ACH­TER­GROND Het is ver­dacht stil op de Mid­del­land­se Zee

NRC Handelsblad - - In Het Nieuws - Door on­ze correspondent

In ju­li hal­veer­de het aan­tal boot­mi­gran­ten van Li­bië naar Ita­lië ten op­zich­te van de­zelf­de maand in 2016. Hoe komt dat? Bram Ver­meu­len e or­ga­ni­sa­ties die de mi­gran­ten tel­len die da­ge­lijks van­uit Li­bië de Mid­del­land­se Zee over­ste­ken, za­gen eind ju­li iets op­mer­ke­lijks ge­beu­ren in hun gra­fie­ken. Hoe­wel ju­li een van de druk­ste maan­den van het jaar is, was het aan­tal aan­kom­sten in Ita­lië ge­hal­veerd ten op­zich­te van de­zelf­de maand in 2016.

Eind au­gus­tus blijkt de te­rug­val nog veel dra­ma­ti­scher: 85 pro­cent min­der dan het jaar er­voor. Het is ver­dacht stil ge­wor­den op de zee tus­sen Li­bië en Ita­lië. „We pik­ken aan­zien­lijk min­der mi­gran­ten op uit zee”, be­ves­tigt Chris­ti­ne Pe­tré van IOM in Tu­ne­sië. Haar team pen­delt op en neer naar de Li­bi­sche hoofd­stad Tri­po­li. „Het is mo­men­teel on­mo­ge­lijk om te zeg­gen wat de re­den daar­voor is.”

Hulp­or­ga­ni­sa­ties en jour­na­lis­ten heb­ben de af­ge­lo­pen we­ken ge­zocht naar een ver­kla­ring. Daar­voor moet je af­rei­zen naar Za­wiya, de vas­te over­steek­plaats voor mi­gran­ten ten wes- ten van Tri­po­li. Het is een ge­vaar­lij­ke weg, met ten min­ste zes weg­ver­sper­rin­gen die wor­den be­mand door ge­wa­pen­de ben­des en mi­li­ties die be­kend­staan om ont­voe­rin­gen van wes­ter­lin­gen, mi­gran­ten en Li­bi­ërs.

Een Ita­li­aan­se jour­na­list van de Midd­le East Eye, Fran­ce­s­ca Man­noc­chi, om­zeil­de die ge­va­ren door met de boot naar Za­wiya te va­ren. Daar sprak ze met ano­nie­me bron­nen die de dra­ma­ti­sche te­rug­val wij­ten aan een deal tus­sen Eu­ro­pe­se ge­hei­me dien­sten en de ge­wa­pen­de mi­li­ties die het in het wes­ten van Li­bië voor het zeg­gen heb­ben. Vol­gens die bron­nen ont­vin­gen de mi­li­ties „een be­drag van 5 mil­joen dol­lar om de mi­gran­ten ten min­ste een maand in het ge­bied te hou­den en geen rub­ber­bo­ten naar Ita­lie te stu­ren.”

De be­lang­rijk­ste deal werd ge­maakt met het ge­meen­te­be­stuur van de wes­te­lij­ker ge­le­gen stad Sa­brat­ha. Pers­bu­reau Reuters sprak daar met bron­nen die de af­ge­lo­pen we­ken een nieu­we groe­pe­ring za­gen die voor­komt dat er nieu­we bo­ten ver­trek­ken van­af de stran­den in de Li­bi­sche kust­plaats. Deze groe­pe­ring zou ook een de­ten­tie­cen­trum run­nen waar­in hon­der­den mi­gran­ten en smok­ke­laars wor­den vast­ge­hou­den. Reuters kreeg een fo­to toe­ge­stuurd van­uit dit de­ten­tie­cen­trum, waar­op mi­gran­ten te zien zijn die in het zand zit­ten, voor een ho­ge muur. Mi­gran­ten ver­tel­den be­gin ju­li aan deze krant over mar­te­lin­gen in de­ten­tie­cen­tra van groe­pe­rin­gen die nu als kust­wacht op­tre­den. „Een van ons pro­beer­de te ont­snap­pen. Die heb­ben ze aan het pla­fond op­ge­han­gen. Op zijn kop. Ze sloe­gen hem met een lo­den pijp”, ver­tel­de de Gam­bi­aan Ama­dou Siy.

De bur­ge­mees­ter van Sa­brat­ha, Has­sen Dha­wa­di, be­ves­tig­de deze week in een interview met de lo­ka­le ra­dio dat een ge­wa­pen­de groep is in­ge­zet om smok­ke­laars te stop­pen. Lo­ka­le be­wo­ners waar­schu­wen dat de mi­li­ties waar Ita­lië nu za­ken mee doet, be­kend staan om hun af­per­sings­tac­tie­ken. Ze vre­zen dat de mi­gra­tie­stroom bin­nen maand weer op vol­le sterk­te zal zijn, als Ita­lië niet blijft be­ta­len.

Ris­kant

Me­de­wer­kers van de In­ter­na­ti­o­na­le Or­ga­ni­sa­tie voor Mi­gra­tie dur­ven geen men­sen naar Sa­brat­ha te stu­ren om de si­tu­a­tie ter plek­ke te be­oor­de­len. „Dat is te ris­kant”, zegt Pe­tré. De jour­na­list ci­teert een bron die spreekt over een ont­moe­ting tus­sen le­den van de Ita­li­aan­se ge­hei­me dienst en le­den van de Anas Dab­bas­hi-mi­li­tie in Sa­brat­ha. Deze mi­li­tie, ge­leid door Ah­med Dab­bas­hi, is vol­gens bron­nen van de krant al ja­ren be­trok­ken bij de smok­kel van mi­gran­ten, maar speelt nu de rol van kust­wacht. „Ze de­den goe­de za­ken toen de mi­gran­ten hier­van­daan ver­trok­ken en de smok­ke­laars tien­tal­len bo­ten per dag or­ga­ni­seer­den. En ze doen goe­de za­ken nu Eu­ro­pa ze no­dig heeft om de han­del te stop­pen”, al­dus de bron.

De woord­voer­der van de Ita­li­aan­se pre­mier Fi­lip­po Sen­si wei­ger­de te re­a­ge­ren op de be­schul­di­gin­gen van be­ta­lin­gen aan de mi­li­tie.De deal tus­sen voor­ma­lig pre­mier Sil­vio Ber­lus­co­ni en de Li­bi­sche lei­der Moam­mar Gad­da­fi om mi­gran­ten pro­be­ren te stop­pen viel zes jaar ge­le­den uit­een met de val van Gad­da­fi en diens dood.

Een an­de­re ver­kla­ring voor de te­rug­val van het aan­tal mi­gran­ten ligt ten zui­den van Li­bië. De re­ge­ring van Ni­ger trad de af­ge­lo­pen maan­den on­der druk van de EU hard op te­gen smok­ke­laars op de rou­te tus­sen de stad Aga­dez en de Li­bi­sche grens. Meer dan hon­derd smok­ke­laars wer­den op­ge­pakt en hun au­to’s wer­den in be­slag ge­no­men. De IOM tel­de in de maand mei nog slechts ze­ven­dui­zend mi­gran­ten, nog geen 10 pro­cent van het jaar er­voor.

Veel smok­ke­laars ver­mij­den nu de ou­de rou­te naar Li­bië, waar ook de wa­ter­bron­nen lig­gen. Vol­gens de gou­ver­neur van Aga­dez moesten in ju­ni en be­gin ju­li daar­om meer dan ze­ven­hon­derd mi­gran­ten wor­den ge­red uit de woes­tijn, om­dat smok­ke­laars ze daar ach­ter­la­ten uit angst voor ar­res­ta­tie.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.