GOEIE GE­NE: Een fa­mi­lie spog met ne­ge oor ne­gen­tig!

Dis van­dag ’n se­ë­ning om ’n hoë ou­der­dom te be­reik soos dié fa­mi­lie van E­lim kan ge­tuig!

Kuier - - Inhound - DEUR tar­ren-lee ha­bel­gaarn

Om oud te word, is nie vir al­mal be­sko­re nie, maar een plat­te­land­se fa­mi­lie spog met de­ka­des van goeie ge­ne. Hul­le is ge­se­ënd om hoë ou­der­dom­me te be­reik en van­dag is agt fa­mi­lie­le­de bo die ou­der­dom van 90 en nog so hups soos de­ka­des ge­le­de.

Hul­le mag dalk oud wees, maar die mees­te van hier­die nig­gies en neefs sal jy nie plat in die bed kry nie. Hul­le gaan nog ge­reeld kerk toe, ge­niet dit om met fa­mi­lie oor en weer te kui­er, kook en sal selfs help om die skot­tel­goed af te droog. En hul­le wor­tels lê diep. Op 19 A­pril 1880 op ’n plaas bui­te E­lim, ’n Mo­ra­wie­se sen­ding­sta­sie in die WesKaap, tree Frans En­gel en A­dri­a­na Tail­lard in die hu­we­lik. Frans was ’n ar­bei­der en het op die plaas ge­werk. Sy vrou was ’n huis­vrou, maar het ook ge­help om hul fa­mi­lie­plaas te on­der­hou. Uit hul hu­we­lik is 12 kin­ders ge­bo­re. Daar was se­we seuns en vyf dog­ters en daar­die kin­ders het 56 kin­ders uit die der­de ge­ne­ra­sie in die le­we ge­bring. Uit die der­de ge­ne­ra­sie al­leen het 15 van die kin­ders die ou­der­dom van 90 ge­haal en van­dag ge­niet agt van daar­die nig­gies en neefs nog goeie ja­re. Daar is ook ’n paar van die jon­ger nig­gies en neefs wat baie na­by aan ne­ge de­ka­des is. Die oud­ste nig­gie is Pau­li­na“an­tie Pau­lie”T­heu­nis­sen (96) van Kuils­ri­vier, Jo­si­as En­gel (95) woon op E­lim, Ma­thil­da We­ber (94) in Bell­vil­le, A­dri­a­na For­tuin (94) op Ca­le­don, A­dri­a­na We­ber (92) in Kensington, Jo­han­nes En­gel (92) op E­lim, Ma­rie Hen­dricks (91) op E­lim en John van der Hey­den (90) in G­len­ha­ven.

baie din­ge ver­an­der

Kui­er het by die oud­ste van die der­de ge­ne­ra­sie, an­tie Pau­lie, waar sy nou by haar dog­ter in Kuils­ri­vier woon, gaan in­loer en haar op die ag­ter­stoep ag­ter­oor op haar stoel in die son ge­vind waar sy glo baie tyd span­deer. In haar goue trui en by­pas­sen­de romp met lang swart-en-sil­wer ha­re wat vas­ge­pen is, het sy sta­dig van bui­te af in­ge­stap en in die sit­ka­mer by ons aan­ge­sluit.

An­tie Pau­lie het on­mid­del­lik my je­ans vol ga­te raak­ge­sien en was glad nie in haar

skik daar­mee nie.“In die ou dae was dit glad nie toe­laat­baar nie,”laat sy da­de­lik hoor.“As ek met só ’n broek by die huis aan­ge­kom het, sou my ma my on­mid­del­lik ge­stuur het om die naald te gaan kry so­dat sy die broek kan reg­maak. Ons het al­mal ge­weet hoe om naald­werk te doen, dit was vir jou by die huis ge­leer en nie by die skool nie,”ver­tel sy met ’n glim­lag.“Maar lyk my dit is nie so met van­dag se kin­ders nie.”

Dit is maar net een van die din­ge wat an­tie Pau­lie sê oor die ja­re ver­an­der het se­dert sy in die vroeë 1900’s op S­pan­jaards­kloof, die fa­mi­lie­plaas na­by E­lim, groot­ge­word het.

Dit was ’n baie mak­li­ker le­we, maar met uit­da­gen­de om­stan­dig­he­de. Daar was nie baie werk­ge­leent­he­de nie en dit het maar swaar ge­gaan om te sorg dat daar ge­noeg kos op die ta­fel was om al­mal te voed.

“My ou­ers het in sjie­lings en ore ver­dien en het nie baie vir hul werk ge­kry nie. Daar was nie reg­tig ge­leent­he­de vir ver­der leer nie en ons ou­ers moes maar te­vre­de wees met wat hul­le kon kry. Die mees­te van ons was ook maar huis­wer­kers en het vir ja­re hui­se in die dorp skoon­ge­maak,”ver­tel sy.

“Ek het ook vir ja­re hui­se skoon­ge­maak en dit was har­de werk, maar dit is met daar­die geld wat ons van­dag vir ons kin­ders ge­leerd­heid kon gee.”

El­ke nou en dan moet dié ma van vyf kin­ders, ou­ma van ne­ge klein­kin­ders, ou­ma­groot­jie van 15 ag­ter­klein­kin­ders en vier ag­ter-ag­ter­klein­kin­ders eers dink oor ge­beu­re uit haar kin­der­dae en kyk soms op na haar jon­ger nig­gie en kin­ders om haar met ’n ant­woord te help. Daar is som­mi­ge din­ge wat sy nie meer kan ont­hou nie en an­der wat haar kin­ders nooit van ge­weet het nie. Een ding wat an­tie Pau­lie wel goed kan ont­hou, is dat die mees­te van die nig­gies en neefs reeds op die ou­der­dom van 15 be­gin werk het na­dat hul­le die skool ver­laat het. “Daai tyd was daar nie ’n se­ke­re graad wat jy moes be­haal het nie. Jy het skool ge­gaan tot­dat jy nie meer lus was nie en dan moes jy gaan werk het. Jou pa het ná jou be­ta­ling ge­wag vir die geld.” Nig­gie A­dri­a­na We­ber (92) stem saam met haar oud­ste nig­gie en ont­hou dat sy ook voor die ou­der­dom van 17 die skool ver­laat het en on­mid­del­lik moes gaan werk. “Jou ou­ers het nie reg­tig met jou ba­klei toe jy die skool wou ver­laat het nie, maar jy kon nooit daar­aan dink om by die huis te gaan sit nie. Jy moes gaan werk om geld te ver­dien vir die huis. Die oud­ste kin­ders in die huis moes maar al­tyd werk om by te dra,” sê sy. “Ek dink al­mal was bly om die skool te ver­laat en het som­mer kort daar­na ge­trou. Men­se het in die ou dae op die ou­der­dom van 18 al ge­trou,”voeg sy by. Vol­gens an­tie Pau­lie was hul ou­ma en ou­pa en hul ou­ers baie streng, maar hul­le het hul­le goeie waar­des ge­leer en dit het by­ge­dra tot die feit dat hul­le al­mal so goed oud word.

die le­we was mak­li­ker

Hoe­wel re­spek vir jou fa­mi­lie, goeie ma­nie­re en ’n mak­li­ker leef­styl son­der die stres van so­si­a­le me­dia, sel­fo­ne en an­der teg­no­lo­gie ge­help het om tot 90 jaar oud te kom, is dit slegs ge­na­de van die He­re wat jou tot hier­die myl­paal bring, meen an­ties Pau­lie en A­dri­a­na, wat al­bei ’n sterk band met die He­re het.

En die hoë ou­der­dom is ’n se­ë­ning waar­voor hul­le dank­baar is.“Dit is hoe die He­re dit wou hê. Ek kan nie sê hoe­kom ons fa­mi­lie so oud word nie, maar net Hy weet wan­neer jou dag gaan wees. El­ke dag wat ons kry, is net ge­na­de.”

En as jy ge­hoop het daar is die een of an­der won­der­kuur of ge­heim wat jou ook so oud kan laat word, sal an­tie Pau­lie jou nie kan help nie.“Ek het nie ’n ge­heim nie, maar ek weet dat min drank en ge­bed jou ver sal bring,” sê sy.

Sy dink ook nie jy hoef baie te rus wan­neer jy oud is nie en sê jy is slegs so oud soos wat jy voel. Hier­die op-en-wak­ker ou­ma­groot­jie stap nog soms kerk toe en werk graag in die tuin. Haar be­ne pyn nog nie en sy glo sy het nog ’n paar ja­re in haar.

An­tie A­dri­a­na se oë is swak, maar sê sy voel nog goed. Die mees­te van die an­der nig­gies en neefs is ook ge­sond, maar die ou­der­dom pla hul­le soms en die bril­le en pil­le is maar deel van die ou­der­dom, ver­tel hul­le. Die fa­mi­lie sien me­kaar nie meer so baie nie om­dat al­mal wyd ver­sprei is en daar nou te veel van hul­le is om te ont­hou, maar wan­neer hul­le saam is, ge­sels hul­le graag oor die ou dae. Hul­le het ’n paar jaar ge­le­de ’n re­ü­nie op S­pan­jaards­kloof ge­hou met meer as 400 fa­mi­lie­le­de wat tot by die se­wen­de ge­slag ge­strek het. Hul­le het van­uit Kaap­stad, Mam­re, Ro­bert­son, B­re­das­dorp, Ca­le­don, S­trand, Wor­ces­ter, Ge­na­den­dal, Bot­ri­vier, E­lim en so ver as Ber­lyn in Duits­land ge­kom.

“Die dorp (E­lim) het ver­an­der, maar lyk steeds die­self­de; die vrug­te­bo­me en wit hui­sies met gras­dak­ke. Toe ons al­mal voor die Mo­ra­wie­se kerk met die gras­dak staan, was dit lek­ker om al­mal te sien, maar daar is nou te veel men­se om te ont­hou, ons ou­er men­se noem al­mal maar net‘my kind’.”

An­tie Pau­lie sê daar is baie nig­gies en neefs wat na aan die ou­der­dom van 90 is en sy glo daar gaan nog baie wees as dit die He­re se wil is.

Haar pa, An­dries En­gel (Frans se seun), het ook tot die ou­der­dom van 95 ge­leef en as hý op die ou­der­dom van 90 met een van die stooi­mei­sies van sy eer­ste troue kon trou, is e­nig­iets op e­ni­ge ou­der­dom moont­lik, meen sy.

HOOFFOTO: An­tie Pau­li­na T­heu­nis­sen (96, regs) is die oud­ste van die der­de ge­ne­ra­sie van die En­gel­fa­mi­lie se 56 nig­gies en neefs en langs haar sit an­tie Mar­ti­na En­gel (71), die jong­ste. BO: Hul voor­ou­ers, Frans En­gel en A­dri­a­na Tail­lard.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.