Inn­sikts­full krigs­skild­ring

Faedrelandsvennen - - KULTUR - BJARNE TVEITEN

ROMAN «Den hjelp­som­me ok­ku­pan­ten»

Kjer­sti Erics­son Ok­to­ber

Den tys­ke ma­jo­ren frå stor­byen Dres­den, Die­ter

Wel­ser, småb ar n s f a r, krigs­skadd og til­delt «Rid­der­kor­set for tap­per­het i strid», blir haus­ten 1943 sta­sjo­nert i Kre­k­ling­våg, ein opp­dik­ta li­ten tett­stad på Norske­kys­ten.

Tysk­land er i ferd med å byg­ge opp At­lan­ter­havs­vol­len, kyst­fort og and­re for­svars­verk langs kys­ten frå Frank­ri­ke til Noreg. Wel­ser skal sør­ge for at ar­bei­det med kyst­for­tet i Kre­k­ling­våg blir gjen­nom­ført – raskt og ef­fek­tivt.

Han els­kar Ham­sun, er kul­tur- in­ter­es­sert, dyr­kar aris­ke kropps­ideal – han er ein svært sa­man­sett per­son­leg­dom.

Han vil gjer­ne stå fram som ein god­vil­jens mann, skaf­far eks­tra ra­sjo­nar av pøl­ser og tann­børs­tar (!) til lo­kal­be­folk­nin­ga – og hore­hus til dei tys­ke sol­da­ta­ne.

I Ukrai­na gjor­de han mi­li­tært ein så god jobb at han fekk ut­mer­kin­ga eg nemn­de – men på same tid på­drog han seg gro­tes­ke min­ne som øy­de­legg svev­nen for han.

Ro­ma­nen blir pri­mært ein stu­die i psy­ken til ein over­tydd, in­tel­lek­tu­ell na­zist/ra­sist, litt naiv, men også kunst­nar­leg ge­ne­relt, og mu­si­kalsk og lit­te­rært spe­si­elt, både in­ter­es­sert og godt ori­en­tert.

Nor­malt vil­le eg ha ka­rak­te­ri­sert Wel­ser som ein mann­leg per­son som psy­ko­lo­gisk ikkje heng på greip! Men Hit­ler var – rett nok mis­lyk­ka – må­lar­kunst­nar, og svært opp­te­ken av Wag­ner ge­ne­relt, og «Göt­ter­dem­mer­ung» spe­si­elt. Flei­re av nazi­kory­fe­ane veit vi at var opp­tek­ne av mu­sikk.

Ro­ma­nen til Erics­son får meg til å min­nast Curzio Mala­par­te, og dei ufat­te­leg bru­ta­le skild­rin­ga­ne frå 2. verds­kri­gen i Ukrai­na, «Kap­utt». For ikkje å nem­ne da­gens IS, fa­na­tis­ke kri­ga­rar og bøl­ler med eit – skal vi seie – re­li­giøst fer­niss.

Lit­te­rært er Kjer­sti Erics­son hand­ver­kar på høgt plan. Skild­rin­ga­ne av det ves­le kyst­sam­fun­net er gode, og her og der kryd­rar ho små og sto­re hen­din­gar med inn­slag av hu­mor – ofte med ein skarp snert.

Li­ke­vel mei­ner eg at boka som heil­skap had­de hatt godt av ei inn­stram­ming. En­kel­te sta­der, sær­leg i førs­te del, finst det til­løp til små­plud­ring. Men det er ei god bok som for­tel my­kje om kvar­da­ga­ne un­der kri­gen i eit ut­kant­sam­funn.

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.