– Sápme­laččaid mie­las lea HEAHPAT LEAT LÁMIS

Vási­hit olu eamb­bo cie­la­heami, givs­sideami ja ái­timi­id

Avvir - - FORSIDE - Ma­rit Elin Ke­mi ma­rite­lin@av­vir.no

Son lea leam­aš ok­ta in­for­mánt­tain is­kkade­ap­mái mii alm­mu­huv­vui dán va­h­kus. Pie­ra Jovn­na Som­by vávjá ge ah­te Sá­mis lea ve­ar­rát leam­en lá­m­isolm­moš go muđui.

Son lea leam­aš ok­ta in­for­mánt­tain is­kkade­ap­mái mii alm­mu­huv­vui dán va­h­kus. Pie­ra Jovn­na Som­by vávjá ge ah­te Sá­mis lea ve­ar­rát leat lá­m­isolm­moš go muđui.

– Givs­sideami lean lá­misvuođa geažil vási­han skuvlla áig­ge go led­jen nuor­ra. Vig­ge doaru­hit mu dan geaži go lean dakkár go lean. Maŋŋel lean maid vási­han cie­la­heami. Dávjá lea dáh­páhuv­van go lean már­ka­nas­time, ah­te da­ja­dit munn­je: don skierbmáolm­moš, don it goast­ta go­s­a­ge, ja diekkári­id. Dat čug­ge ve­há, ii ge olm­moš dieđe maid galgá dad­jat. It soait­te oba duo­stat ge vás­ti­dit amas cáp­ma­hal­lat. Šad­dá vel hea­h­pa­nad­dat iežas skierbmá geažil, mui­tala son.

Som­by lea ok­ta sis gii lei se­ar­van vás­ti­dit dán ođđa dut­ka­muššii mii dál lea alm­mu­huv­von UIT Norg­ga Árk­talaš Uni­ver­sitehtas. Ra­por­ta čáje­ha ah­te sá­mi doaim­mash­eht­te­juv­von olbmuin lea olu ve­ar­rát dil­li go eará doaim­mash­eht­te­juv­von olbmuin.

Dov­dá su čie­gaded­je

Pie­ra Jovn­na lo­hká vávján ah­te sá­mi bir­ra­sis olg­guštuv­vo lámis olm­moš eamb­bo, go ii sáh­te se­ar­vat bu­ot barg­guide, ere­no­amážit boazosá­mi bir­ra­sis, mas ieš boahtá.

– In sáht­tán se­ar­vat barg­guide nugo gárd­dástal­lat ja guođo­hit. Nju­ova­danáig­ge eai váldán mu fár­rui gárd­de lusa, gal­gen baic­ca ru­ovt­tus čo­hkkát ja nju­ov­vat julg­gi­id. In lean alm­mo­laš lan­jas nu oid­no­sis. Bad­já­ned­je ge jur­da­gat man­ne mun in oaččo do­hko gos earát leat. Leat mui­tui bisá­nan diekkár fe­ará­nat. Lean ieš vási­han ah­te sámi­id gask­kas lea eamb­bo heahpat go lea lámis, mui­tala Pie­ra Jovn­na.

Musi­hk­ka riev­dadii ealli­ma

Muhto son álg­gii musi­hkain, ja dat riev­dadii olbmuid láht­tema.

– Dal­le led­jen fáhk­ka doar­vái buor­re, go álg­gii beag­git mu musi­hk­ka ja ser­ven kon­se­art­tai­de. Dat geat eai at­nán mu ma­nin­ge ov­dal, led­je fáhk­ka olbmát, dad­já Pie­ra Jovn­na. Son ii loga dárbbašan gal gil­lát doaru­heami, nugo dát is­kkade­ap­mi maid čáje­ha lea ve­ar­rát sámi­id gask­kas, muhto lea fal gullan dan bir­ra earáin.

Váilla­ha ip­már­du­sa

Ain dál dov­dá son ah­te olbmot eai ip­mir da­hje dáhto ip­mirdit mo­vt su dil­li lea lámis olm­možin. Vaikko lea leas­medáv­da ja vázzá guvtti­in soppi­in, ii leat ál­ki oažžut ve­ahki beaiv­válaš di­lis. Son mui­tala vát­tisvuođaid bir­ra maid lea deai­vi­dan eise­válddii­guin ja de­arv­vašvuođa­suorg­gis, nugo ák­kat ah­te son sáht­tá bus­se ču­ovv­ut biebmorámbuvrii gávppašit, vaikko son ii na­got gálv­vuid oba guot­tašit ge. Maid­dái dieht­te­las ja juo­hke­beaiv­válaš ášši nugo juol­ge­suorbma­gac­caid čuo­hppamii lea vát­tis oažžut ve­ahki.

– Leat dakkár vát­tisvuođat maid bir­ra dábálaš olbmot eai oba jur­dil ge, mat da­h­ket min beiv­vi­id ollu los­sade­ab­bon go livččii dár­bu, mui­tala son ja joat­ká:

– Lea goit máilm­mi buor­re go bohtet dut­ka­mušat mat čáje­hit mo­vt duohtavuohta lea, go juo­hke diŋ­ga mii guoská dása ere­no­amážit ve­ahkaváld­dálaš­vuhtii ja cie­la­heap­mái, ber­re lokte­juv­vot ču­ovgga si­sa. Ii ábut čie­hká­dal­lat ja vig­gat eal­lit se­avdn­jada­sas, dad­já Pie­ra Jovn­na Som­by.

Filbma su ealli­mis

UIT pro­fes­sor Gunn Tove Min­de lea ráh-

ka­dan su ealli­ma bir­ra film­maža, mas bođii ov­dan ah­te son ear­ret eará mas­sii gie­la unnin go olu lei bu­ohc­ci­vie­sus lul­de. Dan čáje­hed­je Ált­tá se­mináras, gos Pie­ra Joavn­na muđui juoig­gai ja maid­dái se­arv­vai pa­ne­la­di­gaštallamii. Maŋŋel film­ma da­jai son ja gov­vidii mo beaiv­válaš di­lis lea šad­dat, dego máŋg­gao­aiv­vat stálu vuostá doar­rut go eai ip­mir su di­li.

– Olm­moš vuol­lá­na, vái­bá. Vaikko galg­gašii oažžut ve­ahki, de šad­dá baic­ca soahtat oažžut vi­sot masa livčče vuoi­gatvuođat, dad­já son.

Gov­va: Ma­rit Elin Ke­mi

Givs­sideami lean lá­misvuođa geažil vási­han skuvlla áig­ge go led­jen nuor­ra. Vig­ge doaru­hit mu dan geaži go lean dakkár go lean. Maŋŋel lean maid vási­han cie­la­heami.Dávjá lea dáh­páhuv­van go lean már­ka­nas­time, mui­tala Pie­ra Jovn­na Som­by.

Gov­va: Ma­rit Elin Ke­mi.

EAHPEVUOIGGALAŠ LÁHTTEN: Lap­pi uni­ver­sitehta dut­ki Li­i­sa Hok­ka­nen lea jođi­han Suo­ma bea­le sá­mi dut­ka­muša, ja lo­hká doaibma­heht­te­juv­von sámi­id dov­dat eahpevuoiggalaš láht­tema ja givs­sideami.

Gov­ven: Ma­rit Elin Ke­mi.

GALGÁ HÁSTALIT VÁLDIT DUT­KA­MUŠA ÁV­KIN: Norg­ga nášu­na­la olm­mošvuoi­gatvuođaása­husa di­rekte­vra Lai­la Susan­ne Vars lo­hká sin gal­gat oažžut johtui sá­gas­tal­la­ma.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.