Wat die hart van vol is

Die win­ters van haar kin­der­dae was koud, droog en al­tyd ’n uit­da­ging. Maar tog bring dié her­in­ne­rin­ge steeds ’n warm ge­voel in haar hart.

Kuier - - Kuier coach - DEUR SA­NIA DA­MON

Win­ter bring al­tyd her­in­ne­rin­ge uit my vroeg­ste kin­der­ja­re te­rug. Ek het op ’n klein dor­pie in die Noord-Kaap groot­ge­word. Hier het ons die ui­ter­ste tem­pe­ra­tu­re be­leef. Die win­ters was ver­skrik­lik koud en die so­mers ont­set­tend warm. Die win­ters is droog en win­de­rig en dit het mak­lik ’n wee­moe­dig­heid en ’n de­pres­sie­we ge­voel bin­ne jou ont­ke­ten. Ek sou eer­der ver­kies om die Kaap­se nat win­ters te be­leef.

Ek was ’n so­mer­ba­ba en ek glo dis hoe­kom ek nie baie lief was vir die win­ter nie. Die Noord-Kaap­se hit­te het my nie ge­pla nie. So­mer was vir my si­no­niem met son, vreug­de, heer­li­ke vrug­te en va­kan­sies met nig­gies en neefs. Die win­ter in­teen­deel, het my van jongs af ge­vul met ’n ma­te van de­pres­sie.

Voor­dat ons ver­war­mers ge­had het, was ko­le met ’n klein gra­fie uit die stoof ge­skep en op ’n sink­plaat ge­sit. Ons sou dan rond­om die plaat sit of staan en die won­der van hit­te ge­niet. Die hit­te van die ko­le het ge­woon­lik ”vuur­vor­sies” (bont os­se) op ons be­ne ver­oor­saak. By die skool sou ons pou­ses teen die mu­re staan en warm bak in die son­ne­tjie. Só het ons dan ook ons mer­ke ag­ter­ge­laat, want daar was per­ma­nent vet­kol­le teen die mu­re!

Ons het net skool­rok­ke met ’n trui ge­dra. Dit was maar min be­sker­ming teen die koue. Dit was die ja­re voor­dat mei­sies lang­broe­ke kon skool toe dra. Ons was dus aan­ge­we­se op ons bob­by­s­ocks. Ek het die bob­by­s­ocks ver­pes, want dit het ge­woon­lik af­ge­sak soos die dag vor­der. Ons het soms rek­kies bo-op ge­sit om dit bo te hou.

Ek ont­hou ek het vir ’n jaar of twee ’n paar dik ron­de­neus skool­skoe­ne ge­dra. Ek het daai paar skoe­ne met ’n pas­sie ge­haat. As ek skool toe ge­stap het, wou ek nie na my voe­te kyk nie, want ek het be­hoor­lik hart­seer ge­raak om­dat ek sul­ke skoe­ne moes dra. Ek kon eg­ter nie my mis­noeë aan my ou­ers be­kend maak nie, want ek het ge­weet die skoe­ne is ge­koop om­dat dit sterk skoe­ne was wat lank ge­dra moes word. Soms het ek ’n paar klip­pe ge­skop met die hoop dat dit die skoe­ne sou be­ska­dig, maar nee, hul­le was teen al­les be­stand!

Ek ont­hou hoe skurf ek ge­raak het in die win­ter, ’n skurf­heid wat be­hoor­lik jou be­ne en wan­ge seer en sen­si­tief ge­laat het. Dit was ’n ui­ters on­aan­ge­na­me ge­voel. Soms was my twee been­tjies as­vaal!

Win­ter was le­moen­tyd en soms sou die le­moen die win­ter­lip­pies bie­tjie brand. As ’n le­moen ’n bie­tjie suur was, het ’n bie­tjie sout bo-op die smaak heel­te­mal ver­an­der. Sop was, soos dit nou nog die ge­val is, aan die or­de van die dag ge­du­ren­de die win­ter­maan­de. Vir ’n kind wat ert­jies en boon­tjies haat, was dit ’n mar­te­ling. Ek kon om die dood nie my mond aan dié soor­te sop sit nie en moes dus ge­reeld my maag met ’n brood­jie vul.

In my vroeë kin­der­ja­re het ons nie kra­ne in die huis ge­had nie. Ons het wa­ter uit ’n ge­meen­skap­li­ke kraan gaan haal, wat oor­kant ons huis op die sy­paad­jie ge­staan het. Ons moes em­mers wa­ter tap en dit vir al­les ge­bruik. Na­tuur­lik was daar ook nie ’n bad­ka­mer nie en jy moes die kom ge­bruik om in te was. Nou nog ont­hou ek hoe koud ek ge­kry het ter­wyl ek was.

Ja­re la­ter is wa­ter by die huis aan­ge­lê en kon ons die vreug­de van bad er­vaar. Nou nog is bad vir my een van die heer­lik­ste din­ge om te doen. As ge­volg van my ja­re­lan­ge kom­me­tjie­was­se­ry wei­er ek om in ’n was­bak te was. Win­ter­tyd ge­niet ek el­ke og­gend eers ’n warm bad voor ek my klaar­maak vir werk. Dis he­mel op aar­de.

Bui­te-toi­lets is ook ’n min­der aan­ge­na­me her­in­ne­ring. Jy het nie ’n keu­se ge­had nie, want as die nood druk, on­ge­ag die uur of die tem­pe­ra­tuur, moes jy die aand­lug aan­durf.

Daar was ook goeie her­in­ne­rin­ge van win­ter­tyd uit my kin­der­ja­re. Die eer­ste en be­lang­rik­ste was my ma se melk­kos.

Ons het ook baie ge­speel en was min ge­pla van die koue. Dit was hok­kies (die soort wat jy met die ghoen speel), tiek­tok, ken­ne­tjie en hui­sie­tjies, en nog ve­le an­der tot son­on­der. Dis dan wan­neer jy be­sef dis koud, want dan was dit tyd om jou vuil, stow­we­ri­ge lyf in die kom te gaan was!

As die nag ek­stra koud ge­raak het, het my ma of pa die warm vel­kom­bers oor ons kom gooi. Dit was he­mels. Die ge­dag­te aan daar­die heer­li­ke hit­te sal ek vir die res van my le­we koes­ter.

Comments

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.