Til hel­hei­men med uret­ten som ligg bak tig­gin­ga!

Faedrelandsvennen - - MENING - FR. CHRISTOFOROS SCHUFF, Or­to­doks prest og ar­tis­ten Justx

Det kjem sann­syn­leg ikkje som noko over­ras­king at eg stil­ler meg kri­tisk til eit ge­ne­relt for­bo­de mot tig­ging, el­ler even­tu­elt eit for­bo­de mot å gje til dei som tigg.

Bå­de den røyn­de his­to­ria og ein god del fors­king har pei­ka på at tig­ging ofte er eit sym­ptom på skeiv for­de­ling i sam­fun­net, bå­de høgt og lågt. Det­te ty­dar sjølv­sagd ikkje at ikkje det fin­nast dei som mis­bru­kar til­li­ten hjå mennes­kjer av god­vil­je, el­ler ver­re, som ut­nyt­tar og te­nar på dei som i røyn­da har det verst!

Men for man­ge, no­kre viss livs­his­to­ri­er eg per­son­leg kjen­ner godt til gjen­nom ei år­rek­kje, er tig­ging ein sis­te ut­veg frå det som vert opp­levd av dei som umoge­le­ge leve­vil­kår der dei kjem ifrå. I til­legg til å leve som fat­ti­ge, med tan­ke på til­gang til å kun­na te­na til liv­sens opp­hald - alt­så å ha kjøpe­kraft til rett og slett å leve – så vert dei fat­ti­ge ofte ut­støytt ber­re i kraft av det å vera fat­ti­ge. I ein del land så er ber­re det å vera «roma» («rom­folk»), el­ler fat­tig for den del, grunn nok til i prak­sis å ver­ta ute­luk­ka frå til dø­mes ar­beids­mark­na­den. Til­se­tjin­gar og lønns­vil­kår heng ofte ikkje sa­man med kor­kje lov­ver­ket el­ler ar­beids­ret­tar, noko som man­ge i vest­le­ge land ofte tek for gje­ve. Man­ge mi­no­ri­te­tar og fat­ti­ge opp­lev di­ver­re ofte å ver­ta ut­støytt, bå­de frå sam­fun­net ge­ne­relt, og for­skjells­be­hand­la i ar­beids­mark­na­den, ver­ta un­der­be­talt, el­ler lik­nan­de.

Dei fles­te av oss som opp­held oss i eit så­pass vel­stå­an­de land har hel­dig­vis ald­ri måt­te opp­le­va kor­kje den eine el­ler den and­re av sli­ke be­last­nin­gar! Men sli­ke opp­le­vin­gar av urett, for­skjells­be­hand­ling, å ikkje luk­kast, og makt­løy­se gjer noko med oss mennes­kjer, spør du meg. Det fø­rer til for­tvi­ling hjå vel­dig man­ge, der ein freis­tar å finn ein el­ler an­nan veg som lei­ar mot ein be­tre kvar­dag – men ofte vert det ein el­ler flei­re bom­tu­rar på ve­gen. Dei som alle­reie er ut­set­te er òg ofte dei som vert of­fer for ut­nyt­ting att. Og det er dei som står bak slik ut­nyt­ting som skal tas, ikkje dei som er alle­reie har vor­te ut­nyt­ta på dei gro­vas­te må­tar!

Å ta bort hø­vet til å ut­tryk­ka den opp­lev­de makt­løy­sa hjå no­kre som lev el­les un­der fat­ti­ge kår ser eg på som ei inn­skren­king av yt­rings­fri­do­men. For dei re­li­giø­se – der dei fles­te re­li­gio­nar har ein el­ler an­nan form for ei gyl­den re­gel, og der det å gje til dei fat­ti­ge ofte òg er eit på­bo­de – så vert eit for­bo­de mot å gje di­rek­te til en­kel­te mennes­kjer i ein vans­ke­leg til­stand, ei inn­skren­king av re­li­gions­fri­dom. Sli­ke for­slag opp­le­vast av meg som lett­vin­te, som om at om me fekk dei fat­ti­ge bort frå ga­te­ne, så vil­le kri­mi­na­li­te­ten og ut­nyt­tin­ga for­svin­na. Det opp­le­vast som om fat­ti­ge og tig­ga­rar vert sett på som eit re­no­va­sjons­pro­blem. Men dei som even­tu­elt står bak ein del av kri­mi­nal­verk­sem­da har ofte vist seg å vera dei me ikkje ser. Me skal kjem­pa mot den ut­nyt­tin­ga, høgt og lågt, men å kri­mi­na­li­se­ra dei som ut­nyt­tast vert ber­re som å hel­la salt i så­ret, i sta­den for å ret­ta fo­kus mot det som har ført til så­ret – nem­leg skeiv­for­de­lin­ga og uret­ten som lev i bes­te vel­gå­an­de bå­de her og man­ge sta­d­ar i ver­da!

Men­neske­ret­tar fin­nast av di det å vera men­nes­ke er ein ver­di i seg sjølv. Me har høyrt gong på gong at alle mennes­kjer har lik ver­di, skal be­hand­last likt, osv. Men når det kjem til styk­ket så er me, meg sjølv in­klu­dert, ofte meir opp­tek­ne av å for­sva­ra våre eig­ne «ret­tar» og å ta vara på vår ei­gen vel­stand, i sta­den for å sjå på det å ta vara på men­neske­hei­ta som eit fel­les­pro­sjekt, noko me skal gje­ra i lag. Så om det gjeld flykt­nin­gar, nar­ko­ma­ne, funk­sjons­hem­ma, Lgbt-per­son­ar, kvin­ner, menn, rom­folk, and­re inn­vandra­rar el­ler ber­re fat­ti­ge, lat oss stå på dei­ra side, stå for dei­ra ret­tar som mennes­kjer. Lat oss job­ba mot det som har gjort dei fat­ti­ge, ut­støyt­te, mob­ba, ut­frys­te, mis­bruk­te…og job­ba for dei­ra ret­tar, dei­ra vel!

For me er dei og dei er oss… Dei skal me ikkje dra over ein kam, dei skal me vera for­sik­ti­ge med å døma, for dei­ra skor har me ikkje gått i, dei­ra liv har me ikkje levd… Til hel­hei­men, hel­ler, med uret­ten!

❞ I ein del land så er ber­re det å vera «roma» («rom­folk»), el­ler fat­tig for den del, grunn nok til i prak­sis å ver­ta ute­luk­ka frå til dø­mes ar­beids­mark­na­den.

ARKIVFOTO: REIDAR KOLLSTAD

Dei skal me ikkje dra over ein kam, dei skal me vera for­sik­ti­ge med å døma, for dei­ra skor har me ikkje gått i.

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.