Krijgt EU grip op mi­gra­tie uit Afri­ka?

Met een aan­tal ge­za­men­lij­ke maat­re­ge­len en deals lijkt Eu­ro­pa er­in te sla­gen het aan­tal Afri­kaan­se mi­gran­ten te ver­min­de­ren.

NRC Handelsblad - - In Het Nieuws - Marc Leij­en­dek­ker

Stap­je voor stap­je wordt er een enigs­zins sa­men­han­gend plan zicht­baar waar­mee Eu­ro­pe­se lan­den, Ita­lië voor­op, voor el­kaar wil­len krij­gen dat er min­der boot­mi­gran­ten van­uit Li­bië naar Eu­ro­pa ko­men. Som­mi­ge maat­re­ge­len zijn om­stre­den om­dat zij deals met, op z’n zachtst ge­zegd, twij­fel­ach­ti­ge part­ners be­hel­zen.

Van noord naar zuid ge­zien be­gint het plan op de Mid­del­land­se Zee. Ita­lië heeft eind ju­li voor hulp­or­ga­ni­sa­ties een ge­drags­co­de op­ge­steld die er in de prak­tijk toe heeft ge­leid dat deze min­der boot­mi­gran­ten op­pik­ken. De Li­bi­sche kust­wacht, ge­traind en van uit­rus­ting voor­zien door Ita­lië en de EU, houdt sinds het be­gin van de zomer boot­mi­gran­ten te­gen en brengt hen weer te­rug naar Li­bië.

In Zuid-Li­bië pro­beert Ita­lië men­sen een al­ter­na­tie­ve bron van in­kom­sten aan te bie­den voor men­sen­smok­kel. In Ni­ger en Tsjaad, es­sen­ti­ë­le scha­kels in de rou­te van­uit WestAfri­ka, heeft geld uit Eu­ro­pa macht­heb­bers er­toe aan­ge­zet de mi­gra­tie­stroom naar Eu­ro­pa in te dam­men. Zo kreeg Ni­ger vo­ri­ge maand tien mil­joen eu­ro over­ge­maakt uit Brussel.

Op een mi­gra­tie­top, maan­dag in Parijs, ging het be­hal­ve over deze maat­re­ge­len ook over in­gre­pen voor de lan­ge­re ter­mijn. Frankrijk, Duits­land, Ita­lië en Span­je spra­ken zich op­nieuw uit voor po­gin­gen tot sta­bi­li­teit in Li­bië. Tran­si­tie­lan­den als Ni­ger, Tsjaad en Ma­li is veel geld in het voor­uit­zicht ge­steld als zij hun ‘gren­zen goed be­wa­ken’. In spe­ci­a­le „pre­a­siel­cen­tra” in Ni­ger en Tsjaad zou­den „bij­zon­der kwets­ba­re mi­gran­ten” een aan­vraag kun­nen in­die­nen voor her­ves­ti­ging in Eu­ro­pa.

Het­zelf­de ef­fect als Tur­kije-deal

Ge­hoopt wordt dat deze di­rec­te maat­re­ge­len en de be­lof­tes van meer geld een­zelf­de ef­fect heb­ben als de Tur­kije-deal vo­rig jaar: min­der men­sen naar Eu­ro­pa. De eer­ste ef­fec­ten zijn al zicht­baar: in ju­li en au­gus­tus is het aan­tal men­sen dat van­uit Li­bië naar Ita­lië is ge­ko­men, sterk ge­daald. In ju­li wa­ren het de helft min­der dan in ju­ni, en in au­gus­tus zelfs nog min­der dan in de kou­de ja­nu­a­ri­maand.

Maar: het zijn voor­ne­mens en be­lof­tes, met voor­waar­den. Jul­lie heb­ben ons al zo vaak iets be­loofd, zei pre­si­dent Dé­by van Tsjaad, die met zijn col­le­ga uit Ni­ger en met Fay­ez alSer­raj, lei­der van de door de VN er- ken­de re­ge­ring van na­ti­o­na­le een­heid in Li­bië, naar Parijs was ge­ko­men. En waar An­to­nio Ta­ja­ni, voor­zit­ter van het Eu­ro­pees par­le­ment en mo­ge­lijk kan­di­daat-pre­mier van Ita­li­aans rechts, pleit­te voor een in­ves­te­rings­plan van 60 mil­jard eu­ro, zei Ho­ge Ver­te­gen­woor­di­ger Fe­de­ri­ca Mog­heri­ni na­mens de Eu­ro­pe­se Com­mis­sie: „Het is niet no­dig een nieuw Marshall­plan voor Afri­ka uit te vin­den.”

Gren­zen ge­trok­ken

In Parijs wer­den ook dui­de­lij­ke gren­zen ge­trok­ken. Bonds­kan­se­lier Mer­kel on­der­streep­te dat het „erg, erg be­lang­rijk” is dat de mo­ge­lijk­heid van her­ves­ti­ging in Eu­ro­pa wordt ge­kop­peld „aan een ein­de aan de il­le­ga­le mi­gra­tie”. In de slot­ver­kla­ring staat: wie „geen aan­spraak kan ma­ken op eni­ge vorm van in­ter­na­ti­o­na­le be­scher­ming moet wor­den te­rug­ge­leid naar het land van oor­sprong ”. De VN­vluch­te­lin­gen or­ga­ni­sa­tie moet de vluch­te­lin­gen voor ge­weld of ver­vol­ging schei­den van men­sen die ‘al­leen maar’ ar­moe­de ont­vluch­ten.

Ho­ge VN-com­mis­sa­ris voor de vluch­te­lin­gen Fi­lip­po Gran­di zei in een re­ac­tie: „Maat­re­ge­len die sim­pel­weg tot doel heb­ben het aan­tal men­sen dat komt te be­per­ken, los­sen het pro­bleem van de ge­dwon­gen mi­gra­tie niet op.” Daar­om schermt Ro­me graag met af­spra­ken om in veer­tien Li­bi­sche ste­den die op de mi­gra­tie­rou­te lig­gen, scho­len, zie­ken­hui­zen, wa­ter­pom­pen, sport­veld enen elek­tri­ci­teit s voor­zie­nin­gen a an­te leg­gen.

Al wordt er in Ro­me met voor­zich­ti­ge te­vre­den­heid ge­con­sta­teerd dat het he­le pak­ket van maat­re­ge­len ef­fect lijkt te heb­ben, de vraag­te­kens blij­ven. Door stren­ge­re con­tro­les in Ni­ger zijn smok­ke­laars een lan­ge­re en ge­vaar­lij­ke rou­te gaan ne­men door de woes­tijn – nie­mand weet hoe­veel mi­gran­ten daar­bij om­ko­men. De on­ge­veer acht­dui­zend mi­gran­ten die door de Li­bi­sche kust­wacht zijn op­ge­pikt en te­rug­ge­bracht, zit­ten in op­vang­cen­tra die of­fi­ci­eel wor­den ge­con­tro­leerd door hulp­or­ga­ni­sa­ties – maar har­de ga­ran­ties dat men­sen goed wor­den be­han­deld, zijn er niet.

Bo­ven­dien be­he­ren mi­li­ties nog een gro­te hoe­veel­heid ‘kam­pen’ waar men­sen die ho­pen naar Ita­lië te ko­men, on­der slech­te, vaak mens­ont­e­ren­de om­stan­dig­he­den wor­den vast­ge­hou­den. En hulp bie­den aan een land in cha­os? Ita­li­aan­se me­dia heb­ben ge­meld dat er tien­dui­zend nood­pak­ket­ten zijn op­ge­stuurd voor men­sen die uit zee wor­den op­ge­pikt. Ze wa­ren in een mum van tijd kwijt.

FO­TO ISMAIL ZITOUNY/REUTERS

Afri­kaan­se mi­gran­ten ko­men aan op een ma­ri­ne­ba­sis na­dat ze zijn ge­red door de Li­bi­sche kust­wacht in Tri­po­li.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.