Do­cu­men­tai­re ‘Jes­se’ heeft zel­den diep­gang

De film die BNNVARA uit­ein­de­lijk niet wil­de uit­zen­den, toont wei­nig zwak­ke mo­men­ten van GroenLinks-lei­der Jes­se Kla­ver.

NRC Handelsblad - - In Het Nieuws - Door on­ze redacteur Phi­lip de Witt Wij­nen

Op­hef is door­gaans de bes­te brand­stof voor de kijk­cij­fers van een do­cu­men­tai­re. In het ge­val van de veel­be­spro­ken film ‘Jes­se’, over de ge­lijk­na­mi­ge GroenLinks-lei­der Kla­ver, is er wel op­hef, maar na da­gen van tu­mult nog al­tijd geen beeld.

NRC kreeg de film te zien. Be­lang­rijk­ste vraag daar­bij: is het een on­af­han­ke­lijk por­tret of, zo­als de kri­tiek luidt, een lo­ven­de en kri­tiek­lo­ze schets?

De ma­ker van de film, Joey Boink, was im­mers tij­dens de op­na­mes van het ma­te­ri­aal in dienst van het cam­pag­ne­team van hoofd­per­soon Kla­ver, be­taald door GroenLinks. Hier­over ont­stond zo veel (po­li­tiek) tu­mult dat om­roep BNNVARA, die vol­gens in­ge­wij­den een be­drag rond de ton be­taal­de voor de do­cu, be­sloot om de ge­plan­de uit­zen­ding te schrap­pen.

Wat zien we? In­tie­me pri­vé­scè­nes: Kla­ver in zijn boxers­hort en in bed met zijn vrouw. Kla­ver aan het werk: in over­leg met zijn cam­pag­ne­team en tek­sten oe­fe­nend met zijn speech­schrij­ver. Maar we zien voor­al een se­lec­tie aan beel­den van een tri­om­fe­ren­de lijst­trek­ker die zijn par­tij naar een op han­den lij­ken­de mon­ster­ze­ge leidt. Een uniek in­kijk­je is het zel­den – zo­als eer­de­re do­cu­men­tai­res in dit gen­re als De keu­ken van Kok en De Wou­ter ta­pes dat wel bo­den.

Het span­nend­ste mo­ment van de cam­pag­ne – en de do­cu­men­tai­re – is het mo­ment van de ver­kie­zings­uit­slag, op woens­dag­avond 15 maart. Een ner­veu­ze Kla­ver pept zich in een ho­tel­sui­te op met het zin­gen van zijn cam­pag­ne­lied I got­ta fee­ling. Kla­ver, zacht­jes: „ To­night’s gon­na be a good night.”

Hij ziet ver­vol­gens de uit­sla­gen op tv bin­nen­ko­men. Bij het ho­ren van de ne­der­laag van de PvdA (min 29 ze­tels), re­a­geert hij vol on­ge­loof: „ Fuc­king hell”.

Daar­na zwijgt hij en slaat hij zicht­baar aan het hoofd­re­ke­nen. De winst ligt voor het op­ra­pen, is de voel­ba­re hoop in de ka­mer. Maar als de zes­tien ze­tels voor GroenLinks voor­bij­ko­men, ver­steent Kla­ver. De men­sen van het cam­pag­ne­team we­ten niet goed of ze moe­ten joe­len of ook moe­ten zwij­gen. Een me­de­wer­ker pro­beert, kij­kend naar Kla­ver, een voor­zich­tig juich­je. De lijst­trek­ker staart nog al­tijd met gro­te ogen naar het scherm. Dan zegt hij, zui­nig­jes: „Nou, niet slecht jon­gens.”

Uit­zin­ni­ge me­nig­te

Het con­trast met zijn over­win­nings­speech een uur la­ter voor een uit­zin­ni­ge me­nig­te in pop­tem­pel De Melk­weg in Am­ster­dam kan niet gro­ter zijn – la­ter die avond zou­den er nog twee ze­tels af gaan.

Het is een van de spaar­za­me ke­ren dat de do­cu­men­tai­re diep­gang krijgt en het ni­veau ont­stijgt van beel­den die de ma­ker „con­ti­nu” moest ma­ken van Kla­ver „voor flec­teert op de re­la­tie met zijn moe­der zijn in­tiem en ont­roe­rend.

Is ‘Jes­se’ de on­af­han­ke­lij­ke en on­ge­cen­su­reer­de do­cu­men­tai­re waar de ma­ker zich op laat voor­staan? Hij zou al­leen het num­mer­bord van Kla­vers Vol­vo op ver­zoek heb­ben ge­blurd en zijn kinderen bui­ten beeld heb­ben ge­hou­den.

Niet echt. De film biedt wei­nig con­text en dui­ding van de ve­le scè­nes die voor­bij­trek­ken. Dat mag. Het pro­bleem is dat de zwak­ke mo­men­ten van de ener­gie­ke lijst­trek­ker in een hec­ti­sche cam­pag­ne nau­we­lijks in beeld ko­men. We zien hem een keer ha­pe­ren bij het in­stu­de­ren van een one­li­ner voor een de­bat („Hè, kut!”). Over de las­ti­ge mo­men­ten bin­nen de par­tij­top – bij­voor­beeld over de span­nin­gen rond de tot­stand­ko­ming van de kan­di­da­ten­lijst – geen en­kel beeld of woord.

Boink zelf is ver­schil­len­de ke­ren in ge­sprek met zijn on­der­werp. In één van die ge­val­len is hij aan­toon­baar niet de fly on the wall die hij zegt te zijn ge­weest. Hij in­ter­rum­peert Kla­ver die een speech aan het oe­fe­nen is en vraagt: „Ver­ge­lijk jij je­zelf nu met Gan­dhi?”. Daar­op ver­de­digt Kla­ver zich door te zeg­gen dat niet híj zich ver­ge­lijkt met gro­te we­reld­lei­ders, maar de bui­ten­we­reld. Kla­ver: „Heel ver­ve­lend.”

Dat GroenLinks het „jam­mer” vindt dat de do­cu­men­tai­re niet wordt uit­ge­zon­den, is be­grij­pe­lijk. Maar ook veel­zeg­gend.

ver­sprei­ding op in­ter­net” tij­dens de cam­pag­ne, zo­als ‘beeld­voer­der’ Joey Boink aan het be­gin uit­legt. „Dat was mijn taak.”

De kij­ker blijft uit­ein­de­lijk ach­ter met het ge­voel te kijken naar een ver­za­me­ling cam­pag­ne­ma­te­ri­aal waar­van la­ter is be­dacht: la­ten we er een do­cu­men­tai­re van ma­ken.

On­troe­ren­de mo­men­ten Zit er dan niks bij­zon­ders in? Ja­wel, ze­ker voor de ve­le fans van Jes­se Kla­ver en voor lief­heb­bers van po­li­tiek. De do­cu­men­tai­re be­gint met een ori­gi­neel jeugd­film­pje van kleu­ter Jes­se met gi­taar bij een op­tre­den in een zaal­tje. Daar haalt zijn moe­der hem van het to­neel, met de – bij­na pro­fe­ti­sche – woor­den: „Kom nou van het po­di­um af, straks mag jij weer.” De jon­ge Kla­ver laat zich niet zo­maar weg­stu­ren. Hij sluipt weer door de to­neel­gor­dij­nen, die zo­juist ge­slo­ten zijn.

Voor po­li­tie­ke fijn­proe­vers is een mooie scè­ne die waar­in cam­pag­ne­lei­der Wij­nand Duy­ven­dak (60), als een dol­dwa­ze voet­bal­ler, het pu­bliek op­zweept bij een druk­be­zoch­te cam­pag­ne­bij­een­komst.

Een on­ver­moe­de bij­rol is er voor CDAlei­der Sy­brand Bu­ma, die tot twee keer toe op gees­ti­ge wij­ze spot met Kla­ver én met VVD-lei­der Mark Rut­te.

In­druk­wek­kend zijn de beel­den van Kla­ver tij­dens de cam­pag­ne met zijn moe­der, met wie hij een in­ni­ge band heeft. Ze over­lijdt to­taal on­ver­wacht kort na de ver­kie­zin­gen. De – kor­te – beel­den van de uit­vaart­dienst en het mo­ment waar­op hij re-

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.