pro­jec­to­ren ge­brui­ke­lijk is (bij­na 48 cd/m2 of 14 fL) en nog steeds bij­na vijf keer zo­veel als de 2D-waar­de van Dol­by Ci­ne­ma (106 cd/m2 of 31 fL). Vol­gens de fa­bri­kant is on­ge­veer 230 cd/m2 vol­doen­de voor 2D-films. Voor 3D wordt 300 cd/m2 aan­ge­hou­den. Het ener­gie­ver­bruik van het scherm zou in dat ge­val on­ge­veer 4000 watt be­dra­gen, wat on­ge­veer over­een­komt met dat van een bios­coop­pro­jec­tor. Daar­bij blijft ook de warm­te­ont­wik­ke­ling bin­nen de per­ken. Als je op de eerste rij zit, kom je na de voor­stel­ling dan ook niet met een rood hoofd de bios­coop uit. Of het moet van de film zijn. Over het the­ma elek­tros­mog valt na­tuur­lijk nog wel het een en an­der te zeg­gen.

De over­ca­pa­ci­teit van het scherm kan wor­den ge­bruikt in ge­val­len waar­bij de zaal niet vol­le­dig ver­duis­terd is. Samsung denkt daar­bij on­der an­de­re aan e-ga­ming en speelt daar­om via de HDMI-aan­slui­ting van het sys­teem scè­nes af uit de vi­deo­ga­me 'NFL Mad­den 18'. De door de con­so­le ge­le­ver­de beel­den zijn enorm, maar zien er niet uit als 4K-na­ti­ve. Zo is in de tek­sten lich­te pixel­la­tie te zien. Dat is ge­luk­kig niet het ge­val bij Pa­cifc Rim Upri­sing. Be­we­gen­de tekst loopt zon­der schok­ken of ar­te­fac­ten over het scherm.

Con­trast

Ook de maxi­mum haal­ba­re con­trast­ver­hou­ding van het led-scherm ligt ver bo­ven die van de ge­mid­del­de bios­coop­pro­jec­tor. Met xe­n­on­lam­pen be­draagt de­ze on­ge­veer 2000:1. Met de la­ser kom je mee­stal uit bij waar­den tus­sen de 4000:1 en 8000:1. Vol­gens Samsung over­treft het scherm ech­ter zelfs de voor Dol­by Ci­ne­ma aan­ge­ge­ven con­trast­ver­hou­ding van meer dan 1.000.000:1.

Bij Sams­ungs uit­spra­ken over het ver­hoogd con­trast­be­reik (High Dy­na­mic Ran­ge of HDR) heb ik ech­ter toch mijn be­den­kin­gen. Dol­by wees er tij­dens de pre­sen­ta­tie van Dol­by Ci­ne­ma ten­slot­te op dat voor de op­ti­ma­le be­le­ving van Dol­by Ci­ne­ma een spe­ci­a­le 'Dol­by Vi­si­on'-ver­sie van een film moet wor­den ge­maakt. Samsung ge­bruikt naar ei­gen zeg­gen ge­wo­ne di­gi­ta­le bios­coop­ver­sies. Die zijn dan ech­ter ook op de waar­den van ge­wo­ne bios­coop­pro­jec­to­ren af­ge­stemd – dus zon­der Dol­by Vi­si­on.

Dat klopt wel met de in­druk die ik heb. Het Ci­ne­ma LED Screen van Samsung le­vert een beeld dat dui­de­lijk be­ter is dan ge­wo­ne bios­coop­pro­jec­ties: zwart is echt zwart en hel­der is echt hel­der. De ge­toon­de ver­sie van Pa­cifc Rim weet ech­ter niet het on­der­ste uit de kan te ha­len. Of dit scherm als end-to-end-op­los­sing in een di­rec­te ver­ge­lij­king met Dol­by Ci­ne­ma in­der­daad als win­naar uit de bus komt kan

op grond van al­leen de­ze ver­to­ning dan ook niet wor­den vast­ge­steld.

Ik heb Edou­ard Stöck­li, de ex­ploi­tant van bios­coop­com­plex Are­na in Zü­rich, ge­vraagd naar de kwa­li­teits­ver­schil­len tus­sen het Ci­ne­ma LED Screen en Dol­by Ci­ne­ma. Tij­dens het in­ter­view (hier­bo­ven op de­ze pa­gi­na) ver­ras­te Stöck­li me met de prag­ma­ti­sche ver­kla­ring dat het hem er ei­gen­lijk al­leen om gaat om van de ge­ha­te pro­jec­tie­tech­no­lo­gie af te kun­nen zijn. De beeld­kwa­li­teit en de mo­ge­lijk­he­den die het scherm bie­den zijn voor hem bij­zaak.

Voor­uit­zich­ten

Hoe­veel an­de­re bios­coop­ex­ploi­tan­ten zul­len vol­gen en hun pro­jec­to­ren gaan in­wis­se­len voor een Ci­ne­ma LED Screen hangt ui­ter­aard van de prijs af. Op dat punt blijft Samsung zich ook na meer­de­re ver­zoe­ken om in­for­ma­tie in stil­zwij­gen hul­len.

Edou­ard Stöck­li wil al­leen kwijt dat hij in plaats van dit scherm 'ook een Fer­ra­ri had kun­nen ko­pen'. Hoogst­waar­schijn­lijk heeft hij ech­ter meer dan één van die bo­li­des moe­ten la­ten schie­ten. Na het in­ter­view heb ik tus­sen neus en lip­pen door van twee ver­schil­len­de bron­nen ge­hoord dat het Ci­ne­ma LED Screen on­ge­veer 700.000 eu­ro moet kos­ten.

Vol­gens Samsung zijn in­mid­dels meer­de­re bios­coop­ex­ploi­tan­ten over de streep. Samsung heeft dui­de­lijk am­bi­ti­eu­ze doel­stel­lin­gen op dit ge­bied en wil in 2020 dan ook tien pro­cent van al­le bios­coop­za­len we­reld­wijd van der­ge­lij­ke scher­men heb­ben voor­zien. Of je bij een bios­coop­be­zoek dan, net zo­als in Zü­rich, de­zelf­de prijs voor een kaartje zult blij­ven be­ta­len, zal nog moe­ten blij­ken. (mdt)

Het in Zü­rich ge­ïn­stal­leer­de Onyx Ci­ne­ma LED Screen is 10,3 me­ter breed en 5,4 me­ter hoog.

Het led-scherm be­staat uit 96 van de­ze uit­wis­sel­ba­re ca­bi­nets die elk 24 mo­du­les be­vat­ten.

Bo­ven de voor­ste sur­round­boxen zit­ten extra luid­spre­kers die het ge­luid van de voor­ste ka­na­len pro­jec­te­ren op het Ci­ne­ma LED Screen.

De af­stand tus­sen de in­di­vi­du­e­le RGBleds be­draagt on­ge­veer 2,5 mm. Als je dich­ter bij het scherm komt, kun je met het blo­te oog de pixel­struc­tuur zien.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.