Ko­so­vo – frå po­li­tisk kaos til val

Den 11. juni skal det vel­jast ny na­sjo­nal­for­sam­ling i Ko­so­vo. Va­let kjem eitt år før or­di­nær val­pe­rio­de er ute. Ein kao­tisk po­li­tisk si­tua­sjon si­dan 2015 kul­mi­ner­te med mis­til­lit mot re­gje­rin­ga i par­la­men­tet 10. mai i år.

Faedrelandsvennen - - MENING -

Op­po­si­sjo­nen had­de tatt ster­ke mid­del i bruk bå­de i og utan­for na­sjo­nal­for­sam­lin­ga. Un­der ein de­mon­stra­sjon blei par­la­ments­byg­nin­ga på­tent. I møte­sa­len blei det flei­re gon­ger av­fyrt tåre­gass­gra­na­tar. Stats­mi­nis­te­ren var blitt møtt med la­ser­lys og bom­bar­de­ment av vatn og egg, når han ent­ra ta­lar­sto­len.

Den ak­tu­el­le po­li­tis­ke si­tua­sjo­nen i lan­det av­spe­glar ut­vik­lin­ga i Ko­so­vo si­dan 1990-ta­let. NATo-bom­bin­ga i 1999 gjor­de slutt på den ser­bis­ke kon­trol­len med pro­vin­sen. Ko­so­vo skul­le sty­rast av FN som eit pro­tek­to­rat, i sam­ar­beid med EU og NATO. Førs­te par­la­ments­val blei hal­de 2001. I 2008 er­klær­te Ko­so­vo seg sjølv­sten­dig. Lan­det med sine 1,9 mil­lio­nar inn­byg­ga­rar er i dag an­er­kjent av 113 av dei 198 med­lems­lan­da i FN, samt 23 av 28 EUland, men er ikkje Fn-med­lem.

NATO har fram­leis sin KFOR­styr­ke i lan­det. Eu-or­ga­ni­sa­sjo­nen EULEX over­va­kar den ju­ri­dis­ke si­tua­sjo­nen. oso­vo er eitt av dei fat­ti­gas­te lan­da i Euro­pa. In­ter­na­sjo­na­le penge­over­fø­rin­gar ut­gjer sto­re de­lar av stats­inn­tek­te­ne. Minst ein tre­del av be­folk­nin­ga le­ver un­der fat­tig­doms­gren­sa på 1,55 euro per

Kdag. Den ge­ne­rel­le ar­beids­løy­sa er opp­gitt til 33 %, blant unge over 50 %. I lø­pet av fire må­na­der 2014–15 søk­te 50.000 ko­so­va­rar (til­sva­ran­de 3 % av be­folk­nin­ga) asyl i Vest-euro­pa. Andrea Lo­ren­zo Ca­pussela, som 2008–11 var lei­ar av øko­nomi­av­de­lin­ga i det in­ter­na­sjo­na­le til­syns­or­ga­net for si­vil ad­mi­ni­stra­sjon i Ko­so­vo, gav i 2015 ut boka «Sta­te-buil­ding in Ko­so­vo: De­mocracy, Cor­rup­tion and the EU in Bal­kans». Han mei­ner Ves­ten og spe­si­elt EULEX har mis­lyk­kast grovt i ar­bei­det for opp­byg­ging av eit bere­kraf­tig sam­funn i Ko­so­vo. Sær­leg har det svik­ta i kam­pen mot om­fat­tan­de kor­rup­sjon og or­ga­ni­sert kri­mi­na­li­tet. ed­lem­skap i EU står høgt på ønske­lis­ta til den unge sta­ten. I 2013 blei det i Brys­sel inn­gått ein over­eins­komst om nor­ma­li­se­ring av for­hol­det mel­lom Ko­so­vo og Ser­bia. Den skul­le vere eit førs­te steg på ve­gen mot Eu-med­lem­skap for beg­ge sta­ta­ne. Brys­sel-av­ta­len er ra­ti­fi­sert av par­la­men­tet i Ko­so­vo. Den ak­tu­el­le po­li­tis­ke uroa er knytt bå­de til opp­føl­ging av den­ne av­ta­len og til and­re over­eins­koms­tar re­gje­rin­ga har inn­gått etter press frå om­ver­da, spe­si­elt EU. Éin kon­se­kvens av Bryssel­av­ta­len skul­le vere opp­ret­ting av ZSO, eit for­bund for kom­mu­nar

Minst ein tre­del av be­folk­nin­ga le­ver un­der fat­tig­doms­gren­sa på 1,55 euro per dag.

Mder Ko­so­vos ser­bis­ke mi­no­ri­tet er i ma­jo­ri­tet. For­bun­det vil in­ne­bere auka makt til lo­ka­le sty­res­mak­ter for dei fire ser­bisk-do­mi­ner­te kom­mu­na­ne nord i lan­det og seks ser­bis­ke en­kla­var leng­re sør. Hit­til har op­po­si­sjo­nen klart å for­pur­re im­ple­men­te­rin­ga av ZSO. Det nes­te strids­punk­tet er av­ta­le med EU om ein spe­sial­dom­stol for sa­ker der med­lem­mer av den tid­le­ga­re al­bans­ke ge­rilja­hæ­ren UCK er mis­tenkt for for­bry­tin­gar 1999–2000. Det er snakk om drap, vald­tek­ter og bort­fø­rin­gar så vel som and­re over­grep mot ser­ba- rar, and­re mi­no­ri­te­tar og po­li­tis­ke op­po­nen­tar. Dom­sto­len skal ha sete i Haag, av om­syn til vern av vit­ne, men skal ba­se­rast på lov­gi­vin­ga i Ko­so­vo. Tids­punk­tet for opp­ret­ting av dom­sto­len er flei­re gon­ger blitt for­sky­ve. en sis­te kon­flik­ten, den som re­sul­ter­te i at re­gje­rin­ga måt­te gå, gjeld av­ta­le om grense­dra­ging mel­lom Ko­so­vo og Mon­te­ne­gro. Op­po­si­sjo­nen hev­dar at åtte hek­tar land er gitt bort til nabo­lan­det. Dei størs­te par­tia har sam­la seg i to al­li­an­sar før ny­va­let. Det ser­bis­ke ny­hende­by­rå­et Be­ta har om­talt dei to blok­ke­ne som re­spek­ti­ve «krigs­fløy­en» og «koa­li­sjo­nen for fred». Par­ti i den førs­te er leia av Uck-ve­te­ra­nar, me­d­an topp­per­sona­ne i den and­re har si­vil bakgrunn. Det størs­te par­ti­et i «krigs­fløy­en» er Ko­so­vos de­mo­kra­tis­ke par­ti (PDK), leia av Hashim Tachi, tid­le­ga­re stats­mi­nis­ter og pre­si­dent, som har vore skul­da for sam­band til or­ga­ni­sert kri­mi­na­li­tet. Det nest størs­te par­ti­et i den­ne blok­ka er Al­li­an­sen for Ko­so­vos fram­tid (AAK). Leia­ren her, Ra­mush Ha­ra­di­naj, var stats­mi­nis­ter ein kort pe­rio­de 2004–05. Han blei av den in­ter­na­sjo­na­le straffe­doms­sto­len for det tid­le­ga­re Ju­go­sla­via til­talt for krigs­for­bry­tin­gar ut­før­te i 1998, men vart fri­kjent etter man­gel på

Dbe­vis. Han er nå gjen­nom In­ter­pol etter­lyst frå Ser­bia for brots­verk i 1999. Ha­ra­di­naj blei fengs­la i Frank­ri­ke i ja­nu­ar i år med tan­ke på ut­le­ve­ring til Ser­bia, men laus­la­ten etter tre og ein halv må­nad. Fri­gi­vin­ga vart grunn­gitt med om­syn til po­ten­si­elt al­vor­le­ge kon­se­kven­sar av ut­le­ve­ring. Ved heim­koms­ten blei han mot­tatt som helt og mar­tyr. et størs­te par­ti­et på «freds­sida» er Ko­so­vos de­mo­kra­tis­ke liga (DLK), grunn­lagt av le­gen­da­ris­ke Ibra­him Rugo­vo, den førs­te pre­si­den­ten i Ko­so­vo, som døde i 2006. I mot­set­ning til UCK stod han på 1990-ta­let for ei ikkje-valds­line og blei om­talt som «Ko­so­vos Gand­hi». Nå­ve­ran­de lei­ar i DLK er den ny­leg av­gåt­te stats­mi­nis­te­ren Isa Mus­ta­fa. Val­del­ta­kin­ga i Ko­so­vo har brukt å lig­ge lågt. Ved par­la­ments­va­let i 2014 var den 41 %.

Kven av blok­ke­ne som kla­rer å mo­bi­li­se­re flest po­ten­si­el­le heime­sit­ta­rar til å møte fram i val­lo­ka­la, kan bli av­gje­ran­de for re­sul­ta­tet. Ut­fal­let kan få stor be­tyd­ning ikkje ber­re for Ko­so­vo, men også for sta­bi­li­te­ten i re­gio­nen.

DKRISTIAN HAGESTAD

FOTO: NTB SCANPIX

Møte i Ko­so­vos na­sjo­nal­for­sam­ling etter tåre­gass­å­tak frå op­po­si­sjo­nen i fe­bru­ar i fjor.

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.