Brain drain

Wie weg kan uit Ve­ne­zu­e­la, pakt zijn bie­zen

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze cor­res­pon­dent Ni­na Jur­na CARACAS

Twee kof­fers met kle­ding en spul­len, en een rug­zak vol ‘dro­men en hoop’ staan klaar. Film­pro­du­cent Mel­vin Chacón (28) legt de laat­ste hand aan een soap­se­rie met de veel­zeg­gen­de ti­tel Vrou­wen heb­ben lief en man

nen lie­gen, daar­na vlucht hij het land uit. De suc­ces­vol­le Ve­ne­zo­laan­se film­pro­du­cent heeft een vrien­din en ze wil­len graag kin­de­ren. Maar van zijn sa­la­ris kan hij niet meer rond­ko­men en de greep van het re­pres­sie­ve re­gime van pre­si­dent Ni­colás Ma­du­ro op de me­dia wordt steeds er­ger.

„Toen ik net be­gon met wer­ken, in 2012, ver­dien­de ik om­ge­re­kend meer dan 2.000 Ame­ri­kaan­se dol­lar [toen on­ge­veer 1.800 eu­ro] per maand. Ik was 22 en had de tijd van mijn le­ven. Nu is mijn maand­sa­la­ris door de hy­per­in­fla­tie niet meer dan 50 dol­lar [43 eu­ro] waard”, zegt hij. Om zich staan­de te hou­den is Mel­vin weer bij zijn ou­ders in­ge­trok­ken. On­der­tus­sen sprok­kelt hij geld bij el­kaar voor een vlieg­tic­ket naar Por­tu­gal. Zijn au­to en mo­tor staan te koop. „Mijn vrien­din heeft de Por­tu­ge­se na­ti­o­na­li­teit dus we ho­pen dat het daar­door ook mak­ke­lij­ker wordt voor mij om me daar te ves­ti­gen en werk te vin­den”, zegt hij.

Op cre­a­tief ge­bied valt er ook niets meer te ha­len in Ve­ne­zu­e­la. Door geld­ge­brek wor­den er am­per nog ei­gen film­pro­duc­ties ge­maakt. En dan heb je nog de cen­suur, die steeds grim­mi­ger wordt. „De soaps zijn voor­al en­ter­tain­ment maar als ma­ker kon je er al­tijd nog een so­ci­aal­maat­schap­pe­lij­ke twist aan ge­ven. Nu is al­les vol­le­dig aan ban­den ge­legd. We mo­gen Ve­ne­zu­e­la al­leen maar la­ten zien als een gro­te ro­ze sprook­jes­we­reld”, klaagt Chacón.

Schaars­te en re­pres­sie

In wer­ke­lijk­heid vol­trekt zich in zijn land al bij­na twee jaar een hu­ma­ni­tai­re ramp. Men­sen ster­ven van de hon­ger of door slech­te ge­zond­heids­zorg. Meer dan 80 pro­cent van de Ve­ne­zo­la­nen is ver­armd. Er zijn nau­we­lijks me­di­cij­nen te krij­gen, er is een chro­ni­sche schaars­te aan vrij­wel al­le eer­ste le­vens­be­hoef­ten. Pro­duc­ten die er wél zijn, zijn door de hy­per­in­fla­tie nau­we­lijks te be­ta­len. Da­len­de olie­prij­zen, wan­be­leid, cor­rup­tie en na­ti­o­na­li­sa­tie heb­ben het land de­ze enor­me cri­sis in ge­sleurd.

Ma­du­ro’s re­gime neemt on­der­tus­sen dic­ta­to­ri­a­le vor­men aan. Re­cen­te re­gi­o­na­le ver­kie­zin­gen wer­den glans­rijk ge­won­nen door de re­ge­ring, ter­wijl opi­nie­pei­lin­gen voor­af uit­we­zen dat juist de op­po­si­tie groots zou win­nen. De op­po­si­tie be­schul­digt Ma­du­ro van stem­bus­frau­de maar staat mach­te­loos. Een in ju­li door Ma­du­ro ge­ï­ni­ti­eer­de grond­wet­ge­ven­de ver­ga­de­ring, de zo­ge­he­ten con­sti­tuy­en­te, be­staan­de uit meer dan vijf­hon­derd re­ge­rings­ge­zin­de bur­gers en fa­mi­lie­le­den van Ma­du­ro, staat in macht bo­ven het ge­ko­zen par­le­ment. Mas­sa­pro­tes­ten te­gen de re­ge­ring tus­sen april en ju­li kost­ten aan meer dan 160 men­sen het le­ven. „Dit is een uit­zicht­lo­ze si­tu­a­tie. Ik wil niet in een dic­ta­tuur le­ven waar ik bo­ven­dien mijn hoofd niet bo­ven wa­ter kan hou­den. Ik wil hier snel weg”, zegt Mel­vins vrien­din Mar­le­ne stel­lig.

Ve­ne­zu­e­la was al­tijd het rijk­ste land van Zuid-Ame­ri­ka. Het heeft de groot­ste be­we­zen olie­re­ser­ves ter we­reld en zit boor­de­vol met na­tuur­lij­ke hulp­bron­nen, goud en dia­man­ten. De ho­ge le­vens­stan­daard en het op­lei­dings­ni­veau van de Ve­ne­zo­laan­se be­vol­king wer­den al­om ge­roemd. De topin­ge­ni­eurs in de ooit bloei­en­de olie­sec­tor, of de Ve­ne­zo­laan­se te­le­vi­sie en film­pro­fes­si­o­nals, zo­als Mel­vin Chacón, staan re­gi­o­naal hoog aan­ge­schre­ven. „In Por­tu­gal zal ik on­der­aan moe­ten be­gin­nen. Mis­schien vind ik geen werk in mijn rich­ting en moet ik toi­let­ten schoon­ma­ken of in een fa­briek wer­ken”, be­seft Chacón. Zijn vrien­den emi­greer­den naar Chi­li en wor­den daar als vluch­te­lin­gen soms als uit­schot be­han­deld. „Maar hier blij­ven is geen op­tie. Ik ga mijn best doen, het be­lang­rijk­ste is dat ik hier weg­kom.”

Sme­ken om een vi­sum

De ge­vol­gen van de mas­sa-emi­gra­tie zijn in­tus­sen vol­op zicht­baar in Ve­ne­zu­e­la. Voor de in­gang van de Spaan­se am­bas­sa­de in Caracas staan lan­ge rij­en Ve­ne­zo­la­nen, sme­kend om een vi­sum. He­le wij­ken lo­pen leeg, hui­zen zijn ver­la­ten of er hangt een bord ‘ En ven­ta’: te koop.

In de deel­staat Zu­lia, ooit het eco­no­misch hart van het land met de in­mid­dels nood­lij­den­de olie-in­du­strie van Ma­ra- cai­bo, sig­na­leer­den do­cen­ten na de zo­mer­va­kan­tie dat de klas­lo­ka­len voor de helft leeg ble­ven. Stu­den­ten wa­ren niet te­rug­ge­keerd.

Het ge­zin van Jesús zit in Span­je

„Ex­cu­ses voor de troep, maar dit krijg je als je als man al­leen woont”, zegt Jesús Va­le­ro (50) wat on­ge­mak­ke­lijk, ter­wijl hij snel de drol­len op­ruimt van zijn hond die in de keu­ken heeft ge­poept.

Bij een eer­der be­zoek, een jaar ge­le­den, zag het ap­par­te­ment, in een wel­ge­stel­de wijk in Caracas, er fleu­rig en net­jes uit. Echt­ge­no­te Susa­na Va­le­ro (45) trak­teer­de op zelf­ge­bak­ken koek­jes en ster­ke kof­fie. In april ver­trok ze met hun twee tie­ner­doch­ters naar Span­je. Susa­na heeft Spaan­se voor­ou­ders en daar­om recht op een Spaans pas­poort. In Ve­ne­zu­e­la kon het vroe­ger zo wel­ge­stel­de ge­zin de cri­sis nau­we­lijks nog over­le­ven.

„Al ons spaar­geld is op­ge­gaan door de in­fla­tie. Op het laatst heb ik zelfs on­ze huis­raad ver­kocht om van dat geld bood­schap­pen te doen voor de kin­de­ren. Het was be­ter dat ze zo snel naar Span­je mo­ge­lijk ver­trok­ken”, zegt Jesús. De ma­na­ger bij een bank pro­beert nu ook in Span­je een baan te vin­den, zo­dat hij zich bij zijn vrouw en kin­de­ren kan voe­gen.

„ Te amo, pa­pi, ik hou van je!”, roept zijn doch­ter in de ca­me­ra van de mo­bie­le te­le- foon als ze bel­len via What­sApp. Ze heeft griep en ligt aan de an­de­re kant van de lijn, ziek in bed. Susa­na in­for­meert naar de hond, die, druk kwis­pe­lend, door Jesús vóór de ca­me­ra wordt ge­plaatst. „Ver­geet hem niet uit te la­ten!”, roept ze nog snel voor­dat de ver­bin­ding weg­valt. Min­stens vijf­tien col­le­ga’s van Jesús zijn in kor­te tijd het land ont­vlucht. De mees­ten pro­be­ren werk te vin­den in de fi­nan­ci­ë­le sec­tor in de VS, Co­lom­bia of Ar­gen­ti­nië.

Brain drain of brain gain?

De­ze leeg­loop, zo zijn de prog­no­ses, is voor­lo­pig niet voor­bij. In­te­gen­deel, de uit­zicht­loos­heid zal meer Ve­ne­zo­la­nen het land uit drij­ven. Voor Ve­ne­zu­e­la is dat in­grij­pend, want hoe bouw je het land straks weer op als er zo veel pro­fes­si­o­nals ver­trok­ken zijn?

„Zeer zorg­wek­kend, maar er zit ook een po­si­tie­ve kant aan”, meent de so­ci­o­loog Tomás Páez. „We heb­ben door de­ze im­mi­gra­tie­golf straks wel over­al ter we­reld hoog­op­ge­lei­de Ve­ne­zo­la­nen. Aan hen heb­ben niet al­leen de lan­den waar ze gaan wo­nen iets, maar ook Ve­ne­zu­e­la zelf, want ze heb­ben zich in­ter­na­ti­o­naal kun­nen ont­wik­ke­len”, zegt hij.

Páez spreekt in zijn on­der­zoek dan ook niet al­leen van een brain drain maar ook van een brain gain: er valt ook iets te win­nen via im­mi­gra­tie. Páez: „Nu al vin­den

De leeg­loop, is voor­lo­pig niet voor­bij. In­te­gen­deel, meer Ve­ne­zo­la­nen zul­len weg wil­len

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.