Wat die hart van vol is

In SA heers daar steeds ’n dis­koers van “ons” en “hul­le”. Maar om dié denk­wy­se te ver­an­der, moet ons by ons kin­ders be­gin.

Kuier - - TV- GIDS -

Vir ja­re suk­kel ek nou al om my mie­sies te oor­tuig dat draf ’n ge­vaar­li­ke ding is. Maar as sy my nie al die ja­re wou glo nie, het ek die af­ge­lo­pe ruk ge­noeg­sa­me be­wy­se by­me­kaar ge­maak.

’n Ar­me tui­nier van el­ders in A­fri­ka wat laat was vir werk en be­sluit het om te hol, is am­per bok­veld toe ge­slaan met ’n sjam­bok. Dit ná hy am­per eers om­ge­ry is.

Nou sê ek vir die mie­sies dit kan met my ook ge­beur as ek doel­loos rond­hard­loop, maar soos die mie­sie­se maar is, kap sy te­rug:“Jy woon nie in die Sout­hern Suburbs nie en jy is nie wit nie!”

Dis in sul­ke ge­val­le wat ek wens ek het nie skelm ge­rook toe ek nog ’n laai­tie was nie, want my brein kan nie gou ge­noeg aan ’n teen­voe­ter dink nie. Wit? Sout­hern Suburbs? Mie­sies een, ek nul!

Is dit net ek of is Suid-A­fri­ka te­rug in ’n ras­se-maal­kolk? ’n Plek waar ons te bang moet wees om in me­kaar se buur­te te kom, wat nog te sê hard­loop. Die re­a­li­teit is, ná 20 jaar van de­mo­kra­sie is baie van ons woon­buur­te nog op grond van ras ver­deel. Swart men­se een kant, wit­tes aan die an­der kant en brui­nes ie­wers. Dit skep steeds ’n si­tu­a­sie waar ie­mand“uit­staan”as hy in jou“hood”kom.

In die mi­kro­kos­mos van ’n klein dor­pie het din­ge op­val­lend ver­an­der met in­te­gra­sie wat na­tuur­lik ge­beur het. Som­mi­ge men­se sê dit is om­dat daar nê­rens heen was om te gaan nie. In die groot ste­de sien ’n mens die ver­an­de­ring drups­ge­wys, maar tog.

Met die he­le hoeha oor die sla­ne­ry van die tui­nier, ge­sels ek en my wit kol­le­ga oor wat sal ge­beur as ’n wit vrou deur die towns­hip hard­loop? Ek is se­ker die men­se sal dit net as ’n aar­dig­heid sien. Sjam­bok uit­haal? Ek dink nie so nie.

Die ding wat pla, is dat die dis­koers in die land die heel­tyd draai om“hul­le”en “ons”. Men­se word so op­ge­sweep in die kleur­de­bat dat ie­mand hom­self as die be­wa­ker van sy buurt aan­stel en e­nig­ie­mand wat nie soos hy lyk nie, wil dood blik­sem.

’n Swart ad­vo­kaat op ’n og­gend­stap­pie in Brac­ken­fell in die Kaap word deur die buurt­wag vir sy i­den­ti­teits­do­ku­ment ge­vra en toe hy wei­er, word hy ge­kar­nuf­fel. ’n Huis­hulp wat in die straat staan, word as ’n pros­ti­tuut aan­ge­sien en ’n snot­klap ge­gee.

Hoe de hel het ons hier be­land? Ons al­mal, want in Suid-A­fri­ka is daar nie ’n “hul­le”nie. ’n Mens moet bang word as jy sien hoe die blaam ver­skuif word wan­neer iets ver­keerd loop.“Dis die wit­tes se skuld” of“dis die swar­tes se skuld”.

Ek kry die an­der dag ’n op­roep dat men­se in Good­wood bang is die Stad Kaapstad bou la­e­kos­te-be­hui­sing na­by hul­le. Hoe­kom vrees ryk men­se die ar­mes? Of is dit net ’n be­dek­te vorm van ras­sis­me, dat“hul­le”nou te na­by aan ons woon? Ja, daar was die re­de­na­sie van waar­des van hui­se wat gaan daal en dié kant toe en daai kant toe. My punt is, toe ek groot­word was daar al­tyd arm men­se rond­om ons. Ons was ook nie ryk nie, maar daar was men­se wat ar­mer was as ons. En het dit iets van ons weg­ge­neem? ’n Bie­tjie sui­ker hier en ’n brood­jie daar, maar ons het hul­le nie weg­ge­wens nie.

My he­le le­we lank pro­beer ek nie na kleur kyk nie. Om men­se te sien soos wat hul­le is of om hul­le te be­oor­deel soos Mar­tin Lut­her King Ju­ni­or voor­stel:“By the con­tent of their cha­rac­ter”.

Ek ken men­se wat neer­ha­lend na an­der ras­se ver­wys in die pri­vaat­heid van hul huis of waar hul­le nie ge­hoor kan word nie, maar ek maak se­ker hul­le weet hoe ek voel oor ras­sis­me of ste­re­o­ti­pe­ring. Dus is dit vir my ’n teer saak as ek die koe­ran­te oop­slaan en weer lees van ’n ras­se-aan­val.

Maar hoe kan ons ons per­sep­sies ver­an­der? Hoe kan ons ’n ge­meen­skap word wat soom­loos en kleur­loos in­te­greer?

Ek ver­moed vir baie van die ou­e­res is dit te laat, want hul ge­dag­tes is reeds ge­vorm. En hoe­wel dit nie on­moont­lik is nie, sal hul mind­set moei­lik ver­an­der word. Dus is die bes­te plek om te be­gin by ons kin­ders. Hul­le wat nog so ont­vank­lik is vir goeie, ge­son­de waar­des. Wat nog ge­leer kan word dat kleur net ge­skenk­pa­pier is en dat die wa­re ge­skenk aan die bin­ne­kant is.

Hoe sal jy voel as jou kind ge­blik­sem word as hy vir ’n draf­fie gaan? Of nog er­ger, as jou kind ie­mand by­na dood­maak om­dat hy voel daar­die per­soon pas nie in by sy om­ge­wing nie? Dink daar­aan.

In die tus­sen­tyd hard­loop ek maar nê­rens.

RUI­TER DEUR BRENDEN

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.