AM4-moe­der­bor­den met X470-chips­et

AM4-moe­der­bor­den met X470-chips­et

C’t Magazine - - Inhoud 9/2018 - Chris­ti­an Hirsch

In het voor­jaar in­tro­du­ceer­de AMD de twee­de ge­ne­ra­tie Ry­zen-pro­ces­sors, plus de nieu­we high-end X470-chips­et. De­ze moet een tik­je zui­ni­ger zijn dan de X370, nieu­we over­klok­func­ties bie­den plus de ssd ca­ching-soft­wa­re Sto­reMI.

Voor de­ze test heb­ben we vier X470moe­der­bor­den met AM4-so­c­ket voor Ry­zen 1000 en 2000 on­der han­den ge­no­men. Hun uit­rus­ting is luxer dan stan­daard, met on­der meer wi­fi, blue­tooth en meer­de­re PEG-slots.

De doel­groep van de­ze luxe bor­den is bij­voor­beeld ga­mers, over­klok­kers en cre­a­tie­ve­lin­gen die veel cpu-per­for­man­ce, veel SATA 6G-poor­ten en USB 3.1 Gen 2 wil­len en er nog een los­se gra­fi­sche kaart in kwijt wil­len.

Daar­om heeft slechts één van de ge­tes­te moe­der­bor­den een mo­ni­to­ruit­gang. Het ge­bruik van de Ra­ven Rid­ge Ry­zen 2000G met ge­ïn­te­greer­de gpu heeft dus geen zin. Die com­bi­pro­ces­sor biedt ook maar acht PCI 3.0-la­nes voor gra­fi­sche kaar­ten. De vier ge­tes­te high-end moe­der­bor­den zijn de As­rock X470 Tai­chi, Asus ROG Cros­shair VII He­ro (Wi-Fi), Gi­ga­by­te X470 Aorus Ga­ming 7 Wi­Fi en MSI X470 Ga­ming M7 AC.

Ze heb­ben al­le­maal drie PEG-slots voor gra­fi­sche kaar­ten, vier ge­heu­gen­ban­ken voor maxi­maal 64 GB DDR4-ge­heu­gen en twee M.2-slots voor snel­le NVMe-ssd's. De prij­zen lig­gen tus­sen de 230 en 300 eu­ro.

Nieu­we chips­et

De X470-chips­et ge­bruikt de­zelf­de si­li­ci­um-die als zijn voor­gan­ger (X370) en an­de­re chips­ets van de Pro­mon­to­ry-se­rie. Bij de op­poets­ses­sie heeft AMD ex­tra ener­gie­be­spa­ren­de func­ties aan­ge­zet.

Die za­ten ech­ter al in de chip en zor­gen er­voor dat het ener­gie­ver­bruik met zo'n twee watt af­neemt. Het aan­tal in­ter­fa­ces is daar­bioj iden­tiek aan het aan­tal bij de X370.

De X470 biedt maxi­maal acht SATA 6Gpoor­ten, acht PCIe-2.0-la­nes voor uit­brei­dings­slots en ex­tra chips. Usb-ap­pa­ra­ten kun­nen wor­den aan­ge­slo­ten via 2 × USB 3.1 Gen 2 (10 Gbit/s, Su­perSpeedPlus), 6 × USB 3.0 en 6 × USB 2.0. De cpu en X470 com­mu­ni­ce­ren met el­kaar via vier PCIe 3.0-la­nes. Al­le Ry­zen-pro­ces­sors heb­ben daar­naast ook chips­et­func­ties zo­als USB 3.0. Wel­ke in­ter­fa­ces van de chips­et en Ry­zen-SoC (Sy­s­tem-on-Chip) daad­wer­ke­lijk op het moe­der­bord aan­we­zig zijn, wordt be­paald door de moe­der­bord­fa­bri­kant.

Bij de over­klok­func­ties heeft AMD nog wat meer din­gen op de schop ge­no­men. Al­le X470-moe­der­bor­den la­ten nu ex­tra han­di­ge in­for­ma­tie zien die het over­klok­ken mak­ke­lij­ker moet ma­ken. Daar­bij ho­ren de Pack­a­ge Po­wer Trac­king (PPT), Ther­mal De­sign Cur­rent (TDC) en Elec­tri­cal De­sign Cur­rent (EDC).

PPT geeft in pro­cen­ten aan hoe zwaar de pro­ces­sor de maxi­maal be­schik­ba­re elek­tri­sche per­for­man­ce van de ver­schil­len­de span­nings­rails van het moe­der­bord be­nut.

TDC geeft een pro­cen­tu­e­le waar­de van de maxi­ma­le span­ning die de om­vor­mers bij hun hui­di­ge tem­pe­ra­tuur in het gun­stig­ste ge­val kun­nen aan­le­ve­ren.

EDC is de hoog­ste span­nings­waar­de voor als er kor­te tijd een piek­per­for­man­ce no­dig is. Die waar­den zijn on­der an­de­re uit te le­zen met de over­klok­tool Ry­zen Mas­ter 1.3 van AMD (zie de link aan het eind van dit ar­ti­kel).

In de toe­komst moet daar­mee ook de func­tie Pre­ci­si­on Boost Over­dri­ve te ac­ti­ve­ren zijn. Die klokt de pro­ces­sor dan au­to­ma­tisch over: als er VRM-ca­pa­ci­teit

be­schik­baar is (Vol­ta­ge Re­gu­la­tor Mo­du­le) wordt de Vco­re-li­mi­ter wat min­der strikt in­ge­steld.

Ge­heu­gen­spe­ci­a­li­tei­ten

Voor de test heb­ben we de snel­ste AM4cpu (Ry­zen 7 2700X) in de moe­der­bor­den ge­prikt. De­ze heeft een klok­snel­heid tot 4,35 GHz en kan ver­ge­le­ken met de an­de­re cpu's uit de Ry­zen-se­rie105 watt aan hit­te pro­du­ce­ren. Hij be­last daar­door de span­nings­om­vor­mers op je moe­der­bord meer.

De Ry­zen 7 2700X heeft geen in­ge­bouw­de gpu, dus we ge­bruik­ten een zui­ni­ge Nvi­dia GeFor­ce GT 1030 om beeld te krij­gen. De mees­te tests heb­ben we uit­ge­voerd met twee DDR4-2666-mo­du­les van 8 GB per stuk.

AMD heeft voor de ge­heu­gen­con­trol­ler van de Ry­zen 2000-cpu's tot twee sing­le­rank-mo­du­les voor DDR4-2933 vrij­ge­ge­ven, als het moe­der­bord ten­min­ste zes pcb-la­gen heeft.

Dat is bij X470-moe­der­bor­den in de­ze prijs­klas­se al aar­dig stan­daard. Moe­der­bor­den met vier pcb-la­gen (waar maxi­maal DDR4-2666 haal­baar is) kos­ten min­der dan 100 eu­ro en heb­ben goed­ko­pe­re chips­ets als de A320 en B350.

Toch heb­ben we daar­bij DDR42666-ge­heu­gen ge­bruikt, om­dat er op dit mo­ment geen DDR4-2933-ge­heu­gen­mo­du­les te koop zijn die de­ze snel­heid vol­gens de JEDEC-norm kun­nen ha­len. Er zijn al­leen over­klok­mo­du­les met XMP-pro­fiel.

Dat soort ge­heu­gen­re­pen heb­ben we ook in elk van de vier moe­der­bor­den uit­ge­pro­beerd. In de BIOS-set-up van de As­rock kon­den we de snel­heid van de twee DDR4-3400-mo­du­les van G-Skill maxi­maal op DDR4-3333 in­stel­len. Er was geen XMPop­tie voor DDR4-3400 be­schik­baar. Bij de an­de­re moe­der­bor­den draai­den ze op 1700 MHz (DDR4 3400) sta­biel met net­te la­ten­ties van CL16-16-30.

De test­exem­pla­ren moesten ook be­wij­zen dat ze sta­biel kun­nen draai­en met de maxi­ma­le hoe­veel­heid ge­heu­gen van 64 GB. AMD staat met vier du­al­rank-mo­du­les slechts DDR4-1866 toe.

In de prak­tijk draai­de het werk­ge­heu­gen bij al­le X470-moe­der­bor­den in de­ze set-up sta­biel op DDR4-2133. Dat kan bij an­de­re moe­der­bor­den en mo­du­les ech­ter weer heel an­ders zijn.

Snel­le M.2-ssd's

De ba­sis­uit­rus­ting van de ge­tes­te hig­hend moe­der­bor­den ver­schilt al­leen op in en­ke­le de­tails. Zo heb­ben ze al­le­maal een klein dis­play met ze­ven seg­men­ten om bij pro­ble­men met het boo­ten een fout­co­de te to­nen. Daar­door kun je ge­rich­ter trou­ble­shoo­ten. Bij de ana­lo­ge au­dio­weer­ga­ve zijn de vier fa­bri­kan­ten voor de Re­al­tek ALC1220-chip ge­gaan met print­cir­cuits met hoog­waar­di­ge com­po­nen­ten.

De sig­naal-ruis­ver­hou­ding ligt bij de ge­tes­te moe­der­bor­den dan ook bo­ven de 115 dB. Gra­fi­sche kaar­ten kun je in één van de drie be­schik­ba­re slots ste­ken.

De twee bo­ven­ste heb­ben een di­rec­te lijn met de cpu. Als bei­de slots be­zet zijn, krij­gen ze elk acht PCIe-3.0-la­nes tot hun be­schik­king. Het der­de PEG-slot is niet ver­bon­den met de cpu, maar met de chips­et en heeft slechts vier PCIe 2.0-la­nes tot zijn be­schik­king. Dat be­perkt de per­for­man­ce van een krach­ti­ge gra­fi­sche kaart.

De moe­der­bor­den heb­ben elk drie M.2-slots voor com­pac­te kaart­jes. Een­tje daar­van zit erg las­tig be­reik­baar on­der de I/O-shield-cover en is bij elk moe­der­bord al be­zet door een M.2 2230-wi­fi­mo­du­le.

De twee slots voor M.2-ssd's zijn be­ter be­reik­baar. Het slot het dichtst bij de cpu (di­rect ver­bon­den met de cpu) is de bes­te plek voor een snel­le NVMe-ssd met PCIe 3.0 x4-in­ter­fa­ce.

Aan­ge­zien Ry­zen-pro­ces­sors ook een SATA-con­trol­ler heb­ben, wer­ken in dit slot ook be­taal­baar­de­re M.2-ssd's met SATAin­ter­fa­ce.

Het twee­de M.2-slot voor ssd's is al­leen bij de Asus ROG Cros­shair VII He­ro (Wi-Fi) niet di­rect aan de X470-chips­et ge­kop­peld. Dat slot biedt wel vier la­nes, maar dan met PCI Ex­press 2.0-snel­heid. Dat be­perkt de door­voer­snel­heid tot 1,6 GB/s in plaats van de maxi­maal 3,5 GB/s voor het eer­ste M.2-slot met PCIe-3.0-x4-la­nes en remt snel­le NVMe-ssd's daar­door af.

Asus om­zeilt dat pro­bleem door de 16 PCIe-3.0-la­nes van de gra­fi­sche kaart af te tap­pen. Als er een ssd in het twee­de M.2slot zit, krijgt het eer­ste PEG-slot daar­door slechts acht PCIe-3.0-la­nes tot zijn be­schik­king, en het twee­de PEG-slot slechts vier.

Bij lan­ge da­ta­weg­schrijf­ses­sies wor­den NVMe-ssd's goed warm en schroe­ven ze na een tijd­je hun snel­heid te­rug.

Om dat te voor­ko­men, heb­ben de moe­der­bord­fa­bri­kan­ten M.2-koel­li­cha­men aan­ge­bracht. We heb­ben die koe­ling met be­hulp van een Sams­ung 960 Pro-ssd ge­test. Bij de moe­der­bor­den van As­rock, Asus en MSI doet de koe­ling zijn werk keu­rig.

De ssd wordt bij de­ze drie tus­sen de 54 en 59 gra­den warm. Bij het moe­der­bord van Gi­ga­by­te warm­de de ssd op

tot 70 gra­den en wordt na een mi­nuut of drie con­ti­nue schrijf­be­las­ting de snel­heid te­rug­ge­schroeft. In de prak­tijk merk je daar ech­ter vrij wei­nig van.

Li­nux

Naast tests met Win­dows 10 heb­ben we de moe­der­bor­den ook ge­test met Ubuntu 18.04. De in­ter­fa­ces zo­als USB 3.1 wa­ren daar­bij net zo snel. Het id­le-ver­bruik was op 1 watt na iden­tiek aan dat on­der Win­dows 10. Met het com­man­do po­wer­top --au­to-tu­ne kre­gen we bij al­le moe­der­bor­den nog twee ex­tra watt be­spa­ring voor el­kaar, zo­dat ze met Ubuntu 18.04 nog min­der ener­gie no­dig had­den dan on­der Win­dows. Voor het blue­tooth van de Asus en voor de wi­fi bij het moe­der­bord van Gi­ga­by­te zijn de dri­vers pas van­af ker­nel 4.17 te vin­den. De X470 Aorus Ga­ming 7 Wi­Fi had er geen zin in om in de sus­pend-to-ram-mo­dus te gaan.

Con­clu­sie

Als je een krach­ti­ge Ry­zen-pc met een gra­fi­sche kaart in el­kaar wilt zet­ten en qua uit­rus­ting geen com­pro­mis­sen wilt, is elk van de vier ge­tes­te X470-moe­der­bor­den ge­woon een goe­de keus. Er wa­ren wei­nig op­val­len­de za­ken. De ver­schil­len zit­ten meer in de klei­ne din­gen, zo­als de boot­duur, de ve­le ex­tra chips en de rij­ke­lijk ge­vul­de BIOS-in­ter­fa­ces met hon­der­den op­ties.

De nieu­we X470-chips­et van AMD biedt slechts klei­ne ver­be­te­rin­gen ver­ge­le­ken met zijn voor­van­ger de X370. Sto­reMI (zie het ka­der op de twee­de pa­gi­na van dit ar­ti­kel) hoort daar ze­ker niet bij. Het biedt geen meer­waar­de ge­zien de hui­di­ge ssd­prij­zen en de po­ten­ti­ë­le pro­ble­men die het op­le­vert. Dat valt on­der de ca­te­go­rie: lek­ker links la­ten lig­gen. (avs)

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.